مهم ترین آیه اى که بر عصمت اهل بیت پیامبر(ص) از هرگونه گناه و اشتباه دلالت مى کند و آنان را شایسته مقام امامت مى گرداند،آیه تطهیر است. زیرا کسانى شایسته خلافت پیامبر و امامت مسلمین هستند که به ضمانت خداوند معصوم از خطا و گناه باشند.آیه تطهیر:”همانا خداوند میخواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و شما را کامل و تمام پاک و مطهر سازد(اِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً)١.آیه تطهیر این آیه گویای فضیلتی بی نظیر برای اهل بیت است و هیچکس دیگرى را یارای رسیدن به این مقام نیست. ائمه، هماره به این آیه مباهات کرده و آن را دلیل حقانیت خود بیان مى نمودند.امیرمومنان(ع) در روز شورا با توجه به این آیه فرمود: شما را به خدا قسم می دهم، آیا در میان شما کسی هست که آیه تطهیر درباره او نازل شده باشد،آن هنگام که پیامبر خدا(ص)من و فاطمه و حسن و حسین را زیر عبای خیبری گردآورد و گفت: خدایا! این ها اهل بیت من هستند،پس رجس و پلیدی را از ایشان دور و پاک و مطهرشان گردان. اعضای شورا همگی جواب دادند: نه!٢؛امام مجتبی(ع) نیزهم پس از صلح تحمیلی با طاغوت شام، در سخنرانی خود در حضور معاویه ضمن برشماری فضایل و کمالات خاندان خود، به آیه تطهیر که در شأن خاندان او نازل شده، اشاره کرده است٣…
آیه تطهیر را بزرگان اهل سنت به طرق مختلف نقل کرده اند:پیامبر(ص)،على و فاطمه و حسن و حسین را در کنار خویش و در زیر یک بالاپوش و عبا گرد آورده و آیه تطهیر را در باره آنان تلاوت مى کند۴.بر اساس این روایات، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در روزهای زیادی آن هم هنگام نماز که ازدحام زیاد بوده به در خانه حضرت علی و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسین علیهمالسّلام میآمد و این چهار نفر را با عنوان «اهلالبیت» ندا میکرد و سپس آیه تطهیر را خطاب به آنها تلاوت می نمود۵ تا روشن سازد که مراد از اهلالبیت در آیه مذکور اینان هستند، براساس روایت اخیری که نقل شد، پیامبر اکرم (ص)این کار را بیش از هزار بار تکرار کرد تا برای هیچکس جای شبههای باقی نماند که مراد از اهلالبیت در آیه تطهیر، این چهار نفرند۵.تعبیر «یُطهّرکُم» در پى «لِیُذهِبَ عَنکُمالرّجسَ»، تأکیدى بر طهارت و پاکیزگى به دنبال دور شدن پلیدىها است و «تَطهِیرًا» که مفعول مطلق است نیز تأکیدى دیگر براى طهارت به شمار مىرود. «الرِجسَ» که با الف و لام جنس است، هرگونه پلیدى فکرى و عملى اعمّ از شرک، کفر، نفاق و جهل و گناه را در برمىگیرد۶…
معدودى از مفسران به خاطر سیاق اول آیه،این آیه را در مورد همسران پیامبر گفته اند که علاوه بر انبوه روایات یاد شده که خلاف این قول است،از نظر ادبی هم صحیح نیست ، زیرا اگر منظور فقط همسران پیامبر باشد، باید به جای «عَنکُم»، «عَنکُنَّ» و به جای «یُطَهِّرَکُم»، «یُطَهِّرَکُنَّ» میآمد! اما این سخن که آیه در شأن اصحاب کساء نازل شده، در میان شیعیان به حد تواتر رسیده است٧. در کتابهای اهل سنّت نیز روایاتی وجود دارد٨.علاوه بر این، از امامان شیعه احادیثی نقل شده است که بنا بر اساس آنها، اهل بیت علیهم السلام علاوه بر پنج تن یاد شده، دیگر امامان شیعه نیز هستند٩. در معناى رجس نیز این معانى گفته شده: گناه، فسق، شیطان، شرک، شک، بخل، طمع، هوای نفس و بدعت١٠.عالمان و مفسران شیعه ، پاک کردن اهل بیت از رجس را به معنای عصمت از گناهان و توفیق طاعت دانستهاند١١…
اما در شمول اهل بیت به دیگر امامان پیامبر اکرم (ص) فرمود: “مـن، عـلی، حسن و حسین و نه تن از اولاد حـسین، مـطهر و مـعصوم هستیم١٢؛و فرمود: امامان پس از من (مانند) عدد نـقبا (و رهـبران) بنیاسرائیل دوازده نفرند که همه آنها امـین، پرهـیزگار و معصوم انـد١٣.بعضى از امامان نیز به آیه تطهیر،احتجاج کرده اند،همچون حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) که فرمود:” همانا خداوند عزوجل ما اهل بیت را برتری بخشیده است و چگونه چنین نباشد، در حالی که خداوند ـ عزوجل ـ در کتاب خود می فرماید: خدا فقط میخواهد پلیدی را از شـما اهـل بیت دور کنـد و شما را کاملاً پاک سازد، پس خداوند ما را از زشتیها (و گناهان) ظاهری و باطنی تطهیر فرموده است و ما بر راه حق هستیم”١۴.امام زین العابدین (ع) به آیه تطهیر در برابر طعن پیرمردی به هنگام ورود اسرای کربلا به شهر دمشق نیز احتجاج نمود و خود را مصداق اهل بیت مورد اشـاره در آیه تطهیر شمرد١۵…
—————–
١.احزاب/٣٣.
٢.نور الثقلین،ج۴،ص٩١.
٣. امالی،طوسی،ص۵۶۵.
۴.صحیح مسلم،ج۴،ص١٨٨٣؛سنن ترمذى،ج۵،ص۶٩٩؛مسند احمد بن حنبل،ج١٠،ص١٩٧ح٢۶۶۵٩و…
۵.سنن ترمذى، کتاب التفسیر،ج۵،ص٣۵٢،ح٣٢٠۶.
۶.طباطبائى،المیزان،ج١۶،ص٣١٢.
٧. تفسیر فرات کوفى،ص٣٣١-٣۴٠؛تفسیر تبیان،ج٨ص٣٣٩؛مجمع البیان،ج٨،ص۵۶٠و…
٨.سنن ترمذى،ج۵،ص٣۵١؛حاکم نیشابورى،المستدرک على الصحیحین،ج٢،ص۴۵١؛تاریخ بغداد،ج١٠،ص٢٧٨.
٩.کافى،ج١،ص۴٢٣؛احتجاج،ج٢،ص٣۴؛آیه التطهیر،بهیه مبتکره،ص١۴١-١۴۶.
١٠.صدوق،معانى الاخبار،ص١٣٨؛آلوسی،روح المعانى،ج٢٢،ص١٢.
١١.مفید،المسائل العکبریه،ص٢٧؛الصوارم المهرقه فى نقد الصواعق المحرقه،ص١۴٧و١۴٨؛المیزان،ج١۶،ص٣١٣.
١٢.صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج١،ص۶۴،ح٣٠.
١٣.صدوق،امالى،ص۴۶٧؛بحارالانوار،ج٢۵،ص٢١٣؛کافى،ج٢،ص١٨٢و۴٠٠؛تفسیرالبرهان،ج۶،ص٢۶٠.
١۴.طوسى،امالى،ص۵۶۴؛بحارالانوار،ج١٠،ص١۴١؛بحرانى،غایه المرام،ج٣،ص٢٠۶؛البرهان،ج۶ص٢۶٩.
١۵.صدوق،امالى،ص١۴١؛بحارالانوار،ج۴۵،ص١۵۵.
