زبان و محتوا

 

 

 
زبان روز و محتوای روزآمد در جذب یا دفع افراد به دین یا هر مکتب و اندیشه ای بسیار نقش آفرین است.ذائقه مخاطب اگر در نظر گرفته نشود یا محتوا درست انتخاب نگردد؛ او تمایلى به شنیدن نخواهد داشت و صحنه را ترک مى کند و تلاش ما بى ثمر خواهد ماند.منظور از زبان روز، نوع ادبیاتى است که محتوا درون آن قرار مى گیرد و برای مردم امروز قابل فهم و روان است.آیا نثر پر تکلف و پر از لغات دشوار با نثر روان و ساده یکسان است؟صحبت از تفاوت زبان نثر مثلاً آثار استاد محمد تقی جعفری با آثار دکتر شریعتى  و یا تفاوت شعر عنصرى و فرخى یا حتى صائب تبریزی با شعر سهراب سپهرى و فریدون مشیرى است.باید زبان و ادبیاتى را برای بیان محتواهای دینی به کارگرفت که مخاطب امروزی ما با آن ارتباط برقرار کند ؛ راحت و روان و بدون دست انداز آن را بخواند و خسته نشود و لذت ببرد؛نه اینکه یک پاراگراف را بخواند و هیچ نفهمد و کتاب را ببندد و از خیرش بگذرد…
 
محمد: حق با مسعود است،متاسفانه بیشتر کتاب های دینى ما از این حیث داراى ضعف و نقص است، لذا با جوانان ارتباط برقرار نمى کند.چه بسا نویسندگان در دانش و محتوا کاستى ندارند ولی ادبیات روز و زبان مناسب برای مطالب خود را نمى دانند.ممکن است مطالب شان،برای متخصصان مناسب باشد اما برای مخاطب عمومى مفید نباشد.مبلغان، شاعران ، اصحاب رسانه و هنرمندان حتماً باید بر زبان روز  مسلط باشند اگر مى خواهند مطالب شان، تأثیرگذار باشد.بعضى ادبیات و نثرها یا اشعار و عبارات چنان هنرمندانه ایراد مى شود که مردم آن را حفظ کرده و با خود مرور یا آن را زمزمه مى کنند. جوان امروزى رمان های بلند چند صد صفحه اى را با علاقه مى خوانند و چنان جذب مى شوند که زمین نمى گذارند و آن را در چند روز تمام مى کنند، اما سخت شان است که یک جزوه یا کتاب کوچک را که ادبیاتش دشوار است بخوانند! دریغا این ضعف در کتاب های دینى بیداد مى کند!
 
گفتم: موضوع بعدى، محتواست. محتوا هم باید روزآمد باشد. مبلغ دینى نباید چشمش را به روی نیازهای مخاطب ببندد و هرچه را که خود فکر مى کند خوب است ارائه کند.اگر مسئله مهم امروز برای مخاطب،موضوع حقوق بشر و حقوق شهروندى است نباید برای او از قاعده لطف یا تناسخ یا اعاده معدوم سخن گفت.باید با کیاست و هوشمندى به سوالی که ذهن او را پر کرده، دست یافت و در آن موضوع برای او داد سخن داد.امروز اصول اعتقادات یا مبانى دینى را نمى توان بدون توجه به مباحث روز نواندیشی دینى که توسط برخى نویسندگان و گویندگان در سطح وسیعى مطرح شده ،ارائه داد.باید طرح هر موضوع دینى ، ناظر به  مطالبی باشد که توسط رسانه های مختلف ذهن مخاطبان را درگیر خود کرده است.برای مخاطبی که ذهنش مشغول تعارض دین با علم و عقل است و تصور مى کند بین دین یا علم باید یکى را انتخاب کند، همین محتوا را در دستور کار قرار داد و روشنگرى کرد. برای خانمى که تحت بمباردمان رسانه های معاند دین،فکر مى کند دین از نظر حقوق بین زن و مرد عدالت را رعایت نکرده، پاسخ این شبهه را اولویت داد…
 
هادی هم در این موضوع وارد گفتگو شد: به بعضى محتواها بطور تکرارى پرداخته شده اما به بسیاری دیگر بی مهرى یا غفلت شده است. علت تولید تکراری محتواهای دینی این است که تولیدکنندگان با هم هماهنگ نیستند و در یک موضوع خاصی شاید صدها مقاله یافت شود ولی در موضوعات دیگر-که آن هم مورد نیاز مخاطب است- آثار کمتری پیدا شود ضمن آنکه آثار ارائه شده هم در ماهیت و هم در قالب یکسان ارائه می‌ گردد درحالیکه می‌بایست به خاطر شرایط و مقتضیات زمان از نظر قالب و زبان مناسب، تغییرات لازم اعمال شود.نکته بعدى وجود قرائت های مختلف از دین و تعالیم دینى است.بعضى فارغ از نگاه بسیط و بی شائبه به دین با عینک های خاصی به مباحث دینى نگریسته و نتایجى متناقض با روح دین مى رسند و برای آنکه جواب معترضان را بدهند به جواز تکثر و قبض و بسط فهم دینى و بهره داشتن همه نظریه ها از حقیقت،فتوا مى دهند که اتفاقاً با روح دین سازگار نیست زیرا باور شرک و کفر نیز با همین ترازو،مشروعیت مى یابد و بر اساس تکثر نباید بر آن خرده گرفت.خلاصه اینکه انتخاب زبان و محتوای روزآمد در تبلیغ دین مى تواند،تبلیغات دین ستیزان را خنثى و گسترش دین را سرعت بخشد…
 
 
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه