بی ولای علی این طایفه سرگردانند
دشمنی با وصی ات، عین عداوت با توست…
لَیلَهُالمَبیت (شب خفتن) شبی بود که علی (ع) برای حفظ جان پیامبر (ص) در بستر ایشان خوابید. در این شب، مشرکان قصد داشتند دستهجمعی به خانه پیامبر حمله برند و او را به قتل برسانند. به امر الهی و به درخواست پیامبر، علی (ع) در بستر پیامبر خوابید و با این تدبیر رسول خدا توانست در آن شب به سمت مدینه، هجرت کند. این رویداد از فضایل علی (ع) به شمار میرود و آن حضرت در شورای ششنفره تعیین خلیفه پس از قتل عثمان،برای اثبات حقانیت خود، به آن احتجاج کرده است. [1]
بسیاری از مفسران، شأن نزول آیه شِراء یا آیه لیله المبیت را این فداکاری امام علی (ع) در لیلهالمبیت میدانند.بر پایه روایات، وقتی علی (ع) در بستر پیامبر (ص) خوابیده بود، جبرئیل بالای سر او و میکائیل پایین پایش آمدند. جبرئیل گفت:« خوشا به حال کسانی چون تو ای فرزند ابوطالب، که خدا در برابر فرشتگان به تو مباهات میکند». [2]
به گزارش سید ابن طاووس، پیامبر (ص) در خطبه غدیر به این واقعه اشاره کرد و آن را مأموریتی از جانب خدا به امام علی(ع) دانست. [3]
این واقعه شب اول ربیع الاول سال اول هجری اتفاق افتاد. تفصیل حادثه این بود که کفار قریش در دارالنَّدْوه جمع شدند تا درباره نوع برخورد با پیامبر (ص) تصمیم بگیرند. در این جلسه تصمیم بر این شد که از هر قبیله یک نفر انتخاب شود و شبانه به پیامبر (ص) حمله کنند و دستهجمعی او را در خانهاش به قتل رسانند که در این صورت، خون او میان همه قبایل پراکنده میشد و بنیهاشم که خاندان و خونخواهان پیامبر بودند، نمیتوانستند با همه طوایف قریش بجنگند و مجبور میشدند به گرفتن دیه رضایت دهند. [4]
جبرئیل پیامبر را آگاه نمود و آن حضرت به علی(ع) فرمود: «مشرکان میخواهند امشب مرا به قتل برسانند، آیا تو در بستر من میخوابی»؟ علی(ع) گفت:«در این صورت شما سالم میمانید؟» پیامبر(ص) فرمود: «آری». علی(ع) تبسمی کرد و سجده شکر به جا آورد و وقتی سر از سجده برداشت گفت:« آنچه را که مأمور شدهای انجام بده که چشم، گوش و قلبم فدای تو باد». [5]
پیامبر علی را در آغوش گرفت و هردو گریه کردند و از هم جدا شدند. [6]
مشرکان از ابتدای شب، خانه پیامبر(ص) را محاصره کرده و در نیمه شب حمله کردند.آنان با سنگ به بستر، زدند تا مطمئن شوند کسی در بستر خوابیده است و شک نداشتند که وی رسول خداست. وقتی علی را در بستر رسول خدا مشاهده کردند، گفتند:« محمد(ص) کجاست؟» علی(ع) پاسخ داد:« مگر او را به من سپرده بودید که از من میخواهید؟!» در این هنگام، به سوی علی (ع) یورش بردند و او را آزردند و سپس از خانه بیرون کشیدند و کتک زدند. ساعتی هم در مسجدالحرام زندانیاش کردند و سپس آزادش نمودند. [7]
در نقل دیگری آمده است که علی(ع) وقتی آنان را مشاهده کرد که شمشیرهایشان را کشیدهاند و به سوی وی میآیند، با ترفندی شمشیر خالد بن ولید را که پیشاپیش همه بود، گرفت و آنان را از خود دور کرد. آنها گفتند:« ما با تو کاری نداریم؛ ولی بگو محمد(ص) کجاست؟»، علی پاسخ داد:« من اطلاعی از وی ندارم»، سپس قریشیان به جستوجوی پیامبر(ص) پرداختند. [8]
علمای شیعه و گروهی از علمای اهلسنت معتقدند آیه لیله المبیت یا آیه شِراء، آیه ۲۰۷ سوره بقره (وَ مِنَ النَّاسِ مَن یشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّـهِ وَ اللَّـهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ؛ او از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد، و خدا نسبت به [این] بندگان مهربان است) در شأن علی(ع) در ماجرای لیله المبیت نازل شده است. [9]
ابنابیالحدید در شرح نهج البلاغه از استادش ابوجعفر نقل میکند که با تَواتُر ثابت شده این آیه درباره امام علی(ع) نازل شده و هرکس آن را انکار کند یا دیوانه است یا با مسلمانان هیچگونه ارتباطی ندارد. [10]
____________
