با تبلیغ است که افراد متوجه اهمیت امرى مى شوند و چه بسا با ویژگى هاى آن آشنا مى گردند.هر روز از طریق رسانه ها یا تبلیغات شهرى ،امور و کالاهایی برای ما تبلیغ مى شود و در ما اثر هم مى گذارد به طوری که ناخودآگاه به سوى آنها کشیده مى شویم و به آنها رغبت پیدا مى کنیم.چطور است که از تبلیغ براى امور معنوى که حیات انسانى نیازمند آن است، استفاده نکنیم و دل و روح افراد را به سوى آن امور راغب ننمائیم؟ در رأس همه امور معنوى، معرفت امام و پیوند با آن مقام امامت است که امروز ولىّ زمان حضرت مهدى علیه السلام مظهر آن است. از سوى دیگر باور داریم که تبلیغ این امر مهم، مخصوص عده اى خاص نیست و همه موظف به تبلیغ آن هستند، چنانکه پیامبر(ص)در روز غدیر، بعد از ابلاغ امامت على(ع) و امامان بعد از او، همگان را مأمور تبلیغ امامت نمود و فرمود” حاضران این موضوع را به غائبان و پدران به فرزندان برسانند و تبلیغ کنند(فَلْیبلّغ اللشاهد الغائب والوالد الولد)١.
اما تبلیغ یک مهارت است که باید آن را فراگرفت تا با استفاده ناصحیح آن، تبلیغ به ضد تبلیغ، مبدل نشود.چون آثار سوء تبلیغ هاى نادرست را که موجب زدگى و تنفر افراد مى شود، همگان دیده ایم و نیاز به آوردن مثال نیست… آموختن شیوه های تبلیغی صحیح در بیان و قلم و هنر و ابلاغ آموزه هاى مهدوی و سرمشق گیری از نمونه های الگویی ممتاز در عرصه تبلیغ مهدوی در ابعاد مختلف تبلیغ گفتاری و رفتاری، چگونگی برخورد مبلغان با مخاطبان گوناگون چه به لحاظ فکری و عقیدتی، چه به لحاظ سنی و توانمندی های تجربی، و چه از نظر صنفی یا طیف اجتماعی، ب همان ضرورت، برای همه منتظران،الزامى است. باید توجه داشت که مبلّغ با مخاطبانی از سطوح مختلف و با توانایی ذهنـى و فهم متفاوت مواجه است. او باید متناسـب بـا هـر ذهنیـت و سـطح، مجموعـه ای از مطالب را گزینش کند و حتی از محتوای یک آموزه و اندیشه، چند گونـه بیـان در نظـر بگیرد. گاه متناسب با ذهنیت مخاطبان، باید به بیان خود، بیشتر جنبه عقلی بدهد و گـاه ممکن است ضرورت ایجاب کند که بر جنبه های عاطفی تکیه کند و از باب تمثیل وارد شود نه برهان و قیاس.
همه قالب ها و انواع بیان همچون خطابه، مناظره و پرسش و پاسخ اگر درست به کار برده شود تأثیر خود را دارد.در مناظره، توصیه به أحسن شده استب لذا رعایت حق و حقیقت و احترام طرف مقابل از مسائل مهم در ایـن زمینـه اسـت؛ چـرا کـه مناظره نیز یکی از روش های تبلیغی بوده است که در درجه نخست، برای تحکـیم عقایـد مومنان و دوستان ناظر بر مناظره ، کاربرد و کـارآیی داشـته است و در درجـه دوم، موجـب تغییـر عقیده و تسلیم مناظره شونده می شده است و اگـر رعایـت حـق و شیوه نیکو همراه احترام به طرف متقابل از سوی مبلّغ صورت نپذیرد مخاطبان به طرف مقابل متمایل میشوند و علاوه بر آن هیچ تأثیر مثبتی در طرف مناظره هم به وجود نخواهد آمد. مبلغ مهدوى با تسلط به شیوه های گوناگون برخورد با مخاطبان مختلف و با آگاهى سرشار از معارف دینى، بهترین پلان را برای مجلس تبلیغى خود برمى گزیند و ضمن رفع گره هاى معرفتى و شبهات جاگرفته در ذهن آنها، دل ایشان را هم به مهر امام منعطف نموده و پیوند قلبی بین آنها و مولایشان برقرار مى نماید.
روشن است که تبلیغِ عملی، تأثیر و کارکرد بیشتری نـسبت بـه تبلیـغ گفتاری دارد. در این نوع از تبلیغ رفتار و کردار مبلّغ، خود جریان مثبتى را در راستای اهداف تبلیغی او ایجاد می نماید. رفتار ائمه(ع)در آموزش دین و برخـورد بـا افـراد جامعـه نمونـه و سرمشق مناسبی در این زمینه می باشد. امتیازات تبلیغ عملی بر گفتاری را این چنین بر شمرده اند: یکم، باعـث جـذب مخاطب می گردد و محبت او را بر مى انگیزد. دوم ، غیراز انگیزه دهی و آگاه سـازی موجـب ارائـه طریق و الگودهی می گردد. سوم، شائبه تظاهر، تـصنّع و فریبکـاری را کمتـر مى کند. چهـارم، غیراز جنبه معنوی و ارشادی، مخاطب عموماً به رفع نیازهای مادی و اقتصادی زنـدگی خود دست خواهد یافت. پنجم، این تبلیغ چون با اخلاص همراه و با عمل نیک همراه است، مطلوب و محبـوب خـدا مـی گـردد. در این زمینه سیرت و سنت پیامبراکرم(ص) کارساز است.بعضى موارد از تبلیغ عملی و رفتاری پیامبر را میتـوان ایـن گونـه برشمرد:برائت از مشرکین، عدم تسامح در اصول و فروع، تسامح در امـور جزئـی، مبارزه با سنت های غلط و خرافات، در جستجوی مخاطـب و شـکار دل هـا، توجـه بـه اقشار کم درآمد، مشورت و همراهی، برخورد کریمانه با دوست و دشمن و اخلاص در دعوت و توکل به خدا زیرا هدایت دل ها در اختیار خداست…
——————
١.بحارالانوار١١٣/٣٧.
