نظرسنجى ها نشان مى داد مقالات”آئین ما”جاى خود را بین مخاطبان پایگاه خبرى باز کرده ، رؤیا به عنوان مدیر مسئول ،خواستار احترام همکاران به این إقبال و توجه با تلاش بیشتر بود.نرگس مقاله بعدى را چنین ارائه داد: نظارت عمومى مومنان بر یکدیگر،دو واجب را رقم مى زند که “امر به معروف”و”نهى از منکر” نام گرفته است.از زیباترین چهره هاى همبستگى و انسان دوستى در آئین ما همین است که نمى توانیم در برابر خطراتى که دیگران را تهدید مى کند ساکت بنشینیم و اقدامى نکنیم:چو مى بینى که نا بینا و چاه است/اگر خاموش بنشینى گناه است: تلاش براى نغلطیدن دیگران به مهلکه حرام ،نهى از منکر است و دعوت آنها به شاهراه امور معروف و پسندیده، امر به معروف.شرط آن دانش کافى و تجربه عملى مطلوب براى یک تأثیرگذارى خوب است به نوعى که هم احترام و شخصیت طرف مقابل حفظ شود و هم با نفوذ کلام و عمل،او را به تغییر رفتار،رهنمون شویم.این دو واجب در قرآن در کنار باورهائى چون ایمان به خدا و معاد یاعباداتى چون نماز و زکات مورد تأکید قرار گرفته است١…

این ماموریت الاهى چنان مهم است که با اجراى صحیح آن بسیارى از خطرات و مفسده ها از جامعه دور مى شود و برعکس با اجراى نادرست آن ،آثار و تبعات سوئى را متوجه فرد و جامعه مى نماید.وجوب امر به معروف و نهی از منکر موکول به شرایطی است:آگاهی نهی‌کننده و تشخیص او درباره معروف و منکر؛احتمال تأثیر در نهی‌شونده؛ استمرار و اصرار مخاطب بر ترک معروف یا ارتکاب منکر؛ بر اصل نهی مفسده‌ای مترتب نباشد؛ یعنی اگر در صورت نهی، ضرری متوجه نهی‌ کننده یا شخصی دیگر شود، واجب نیست.در نظر بیشتر عالمان شیعه دو واجب  امر به معروف و نهی از منکر،از نوع وجوب کفایی است٢(یعنى اگر کسی آن را انجام داد از دیگران ساقط مى شود)، اما بعضى دیگر چون شیخ طوسى آن را از واجبات عینی دانسته اند٣.اگر شخص امر شونده یا نهی شونده با گشاده رویی امر و نهی را پذیرا گردد، تعارضی در جامعه پدید نمی‌آید اما اگر تمکین نکند،چه بسا به حقوق دیگران آسیب وارد مى شود و موضوع جنبه عمومى و حاکمیتى پیدا مى کند(که در صورت بسط ید،وظایفى بر حاکمان پدید مى آید تا از پیامدهاى سوء آن براى جامعه جلوگیرى نمایند)؛لذا این مبحث را فقها در آثاری چون کافى کلینى۴ و فقه الرضا۵ یا به عنوان بخشی از کتاب الجهاد، و یا ملحقات اخلاقی آورده اند…

بعضى از مواردى که در آیات قرآن به این فریضه پرداخته چنین است:توصیه لقمان به فرزندش: “فرزندم! نماز را برپا دار و امر به معروف و نهی از منکر کن و بر آنچه از سختی‏ها به تو می‏رسد مقاومت نما که این (صبر) از امور واجب و مهم است۶”؛ [یاران خدا] کسانی هستند که اگر آنان را در زمین به قدرت رسانیم، نماز بر پا می‏دارند و زکات می‏دهند و (دیگران را) به خوبی‏ها دعوت می‏کنند و از بدی‏ها باز می‏دارند و پایان همه‏ی امور برای خداست٧”؛ “شما بهترین امّتی هستید که برای مردم ظاهر (و گزیده) شده‏اید [چرا که] به خوبی‏ها فرمان می‏دهید و از بدی‏ها و زشتی‏ها، نهی می‏کنید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب (نیز به چنین آئین درخشانی) ایمان آورده بودند، قطعاً برایشان بهتر بود. برخی از آنان مؤمن ، ولی بیشترشان فاسق‏ اند٨”؛”مردان و زنان با ایمان، یار و یاور و اولیای یکدیگرند: به معروف ها فرمان می‏دهند و از منکر نهی می‏کنند، نماز بر پای داشته، زکات می‏پردازند و از خداوند و پیامبرش پیروی می‏کنند. بزودی خداوند آنان را مشمول رحمت خویش قرار خواهد داد. همانا خداوند، توانای غالب و حکیم است٩”؛” باید از شما کسانى باشند که دعوت به خیر نمایند و امر به معروف و نهى از منکر کنند که آنان رستگارانند١٠”…

اما از نگاه پیشوایان:پیامبر اکرم(ص)فرمود:”کسى که امر به معروف و نهى از منکر کند جانشین خدا و پیامبر در روى زمین است١١”و نیز”گروهى هستند که نه پیامبرند و نه شهید ولى مردم به مقامى که خداوند به خاطر امر به معروف و نهى از منکر به آنان عطا فرموده غبطه مى خورند١٢”؛امیر مومنان(ع):”تمام کارهاى نیک و حتى جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهى از منکر چون آب دهان است در برابر دریاى پهناور١٣”؛امام باقر(ع):”امر به معروف و نهى از منکر دو واجب بزرگ الهى مى باشند که سایر واجبات با آنها بر پا مى مانند و بوسیله این دو راه ها امن و کسب و کار مردم حـلال مى شود. با این دو واجب است که داد ستمدیدگان ستانده مى شود و زمین آباد مى گردد١۴”...

——————

١.آل عمران /۳/۱۰۴، ۱۱۰، ۱۱۴؛ اعراف /۷/۱۵۷؛ توبه /۹/۶۷، ۷۱، ۱۱۲؛ حج /۲۲/۴۱؛ لقمان /۳۱/۱۷.

٢.نک: شیخ مفید، اوائل المقالات، ص۵۶؛ سیدمرتضی، الذخیره، ص۵۵۴، ۵۶۰؛ سیوری، ارشاد الطالبین، ص۳۸۱.

٣.شیخ طوسی، الاقتصاد، صص۱۴۷، ۱۵۰-۱۵۱.

۴.کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۵ ببعد.

۵.فقه الرضا(ع)، ص۳۷۵. 

۶. سوره لقمان،آیه ١٧

٧.سوره حج،آیه ۴١

٨.سوره آل عمران،آیه١١٠

٩.سوره توبه،آیه ٧١

١٠.سوره آل عمران،آیه ١٠۴

١١.تفسیر مجمع البیان ج١ص۴٨۴ذیل آیه ١٠۴ آل عمران

١٢.مستدرک الوسائل ج١٢ص١٨٢

١٣.نهج البلاغه قصار٣٧۴

١۴.وسائل الشیعه ج١١ص٣٩۵ح۶