خجلم من ز بینوایی خویش/شرمسار از گریز پایی خویش/ وه که از کار خود چه تنگدلم!/مینمیرم ز غم، چه سنگدلم؟!/ باد نخوت برون کن از خاکم/متصل کن به عنصر پاکم/روشنم کن چو روز شب خیزان/به شبم زین وجود بگریزان/دلم از کار تن به جان آمد/هم ز من بر من این زیان آمد/جگرم خون شد از پریشانی/آه ازین جانِ سخت پیشانی!/گشته چندین ورق سیاه از من/من کجا میروم؟ که آه از من!/تنگدستی چو من چه کار کند؟/تا ازو خود کسی شمار کند…دعاها و مناجات های امام هادى(ع) در مجموعه “الصحیفه الهادیه” ١گردآورى شده که شامل ۴٣ فقره است.از این امام همام،احادیث و مواریث و ذخائر گرانبهائی همچون زیارت جامعه کبیره، و زیارت غدیریه به یادگار مانده است.نیایش هاى آن حضرت در این مجموعه، حاوى زیباترین و عمیق ترین جلوه هاى دینى و معرفتى است که هم از جنبه اعتقادى و هم از جنبه اخلاقی و اجتماعى حائز اهمیت است که نمونه هائى از آن را تقدیم مى نمائیم:
یکی از دعاها و مناجات های آن حضرت، این مناجات است:اَللَّهُمَّ لَکَ اَلْحَمْدُ حَمْداً یَکُونُ أَحَقَّ اَلْحَمْدِ بِکَ وَ أَرْضَى اَلْحَمْدِ لَکَ وَ أَوْجَبَ اَلْحَمْدِ بِکَ وَ أَحَبَّ اَلْحَمْدِ إِلَیْکَ وَ لَکَ اَلْحَمْدُ کَمَا أَنْتَ أَهْلُهُ وَ کَمَا رَضِیتَ لِنَفْسِکَ وَ کَمَا حَمِدَکَ مَنْ رَضِیتَ حَمْدَهُ مِنْ جَمِیعِ خَلْقِکَ وَ لَکَ اَلْحَمْدُ کَمَا حَمِدَکَ بِهِ جَمِیعُ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ وَ مَلاَئِکَتِکَ وَ کَمَا یَنْبَغِی لِعِزِّکَ وَ کِبْرِیَائِکَ وَ عَظَمَتِکَ وَ لَکَ اَلْحَمْدُ حَمْداً تَکِلُّ اَلْأَلْسُنُ عَنْ صِفَتِهِ وَ یَقِفُ اَلْقَوْلُ عَنْ مُنْتَهَاهُ وَ لَکَ اَلْحَمْدُ حَمْداً لاَ یَقْصُرُ عَنْ رِضَاکَ وَ لاَ یَفْضُلُهُ شَیْءٌ مِنْ مَحَامِدِکَ اَللَّهُمَّ لَکَ اَلْحَمْدُ فِی اَلسَّرَّاءِ وَ اَلضَّرَّاءِ وَ اَلشِدَّهِ وَ اَلرَّخَاءِ وَ اَلْعَافِیَهِ وَ اَلْبَلاَءِ وَ اَلسِّنِینَ وَ اَلدُّهُورِ وَ لَکَ اَلْحَمْدُ عَلَى آلاَئِکَ وَ نَعْمَائِکَ عَلَیَّ وَ عِنْدِی وَ عَلَى مَا أَوْلَیْتَنِی وَ أَبْلَیْتَنِی وَ عَافَیْتَنِی وَ رَزَقْتَنِی وَ أَعْطَیْتَنِی وَ فَضَّلْتَنِی وَ شَرَّفْتَنِی وَ کَرَّمْتَنِی وَ هَدَیْتَنِی لِدِینِکَ حَمْداً لاَ یَبْلُغُهُ وَصْفُ وَاصِفٍ وَ لاَ یُدْرِکُهُ قَوْلُ قَائِلٍ اَللَّهُمَّ لَکَ اَلْحَمْدُ حَمْداً فِیمَا آتَیْتَ إِلَى أَحَدٍ مِنْ إِحْسَانِکَ عِنْدِی وَ إِفْضَالِکَ عَلَیَّ وَ تَفْضِیلِکَ إِیَّایَ عَلَى غَیْرِی وَ لَکَ اَلْحَمْدُ عَلَى مَا سَوَّیْتَ مِنْ خَلْقِی وَ أَدَّبْتَنِی فَأَحْسَنْتَ أَدَبِی مَنّاً مِنْکَ عَلَیَّ لاَ لِسَابِقَهٍ کَانَتْ مِنِّی فَأَیَّ اَلنِّعَمِ یَا رَبِّ لَمْ تَتَّخِذْ عِنْدِی وَ أَیَّ شُکْرٍ لَمْ تَسْتَوْجِبْ مِنِّی رَضِیتُ بِلُطْفِکَ لُطْفاً وَ بِکِفَایَتِکَ مِنْ جَمِیعِ اَلْخَلْقِ خَلْقاً یَا رَبِّ أَنْتَ اَلْمُنْعِمُ عَلَیَّ اَلْمُحْسِنُ اَلْمُتَفَضِّلُ اَلْمُجْمِلُ- ذُو اَلْجَلاٰلِ وَ اَلْإِکْرٰامِ وَ اَلْفَوَاضِلِ وَ اَلنِّعَمِ اَلْعِظَامِ فَلَکَ اَلْحَمْدُ عَلَى ذَلِکَ یَا رَبِّ لَمْ تَخْذُلْنِی فِی شَدِیدَهٍ وَ لَمْ تُسَلِّمْنِی بِجَرِیرَهٍ وَ لَمْ تَفْضَحْنِی بِسَرِیرَهٍ لَمْ تَزَلْ نَعْمَاؤُکَ عَلَیَّ عَامَّهً عِنْدَ کُلِّ عُسْرٍ وَ یُسْرٍ أَنْتَ حَسَنُ اَلْبَلاَءِ عِنْدِی قَدِیمُ اَلْعَفْوِ عَنِّی أَمْتِعْنِی بِسَمْعِی وَ بَصَرِی وَ جَوَارِحِی وَ مَا أَقَلَّتِ اَلْأَرْضُ مِنِّی ٢…
پروردگارا! سپاس و حمد تو را سپاسى شایسته تو، سپاسى پسندیده تو، سپاسى بایسته تو، سپاسى محبوب تو، سپاسى سزاوار تو آن چنان که هستى و آن چنان که براى خود مى پسندى و نیکانت تو را بدان گونه سپاس گفته اند از مخلوقاتت .پروردگارا! حمد و سپاس تو را سزاست آنگونه که همه پیامبران ، رسولان و فرشتگانت تو را سپاس گفته اند و شایسته عزت ، کبریا و بزرگوارى و عظمت تو مى باشد.پروردگارا! حمد تو را؛ حمدى که زبان ها از وصف آن عاجز و گفتار از نهایت آن درمانده باشد و تو را حمد مى کنم حمدى که تو را پسند افتد و از صفات تو نکاهد.پروردگارا! در آسایش و سختى ، در تنگنا و گشایش ، در بهبودى و رنج و در همه روزگاران ، تو را سپاس مى گویم تو را سپاس مى گویم بر آنچه به من داده اى از نعمت ها، بیمارى و بهبود از آن ، رزق و روزى ، فضیلت و شرف ، کرامت و هدایتم به دینت ؛ سپاسى که وصف آن به زبان نیاید و هیچ کلامى ابعاد آن را نتواند بیان کند. پروردگارا! تو به من نیکى کردى و بر دیگرانم فضیلت بخشیدى و خلقتم را قرین اعتدال نمودى و مرا به بهترین آداب مؤ دب ساختى و در این کارها سابقه و پیشینه اى از من نزدت نبود بلکه همه را از باب لطف و منت کردى پس کدامین لطف و نعمت را در حق من ندادى و کدام سپاس را بر گردن ندارم که بجاى آورم . پروردگارا بر همه انعامت تو را سپاس مى گویم و به لطفت و بى نیاز ساختنم از دیگران خشنودم .خدایا! تو به من انعام کردى ، نیکى نمودى ، مرحمت داشتى ، برازنده اى ، شکوهمند و با کرامتى و صاحب بخشش هاى شگرفى ، پس تو را بر همه آنها سپاس مى گویم .پروردگارا! مرا در سختى و تنگى فرو نگذاشتى و به گناهى مرا تسلیم نکردى و به خطاى پنهانى مرا رسوا نساختى ، همواره بخشش و عطایت در گشایش و دشوارى به من مى رسید، تو آزمایشگر نیکى هستى و همواره مرا بخشوده اى.پروردگارا! مرا از بینایى، شنوایى و دیگر اعضا و هرچه که مرا در زمین سنگین مى کند بهره مند ساز…
امام علی بن محمد الهادى(ع) را نیایشى است در مورد نواده شان حضرت مهدى(ع)که این چنین است: اللّهُمَّ فَکَما وَفَّقتَنی لِلإِیمانِ بِنَبِیِّکَ وَالتَّصدیقِ لِدَعوَتِهِ ، ومَنَنتَ عَلَیَّ بِطاعَتِهِ وَاتِّباعِ مِلَّتِهِ ، وهَدَیتَنی إلى مَعرِفَتِهِ ومَعرِفَهِ الأَئِمَّهِ مِن ذُرِّیَّتِهِ ، وأکمَلتَ بِمَعرِفَتِهِمُ الإِیمانَ ، وقَبِلتَ بِوَلایَتِهِم وطاعَتِهِمُ الأَعمالَ ، وَاستَعبَدتَ بِالصَّلاهِ عَلَیهِم عِبادَکَ ، وجَعَلتَهُم مِفتاحًا لِلدُّعاءِ وسَبَبًا لِلإِجابَهِ ، فَصَلِّ عَلَیهِم أجمَعینَ وَاجعَلنی بِهِم عِندَکَ وَجیهًا فِی الدُّنیا وَالآخِرَهِ ومِنَ المُقرَّبینَ . . . اللّهُمَّ أنجِز لَهُم وَعدَکَ ، وطَهِّر بِسَیفِ قائِمِهِم أرضَکَ ، وأقِم بِهِ حُدودَکَ المُعَطَّلَهَ وأحکامَکَ المُهمَلَهَ وَالمُبَدَّلَهَ ، وأحیِ بِهِ القُلوبَ المَیتَهَ ، وَاجمَع بِهِ الأَهواءَ المُتَفَرِّقَهَ ، وَاجلُ بِهِ صَدَأَ الجَورِ عَن طَریقَتِکَ حَتّى یَظهَرَ الحَقُّ عَلى یَدَیهِ فی أحسَنِ صورَتِهِ ، ویَهلِکَ الباطِلُ وأهلُهُ بِنورِ دَولَتِهِ ، ولا یَستَخفِیَ بِشَیءٍ مِنَ الحَقِّ مَخافَهَ أحَدٍ مِنَ الخَلقِ٣.
بار خدایا، همان گونه که مرا توفیق دادى تا به پیامبر تو ایمان آورم و دعوت او را تصدیق کنم و بر من منّت نهادى که از او فرمان برم و از آیینش پیروى کنم و مرا به شناخت او و شناخت امامان از نسل او هدایت فرمودى و شناخت آنان را شرط کمال ایمان قرار دادى و پذیرش اعمال را در گرو دوستى و فرمانبرى از ایشان نهادى و درود فرستادن بندگانت بر آنان را عبادت شمردى و آنها را کلید دعا و وسیله اجابت قرار دادى، پس بر همه آنان درود فرست و مرا در دنیا و آخرت نزد آنان آبرومند و مقرّب گردان،… بار خدایا! وعده اى را که به آنان داده اى تحقّق بخش و زمین خود را با شمشیر قائم آنان پاک گردان و به وسیله او، حدود تعطیل شده و احکام فرو نهاده و تغییر یافته ات را برپا دار و به برکت وجود او، دلهاى مرده را زنده ساز و خواستهاى پراکنده را یک پارچه گردان و زنگار ستم را از راه خود بزداى تا این که حقّ، با دست او، در زیباترین چهره اش آشکار شود و در پرتو نور دولت او، باطل و باطل گرایان نابود شوند و چیزى از حقّ و حقیقت به واسطه ترس از هیچ انسانى، پوشیده نماند.
————–
١.موحد ابطحى،الصحیفه الهادیه،قم، موسسه الامام المهدى(ع). ٢.همان/١٧۴. ٣. همان/١٧٢،مصباح الزائر/۴٨٠.
