در آستانه ورود به قرن پانزده شمسى(١۴٠٠-١۴٩٩)، هستیم.قرن شمسی با تاخیر ۴٢ ساله نسبت به قرن پانزده قمرى از راه رسیده و تحولات خود را در بر دارد. انتظار مى رود علاقمندان به دین،تحلیلى از نقش، جایگاه و چالش ها و فرصت های دین در سده پیش رو داشته باشند.این تحلیل نمى تواند فارغ از تحولات و نشیب و فرازهاى دین در سده گذشته باشد؛ زیرا بسیاری از رویداد ها و تحولات این سده یا ادامه طبیعى رویداها و تحولات آن سده است و یا تحت تأثیر مبانى و پى ریزى هائى است که در سده پیشین برنامه ریزى شده است.قرن چهارده شمسى (١٣٠٠-١۴٠٠) مالامال از تحولات شگفتى بوده که بر زیرساخت های اجتماعى از جمله فرایند حرکت دینى تاثیرگذار بوده است.سده چهاردهم شمسى با بخش عمده اى از قرن بیستم(١٩٢١-٢٠٢١) همزمان بوده که این تحولات را دربر داشته است.
برخی از مهم ترین رویداها در سده ١۴، عبارتند از: پیروزی انقلاب بولشویکى و کمونیستى و تشکیل اتحاد جماهیر شوروى سوسیالیستى در سال ١٣٠١(برابر با ١٩٢٢)؛ شکافته شدن اتم(١٩٣٨)؛ جنگ جهانى دوم (١٩٣٩-١٩۴۵ برابر با ١٣١٨-١٣٢۴) با ضایعات بی سابقه انسانى و اقتصادى فراوان؛تاسیس سازمان ملل(١٩۴۵)،اعلامیه جهانى حقوق بشر(١٩۴٨)،جنگ سرد دو بلوک سوسیالیستى و سرمایه دارى(١٩۴٧-١٩٩١)،سفر انسان به فضا(١٩۶١)،فرود انسان بر ماه(١٩۶٩)،پیروزی انقلاب اسلامى در ایران(١٩٧٩)، تشکیل گروه القاعده(١٩٨٧)، فروپاشى اتحاد جماهیر شوروی(١٩٩١)، تحول شگرف رسانه ها با ظهور اینترنت(١٩٩٣)،بیداری عربی یا بهار عربی یا بیداری اسلامى(٢٠١٠)، ایجاد دولت داعش توسط دولت هاى غربى در عراق و سوریه(٢٠١۴)و شکست داعش با کشته شدن ابوبکر بغدادى(٢٠١٩)،شیوع بیمارى کرونا با ویروس کوید١٩ و نتایج شگفت آن در تعطیلی همه مراکز دولتی و مدارس و دانشگاه ها و عبادتگاه ها و توجه بسیارى از مردم به دعا و معنویت برای نجات از شرّ آن…
در سدهٔ چهارده شمسى یا بخشى از سده بیستم میلادى تغییرات قابل توجهی در شیوهٔ زندگی مردم به وجود آمد. این تغییرات در نتیجهٔ ظهور سوسیالیسم و تقسیم بندی دنیا به دو بلوک، پیشرفتها و نوآوریهای فنّی، پزشکی، اجتماعی، نظری و سیاسی بود. اصطلاحاتی چون ایدئولوژی، جنگ جهانی، قتلعام و جنگ هستهای وارد واژههای روزمرهٔ مردم شدند و تأثیرات زیادی روی زندگی آنها گذاشتند. جنگها به مقیاسها و درجههای بیسابقهای از پیچیدگی رسیدند. تنها در جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵-۱۹۳۹) حدود ۵۷ میلیون نفر کشته شدند که یکی از دلایل مرگ شان پیشرفت در تولید سلاح ها بود. روند مکانیزه سازی کالاها و خدمات و شبکه های ارتباطی که از سدهٔ نوزدهم آغاز شده بود با سرعت بیشتری در این سدهٔ ادامه یافت.تظاهرات عظیم علیه جنگ و تبعیض و سلاح های کشتار جمعى سرانجام به تاسیس سازمان ملل انجامید به امید آنکه صلح در جهان استقرار یابد و سایه شوم جنگ ، محو شود.
اعصار مختلف تاریخ زندگی بشر را میتوان از لابهلای روایتها، تصویرها و دیگر نقل های تاریخی شناخت؛ اما واژگان رایج در هر عصر، بهویژه آنها که مستقیما با تحولات سیاسی و اجتماعی و دینى گره خوردهاند از اهمیت بالایی برخوردارند. این امر زمانی چشمگیرتر میشود که بدانیم قرن گذشته بستر اوج درگیریهای فکری بشر بوده است. رشد اندیشه و دانش بشر و غلیان تفکر غربی در حوزه های مختلف، تنها به دانشگاه ها و آکادمی ها منحصر نماند و بسیاری از سردمداران را تحت تاثیر قرار داد و هم پایهگذار یک نظم جهانی شد. بسیاری از وقایع سده گذشته را بدون ارجاع به این عوامل نمیتوان شناخت. تحلیل و پیش بینى وقایع آینده ،جز از طریق شناخت تحولات فکری و سیاسی قرن سابق امکان پذیر نیست.هنوز هم نظم بینالملل جهانی نظمی است که ریشه در مناسبات قرن گذشته دارد و هنوز هم فرهنگ و هنر و اجتماع مردم امروز جهان بر استوانه های فکری و عملی قرن گذشته تکیه می کند. از این رو شناخت و پرداخت هر چه بیشتر این قرن میتواند در افزایش آگاهی سیاسی و اجتماعی و دینى و نیز شناخت بهتر از جایگاهی که امروز جهان در آن قرار دارد موثر باشد. تلاش بر این است با شناخت عوامل و رویدادهای آن قرن و تحلیل آنها، بتوان نقش و جایگاه دین را در سده نو(پانزده شمسى)ارزیابی نمود و از آن در فرایند آموزش ها و تبلیغ دینى و حرکت های اجتماعى،بهره بردارى نمود…
