نوع دیگر صله و پیوند با امام،رساندن افراد دور افتاده و یا بُریده از راه ، به امام است که از آنها در روایات با عنوان “ایتام آل محمد(ع)” یاد شده است:”یتیم تر از شخصی که پدر از دست داده، کسی است که دستش از امامش کوتاه است و از دست یابی به او ناتوان می باشد و نمی داند وظیفه اش در آن چه براى او پیش می آید، چیست؛ آگاه باشید! هر کدام از شیعیان ما که عالم به علوم ما باشد و این جاهل نسبت به دین و راه و روش ما را که از دیدار ما محروم است، تحت سرپرستی خود بگیرد و هدایت و ارشاد کند و شریعت ما را به او بیاموزد، همانا در رفیق اعلی، همجوار ما خواهد بود”١. انسان منتظر و اهل پیوند، هرچقدر در این راه هزینه کند که سطح آگاهی و بینش و دینداری ایتام آل محمد(ص) ، زیاد شود، باز هم کم است؛ و هر میزان انرژی و توانی که صرف تربیت محبّین امام عصر(عج) گردد، باز هم جا دارد و نباید حتی لحظه ای و ذره ای از آن غافل بود زیرا کوتاهی در این امر خطیر موجب گمراهى ایتام آل محمد و افتادن آنها در دام دشمنان دین خواهد شد که موجب خسران دو گیتی است…
اعضای یک جامعه با همه گونه گونى،همه به نحوی با هم پیوند دارند. عوامل گوناگونی مانند فرهنگ ملی، منابع مشترک، نیازهای فردی و خانوادگی و اجتماعی، نیازهای اقتصادی و مالی و امثال آن، باعث اتحاد و همکاری و رابطه افراد جامعه با یکدیگر میشود؛ اما وحدت و پیوند دیگری نیز وجود دارد که بسیار برتر و عالیتر از پیوندهای معمولی اجتماعی است و عوامل و انگیزه های این وحدت نیز از انگیزه های آن اتحاد برتر است؛ وحدتی شکوهمند، پیوندی مقدس، رفاقتی صادقانه و رابطهای صمیمانه و بر مبنای ارزشهای معنوی. زیر بنای این وحدت و پیوند، عقیده و ایمان است. هدایت افراد جامعه به این عامل مهم و تلاش براى گسترش هدایت بین آحاد جامعه از مهم ترین کارهاست. زیرا با هدایت است که جامعهای پویا، بالنده و کمال مند مى شود . اعضای این جامعه انسانهایی هستند مؤمن، پارسا، متعهد، شکیبا، صادق، رازدار، ایثارگر، خیرخواه، امین و در اندیشه بهره رسانی به دیگران و نه بهره بری از آنان، مشکل گشای یکدیگر، مرهم زخمهای هم و آینه همدیگرند.
شخصی از حضرت صادق(ع)سوال کرد: معنای این آیه چیست که پروردگار میفرماید: هرکس یک نفر را زنده کند، گوئى تمام مردم را زنده کرده است٢ ؟حضرت فرمود: کسی که یک نفر را از گمراهی به هدایت راهنمایی بکند، مانند این است که او را زنده کرده است٣. پیامبر خدا ـ هنگامى که على علیه السلام را به یمن مى فرستاد ـ به او فرمود :” اى على! هرگز با کسى جنگ مکن مگر اینکه قبلاً او را [به اسلام] دعوت کرده باشى که به خدا سوگند، اگر خداوند کسى را به دست تو هدایت کند برایت بهتر است از آنچه آفتاب بر آن طلوع و غروب مى کند ؛ و تو بر شخص هدایت شده ولایت دارى”۴. امام صادق(ع)نیز فرمود:چون روز قیامت فرا رسد، خداوند عز و جل، عالم و عابد را برانگیزاند. وقتى آن دو نزد خداوند عز و جل حاضر مى شوند، به عابد گفته شود: «به بهشت برو!»، اما به عالم مقام شفاعت مى دهند و به او گفته شود:همینجا بایست و مردم را به خاطر تربیت کردن نیکویشان، شفاعت کن!”۵
تفاوت عابد و عالم از همین جا مشخص مى شود.عالم کسى است که بکوشد دیگرى را از ضلالت و گمراهى نجات دهد و عابد کسى است که فقط خود را با عبادت ارتقا مى دهد؛ لذا امام کاظم(ع) فرمود: عالمى که رهایی دهد یتیمی از ایتام آل محمد(ص) را و برای مردم احکام و روایات را بیان کند، مساوی است با هزار عابدی که جز عبادت کاری ندارد۶. یتیم حقیقی آن کسی نیست که پدرش مرده باشد، ممکن است همین شخص یکی از بزرگان بشود. یتیم حقیقی آن کسی است که از علم و ادب محروم مانده باشد.فاصله عابد و عالم در همین نکته دقیق است:همت عبد، نجات خویش است و همت عالم، نجات دیگران.عابد میخواهد خودش را رهایی بدهد اما عالم می خواهد به بندگان خدا آگاهی بدهد. شغل عالم، شغل انبیاء است. عالم تلاش میکند که بندگان خدا را از دست ابلیس و کارگزاران او خارج کند.حال کسى که چون عالم، به فکر نجات دیگران است، مورد محبت امام است و با این کار، پیوندش با مولایش، مستحکم تر مى شود.
—————
١.بحارالانوار٢/٢/١و ٣۵٧/٧۴. ٢.مائده٣٢. ٣.المحاسن٢٣١/١. ۴.الکافى٢٨/۵. ۵.علل الشرایع٣٩۴/١١. ۶. بحارالانوار۵/٢.
