قرآن کریم اهل بهشت(چه زن و چه مرد) را دارای چنین ویژگى هائى معرفى نموده است: اطاعت از خدا و رسول، حقپذیری، اخلاص، و دوری از شرک،خشوع و خشیت و فروتنی در پیشگاه خالق، فروتنی نزد خلق، سلامت رفتار و دوری از هوا و هوس، راستی، بخشایش و گذشت، امانت داری، پای بندی به عهد، رسیدگی مالی به محرومان، انفاق و دوری گزیدن از کار و سخن بیهوده و نیز دوری از تکبر١. و ورود برخی افرادى که آیات خدا را دروغ میشمرند و از پذیرفتن آن خودداری میکنند،ناشدنى اعلام شده است٢.صفات دیگر بهشتیان، گره گشایی از کار مردم، مهرورزی به بندگان خدا، سخن گفتن نیکو، و دوری از ستم به دیگران٣؛ و رفتارهای مانند دروغ گویی، سخن چینی، استهزای بندگان خدا، بدخواهی، مشارکت با حاکمان در کارهای ناروا، بیبندوباری اخلاقی و شراب خواری در شمار عوامل محروم کننده از بهشت معرفی شدهاند۴.”آنها که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند و در برابر خداوند خاضع و تسلیم بودند، آنها یاران بهشت اند، و جاودانه در آن خواهند ماند”(إِنَّ الَّذِینَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصالِحَاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبهِمْ أُولَئک أَصحَاب الْجَنَّهِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ)۵…
تقوى،عامل اصلى ورود به بهشت است:”آنان که تقـوای الهی را پیشه کـردنـد, گروه گـروه به سـوی بهشت بـرده می شـوند و هنگامـی که به آن مـی رسنـد, درهای بهشت گشـوده مـی شـود و نگهبـانـان بهشتـی به آن ها مـی گـوینـد: سلام بـر شمـا؛ گـوارایتـان بـاد! به بهشت بـریـن وارد شـویـد و جاودانه در آن بمانید”(و سیق الذیـن اتقـوا ربهم الـی الجنه زمرا حتـی اذا جاءوها و فتحت ابـوابها و قـال لهم خزنتها سلام علیکـم طبتـم فـادخلـوها خالدین)۶.همچنین مى فرماید:پرهیزکاران در جایگاه امن و امانى هستند؛ در میان باغ ها و چشمه ها. آنها لباسهایى از حریر نازک و ضخیم مى پوشند، و در مقابل یکدیگر مى نشینند. این چنین اند بهشتیان، و آنها را با حور العین تزویج مى کنیم. آنها هر نوع میوه اى را بخواهند در اختیارشان قرار مى گیرد، و در نهایت امنیت به سر مى برند. هرگز مرگى جز همان مرگ اول نخواهند چشید و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ مى کند. این فضل و بخششى است از سوى پروردگارت، و این پیروزى بزرگى است”(إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی مَقامٍ أَمِینٍ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ…)٧…
تفصیل امورى که افراد را بهشتى مى کند: سعى و تلاش سازنده:” این پاداش شماست و سعی وتلاش شما مورد قدردانی است”(انسان/٢٢) و “مردانی که هیچ کسب و تجارتی آنان را از یاد خدا غافل نمیسازد”(نور/٣٧)و”آن کس که سرای آخرت را بطلبد و برای آن سعی و کوشش کند در حالی که ایمان داشته باشد، سعی و تلاش او پاداش داده خواهد شد”(إسراء/١٩).اخلاص:”امروز روزی است که راستی راستگویان به آنها سود میبخشد برای آنها باغهایی از بهشت است که نهرها از زیر آن میگذرد و تا ابد جاودانه در آن میمانند”(مائده/١١٩). استقامت در راه خدا:”کسانی که گفتند پروردگار ما الله است پس استقامت کردند نه ترسی برای آنان است و نه اندوهگین میشوند؛ آنها اهل بهشتند”(احقاف/١٣-١۴)؛خشوع در برابر خدا:”این (بهشت) چیزی است که به شما وعده داده میشود و برای کسانی است که به سوی پروردگار باز میگردند پیمانها و احکام او را حفظ می کنند آن کسی که از خداوند رحمان در نهان خشوع دارد و با قلبی پرانابه محضر او حاضر میشود”(ق/٣٢-٣۵) و”کسی که از مقام پروردگار خویش بترسد و نفس خود را از هوس ها باز دارد،همانا جایگاه او بهشت خواهد بود”(نازعات/۴١-۴٢)…
امانت دارى: ” آنها که امانت ها و عهد خود را رعایت کنند…آنها در باغ های بهشتی گرامی داشته میشوند”(معارج/٣٢)؛رفتار خوب باخانواده:” در دنیا با خانواده خود مشفق بودیم و نرم دل از خوف معصیت پروردگار(طور/٢٧). تسلط بر شهوت:” آنان که اندام خود را از شهوت رانی نگه میدارند مگر بر زنان حلال و کنیزان ملکی خودش که از اعمال شهوت هیچ علامت ندارند”(معارج/٢٩-٣٠)؛ صبر: “در برابر صبرشان بهشت و لباس های حریر بهشت را به آنان پاداش میدهد”(انسان/١٢)و”بهشت های عدن که آنان با پدرانشان و همسرانشان و فرزندانشان که درستکارند در آن داخل میشوند، و فرشتگان از هر دری بر آنان در میآیند (بر آنان میگویند:) درود بر شما به _ پاداش _ آنچه صبر کردید”(رعد/٢٣-٢۴)؛ توبه:”ای مومنان، به سوی خدا توبه خالص کنید… و شما را در باغ های بهشتی که فرموده زیر درختانش نهر جاری است داخل کند”(تحریم/٨)…
—————
١.آل عمران/١٩۵؛نساء/۱۲۴؛ غافر/۴۰؛مؤمنون/۱۱۱؛فرقان/۶۳ و ۷۵؛قصص/٨٣.
٢.اعراف/۴٠.
٣.بحارالانوار،ج۸، ص ۱۱۸، ۱۱۹، ۱۲۶، ۱۴۴-۱۴۵؛ قرطبی، التذکره فی احوال الموتی و امور الاخره،ج ۲،ص ۸-۱.
۴.همان،ص ١٣٢-١٣٣.
۵.هود/٢٣.
۶.زمر/٧٣.
٧.دخان/۵١-۵٧.
