هر نوع درآمدى مجاز و حلال نیست! هم شغل باید مشروع باشد و هم درآمد ناشی از شغل.حدّ حلال و حرام حاکم بر انتخاب شغل و نوع درامد است لذا پیش از ورود به کسب و کار باید این حدّ و حدود را شناخت.برای آنکه کاسب، به ورطه حرام نغلتد بفرموده حضرت علی علیه السلام باید نخست احکام حلال و حرام فقهی را بشناسد سپس اقدام به تأسیس کسب و کاری کند: “الفقه ثم المتجر”(یعنى نخست فقه تجارت را بیاموز سپس به تجارت بپرداز). در فقه ما بعضى کسب و کارها حرام هستند که عنوان”مکاسب محرمه” دارند و کاسب نباید به آنها آلوده شود زیرا آثار سوء عینی و وضعی مال حرام، فرد و جامعه را دچار آسیبهای جدی و جبران ناپذیر می کند.خداوند فرموده است:اى مومنان! در اموال یکدیگر از طریق باطل تصرف نکنید:یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لاَ تَأْکُلُواْ أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْبَاطِلِ…
ربا، رشوه، کم فروشی، جعل و کلاه برداری، تبانی در معاملات، غش و تقلب در کالاها و خدمات، احتکار ارزاق عمومی و کالاهای مورد نیاز جامعه برای افزایش قیمت، کم فروشی و دریافت پول برای انجام کارهای حرام و غیر مشروع،دزدی و خیانت، حیف و میل بیتالمال، خوردن اموال ایتام، اتلاف و تضییع حقوق دیگران و منابع بیتالمال، درآمد حاصل از قماربازی و یا واسطهگری در این امر، دلّالی و نیز خرید و فروش مشروبات الکلی، مواد مخدر، قاچاق کالاها و خدمات، تولید و ساخت ابزار و ادوات و کالاهای یاد شده تجارت نسبت به امور یاد شده، خرید و فروش گوشت خوک و تولید و پرورش آن و دلالی و واسطهگری در این امور ،خرید و فروش اعیان نجسه، خرید و فروش آلات قمار و لهو و لعب، کسب درآمد از طریق غناء، کسب و کاری که مستلزم غیبت مسلمانی باشد…
مشورت در امور کسب و کار با افراد خبره و تجربه دار،بسیار ضرورى است.گاهى معاملاتى انجام مى شود که حرام نیست اما ملاحظات دقیق در مورد آن نشده و فرد دچار ورشکستگى و بدهى سنگین مى گردد که عواقب ناگوارى را برای فرد و سرمایه گذاران در آن کار پیش مى آورد و خانواده های بسیارى را به زحمت و عذاب مبتلا مى کند.باید چنین ضایعاتى را با مشاوره قبل از عمل با افراد با تجربه،پیشگیرى نمود.بویژه جوانان و نوکاران حتماً باید مشاوران پخته در کسب و کار داشته باشند.نباید گذاشت کار از کار بگذرد و ضایعه پیش آید بعد به سراغ مشاور رفت.گاهى با یک مشورت و هزینه کم،مى توان از بروز خطرات و ضایعات بزرگ جلوگیرى نمود…
از آنجا که کسب و کار یک عبادت است و کاسب،حبیب خداست و تلاشگر در راه معیشت حلال به مجاهدان راه خدا همانند شده است(الکادّ لعیاله کالمجاهد فى سبیل الله)،باید محیط انجام این عبادت را محیطى خوب و تذکر آفرین نمود و کارمندان و شرکائى را انتخاب کرد که اهل مراعات باشند و این عبادت را تباه نکنند. همچنین چون بخاطر حقوق شرعى مال(خمس و زکات)،خدا و ولى الله در منافع حاصل از کسب و کار شریک ما هستند باید اولاً بیشتر مراقب باشیم که حدود را رعایت کنیم و ثانیاً با طیب خاطر حقوق آنها را بپردازیم تا اموال تزکیه و پاک شود.کاسبان آگاه هماره از شریک منافع خویش یعنى صاحب الزمان استمداد مى کنند تا آنها را موفق و از حرام مراقبت نماید…
