“پیوند انسان و دین، پیوندی دیرین و پایدار بوده و پس از عامل ملیت،عامل دین دومین عامل احساس هویت در جهان به شمار میرود.اساس دین بر یکتاپرستى است اما به دلائل متفاوت و انحرافات،بت هائى ساخته آنها را نماینده خدا مى شمردند.بزرگ ترین ادیان جهان ادیان ابراهیمى است که همه از یک ریشه و منطقهٔ خاور میانه سرچشمه میگیرند و عبارتند از اسلام و مسیحیت و یهودیت.دین، که به آن کیش و آیین نیز، گفته میشود؛ در لغت، به معنای راه و روش، تعبیر شده که منظور راه و روشى است که خداوند براى زندگى دنیا و آخرت انسان، تشریع نموده و توسط پیامبران ابلاغ کرده و انسان با اختیار خویش آن را انتخاب مى نماید.همچنین، دین یک جهانبینی و مجموعهای از باورهاست که میکوشد توضیحی برای یک رشته از پرسشهاى بشر که در طول زندگی برای او مطرح میشود،ارائه دهد مانند چگونگی خلقت و وظایف انسان و فرجام جهان و سراى آخرت و…” مسعود ادامه داد:
دین مجموعهای نظام مند از جهان بینى و تکالیف است که انسان را به ارزشهای روحانی و معنوی ارتباط داده و یک سبک زندگى را فراروى او قرار مى دهد.ادیان همچنین با ارائه وحى در قالب کتاب مقدس به هستى شناسى پرداخته ، با ارائه الگوها، سنن و عبادات و آئین هاى مقدس به زندگی فرد معنا مى دهند. دین از دو بخش تشکیل شده است: اول آموزهها و گزاره های اعتقادی ،دوم دستورهای عملی، اخلاقی و ارزشی که بر پایه آموزههای اعتقادی استوار شدهاند. نزدیک دوسوم مردم جهان دل در گرو ادیان ابراهیمى دارند و بقیه یا پیرو آئین هاى بشرى هستند و یا به دینى وابسته نیستند.دین یا اصطلاحاً «آسمانی» و راستین است یعنی از جانب خداست همچون ادیان ابراهیمى و یا حاصل افکار و عقاید یک انسان است که نابجا ادعاى رسالت مى کند و از این طریق به جذب مردم مى پردازد همچون بهائیت و قادیانى ها و…این آئین هاى دروغین ممکن است با ترفندهائى،عده اى نا آگاه را به دور خود جمع کنند ولى نزد محققان و پژوهشگران و خردمندان،متاعشان بى ارزش و رسواست …
پرسیدم: بین ادیان الهی چه نکات مشترکی وجود دارد؟ گفت:ادیان الهی ( ابراهیمی ) در خیلی از اصول و مبانی مشترک هستند زیرا همه آنها منشأ واحدی داشته و به وجود آورنده آنها خداوند است . البته در برخی از مسایل اختلاف دارند که اختلافات به جهت تحریف و آسیب های وارده بر ادیان پیشین است. همه ادیان الهی بر این نکته اشتراک دارند که خدای واحد وجود دارد و اوست آفریننده جهان و انسان، اگرچه در تفسیر صفات ثبوتی و سلبی او بین ادیان الهی موجود، اختلاف نظر وجود دارد.در آیین یهود خداوند حاضر و ناظر است؛خداوند یکتا است؛ خداوند جسم و شبیه کسی نیست؛خداوند قدیم و ازلی است؛هیچ کس را جز او نباید عبادت کرد؛بر همه پیامبران سرور است. در دین مسیح نیز به این مطلب توجه شده است که برای جهان یک خالق و آفریننده وجود دارد، گرچه پیروان آن اعتقاد به “تثلیث” دارند، ولی “اصل توحید ” از عقاید و باورهای مسلّم آنان است و مردم به خداشناسی فراخوانده شده اند.عقیده به نبوت و معاد و موعود آخرالزمان نیز از مشترکات ادیان ابراهیمى است١…
گفتم: آیا اختلاف دینى،منشأ نزاع و دشمنى و درگیرى نمى شود؟ گفت:دین،نباید منشأ نزاع و جنگ شود.خود خداوند که هم انسان را آفریده و هم دین را تشریع فرموده،مردم را آزاد گذاشته تا با اختیار خود دین را بپذیرند یا نپذیرند(لکم دینکم و لِىَ دین٢) و فرموده اکراه و اجبارى براى پذیرش دین نیست(لا اکراه فى الدین) و تنها راه را گفتگوى زیباتر(جدال أحسن)بر مبناى حکمت و موعظه نیکو،معرفى نموده است(أدع الى سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه و جادلهم باللتى هى أحسن٢).هرگز خداوند اجازه نداده براى پذیرش دین،اکراه و اجبارى در کار باشد و به اندازه قطره اى از بینى کسى خونى خارج شود.قرن هاست پیروان ادیان ابراهیمى با یکدیگر همزیستى برادرانه داشته اند و گفتگوها و مباحثه ها و همایش ها و سمینارها و مناظره هاى علمى ترتیب داده اند و مى دهند.این قلدران و دشمنان بوده اند که براى متاع دنیا بین آنها آتش عداوت و جنگ روشن کرده و مومنان را قربانى مطامع خود کرده اند.هشیارى خود مومنان مى تواند نقشه هاى آنها را در ایجاد تفرقه و عداوت،به شکست بکشاند…
____________________
١. عبدالله مبلغى،تاریخ ادیان و مذاهب جهان،ج٢،ص۵٩٠ ببعد
٢.سوره کافرون،آیه ۶
٣.سوره بقره،آیه٢۵۶
۴.سوره نحل آیه ١٢۵
