همه نیاکان پیامبر موحّد و بر دین ابراهیم بودند.دانشمندان امامیه متفقا و بعضی از علمای تسنن گفته اند که پدر و مادر رسول خدا و همه اجداد آن بزرگوار تا به آدم ابو البشر همگی مسلمان (و معتقدبخدای یکتا) بوده و بلکه از«صدیقین » بوده اند که یا پیامبرمرسل و یا از اوصیاء معصومین بوده اند و شاید برخی از ایشان بخاطر تقیه یا مصالح دینی دیگری ایمان خود را آشکار نکرده اند.
تایید این مطلب را نیز از قرآن آورده اند که خدای بزرگ خطاب به پیامبر فرمود انتقال و حرکت و تحول تو در میان ساجدان بوده است (وَ تَقَلُّبَکَ فِی السَّاجِدِینَ).[1] یعنی خداوند از تحول تو از اصلاب شامخه به ارحام مطهره آگاه است. از این آیه استفاده می شود که اجداد آن بزرگوار همگی موحد و ساجد درپیشگاه خدای تعالی بوده اند.
اصبغ بن نباته گوید: ازعلی(ع) شنیدم که می فرمود:«بخدا سوگند نه پدرم و نه جدم عبد المطلب و نه هاشم و نه عبد مناف هیچکدام هرگز بتی را پرستش نکردند».گفتند،پس آنها چه چیزی را پرستش می کردند؟ فرمود:« آنها بر طبق آئین ابراهیم به سوی خانه کعبه نماز گذارده و بردین او تمسک می جستند». [2]
یعقوبی در تاریخ خود درباره عبد المطلب گوید:« او کسی بود که پرستش بت ها را ترک کرد و خدای عز و جل را به یکتائی شناخت و وفای به نذر کرد و سنت هائی را مقرر داشت که بیشتر آنها را قرآن امضاء نمود» و سپس سنت های توحیدی او را ذکر کرده آنگاه گوید:« چنان شد که قریشیان عبد المطلب را ابراهیم دوم می گفتند و در پایان،داستان خشک سالی مکه و قحطی زدگی قریش وبدنبال آن دعای عبد المطلب و آمدن باران به دعای او را به تفصیل ذکر کرده و اشعار برخی از قریشیان را در این باره بیان می دارد». [3]
عبدالمطلب به برکت همان نور مقدس بود که به ابرهه گفت:« به راستی که این خانه را پروردگاری است که او را نگهبانی خواهدکرد». [4]
شیخ صدوق و شیخ مفید گویند اعتقاد ما آن است که نیاکان پیامبر از حضرت آدم تا عبدالله همه موحد و تسلیم در برابر حق بودهاند. [5]
آلوسی از مفسران اهلسنت، اختصاص این عقیده به شیعه را نفی کرده و میگوید فخر رازی که این باور را مختص به شیعیان دانسته تحقیق کافی نکرده است. [6]
خواجه نصیرالدین طوسی و علامه حلی از متکلمان شیعه نیز در تجرید الاعتقاد و شرح آن معتقدند پدران پیامبران باید از هر گونه پَستی بهدور باشند. [7]
همچنین علاءالدین قوشچی متکلم اشعری مذهب، در شرح بر تجرید الاعتقاد گفته است که اجداد پیامبران نباید آلوده به شرک باشند. [8]
همچنین در امالی شیخ طوسی از پیامبر نقل شده است: نطفه من از صلب آدم تا جدم، دائم در پشت و رحمهایی پاک قرار گرفت و هرگز ناپاکی جاهلیت مرا آلوده نکرد. [9]
در پاسخ به این سوال که اگر پدران و اجداد پیامبران همگی موحد بوده اند چگونه آزر بت پرست پدر حضرت ابراهیم نامبرده شده است، مفسران گفته اند: پدر حضرت ابراهیم، تارخ بوده است [10]؛چنانچه از تورات نیز نقل شده که نام پدر ابراهیم را«تارخ »ذکر کرده و از اثبات الوصیه مسعودی نقل شده که گفته است: آزر جد مادری ابراهیم و منجم نمرود بود، و پدر ابراهیم نامش تارخ بود که در هنگام کودکی ابراهیم، وی از دنیا رفت و ابراهیم تحت سرپرستی «آزر»جد مادری خود قرار گرفت [11] و مرحوم استاد علامه طباطبائی در این باره استدلال جالبی ازروی خود آیات کریمه قرآن آورده و از آنها استفاده کرده است که طبق آیات قرآن کریم «آزر» پدر صلبی ابراهیم نبوده و پدرصلبی او شخص دیگری بوده که از او تعبیر به «والد»شده است که علاقمندان بحث جالب ایشان را در تفسیر آیه ۷۴ سوره انعام دنبال نمایند. [12]
_________
۱.شعراء/۲۱۹.
۲.صدوق،کمال الدین۱۷۴/۱.
۳.یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۱۴.
۴.بحار الانوار۱۱۸/۱۵-۱۲۲ و الملل و النحل۲۸۲/۳.
۵.صدوق، الاعتقادات، ۱۴۱۳ق، مفید، تصحیح اعتقادات الامامیه، ۱۴۱۳ق، ص۱۳۹.
6.آلوسی،تفسیر روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۱۸۴.
۷.علامه حلی، کشف المراد، ۱۴۲۲ق، ص۴۷۲.
۸.قوشچی، شرح تجرید العقائد، منشورات رضی، ص۳۵۹.
۹.شیخ طوسی، التبیان۶۸/۸.
۱۰.بحار الانوار۴۸/۱۲.
۱۱.المیزان۱۶۸/۷.
۱۲.همان.
