اوست کسى که دریا را مسخّر شما کرد…١”؛اگرچهسراسر جهان آفرینش ، شگفت انگیز و نشانه قدرت و حکمت آفریدگار است، اما برخى پدیده ها شگفت انگیزترند.پیامبر خدا(ص)فرمود:”اى آنکه دلائل [وجود] او در هر چیزى هست! اى آنکه شگفتى هایش در دریاهاست”(یا مَن فى کُلِّ شَى ءٍ دَلائِلُهُ ؛یا مَن فِى البِحارِ عَجائِبُهُ!)٢؛شگفتى هائى که بشر با همه پیشرفت هاى علمى جز به اندکى از حکمت آن وقوف نیافته است:گونه هاى عظیم آبزیان، ذخائر بزرگ دریائى،شبکه عظیم حمل و نقل،نقش دریا در نزول باران ، تعدیل هوا و تأمین رطوبت زمین ؛و نیز عناصر فراوانى که با پیشرفت دانش بشر ، از آب دریا گرفته شده و در صنایع مختلف و داروسازى ، کاربرد دارند(همچون مَنیزیم ، پتاسیم ، بُرُم و سولفات سُدیم)…امام صادق(ع) در توحید مفضل فرمود:اگر مى خواهى گستردگى حکمت آفریدگار ، و کوتاهى و ناچیزىِ دانش آدمیان را بدانى ، بر آنچه در دریاهاست ، اندیشه کن: از انواع ماهیان و آبزیان و صدف ها ، و دیگر گونه هاى بى شمار [جانوران دریایى] که سودمندى آنها شناخته نمى شود ، مگر به تدریج که با پیدایش اسباب، مردم به آنها پى مى برند٣… 

نخستین منفعت از منافع دریائى تأمین غذاى انسان هاست:”اوست کسى که دریا را مسخّر شما کرد تا از آن ، گوشت تازه بخورید۴”.ماهى ها که ٢٨٠٠٠گونه از آنها را شناسائى کرده اند(از ماهی‌هاى۱۶ متری تا ماهى هاى  ۸ میلی‌مترى)، حاوى ١٩٪‏پروتئین و جذب٩٩٪‏ از این میزان، دارای کلیه اسیدهای آمینه مورد نیاز بدن و ویتامین­ها(به ویژه ویتامین ب١٢) و مواد معدنی مهم، دارای ارزش بسیار بالای غذایی برای رشد و نمو بدن بوده علاوه بر جنبه هاى موثر غذائى،جنبه درمانى نیز داشته برای درمان ناراحتی­های گوارشی و عروقی مؤثر است.پروتئین ماهی از نوع پروتئین سفید است و هضم آن در معده به راحتی انجام می­شود. از این­رو به کسانی که مبتلا به زخم یا ورم معده هستند خوردن گوشت ماهی توصیه می­شود؛ زیرا هیچ­گونه درد و ناراحتی در معده ایجاد نمی­کند.چربی ماهی نیز از جمله چربی­های اشباع نشده به شمار می­آید و دارای دو نوع اسید چرب لینولینگ و لینولئیک می­باشد که به علت پایین بودن درجه ذوب هیچگاه در خون و دیگر قسمت­های بدن ذخیره نمی­شود، بلکه جذب بدن می­گردد.همچنین ماهى دارای امگا٣ و امگا۶می­باشد که این هابرای درمان ناراحتی­های قلب و عروق بسیار مفید هستند و نقش مؤثری در شادابی پوست بدن و نشاط انسان دارند۵…

منفعت دیگر دریا، جابجایی و حمل و نقل است که امروزه بسیارى از نیازهاى کشورها از این طریق تأمین مى شود و صنعت حمل و نقل دریائى یکى از گسترده ترین و در عین حال ارزان ترین انواع جابجائى کالا و مسافر است. قرآن کریم مى فرماید:”پروردگار شما کسى است که برایتان کشتى را در دریا به حرکت درمى‌آورد، تا با تلاش خود از فضل و رحمتش بهره برید. البتّه او همواره نسبت به شما مهربان است۶”. نیز:”و نشانه دیگر[قدرت ما]براى آنان، این است که ما ذرّیه شان را در کِشتى گران بار ، سوار کردیم ، و مانند آن براى ایشان ، مَرکوب هایى دیگر آفریدیم ، و اگر بخواهیم ،[قادر هستیم] آنان را غرق کنیم به گونه اى که هیچ فریادرس و نجات دهنده اى برایشان نخواهد بود”٧.این امکان عظیم که خدا فراهم آورده موجب منافع بزرگ اقتصادى براى انسان هاست که صنعت عظیم دریانوردى و بیمه دریائى و اشتغال ملیون ها نفر و گردش مالى گسترده اى را فراهم آورده است…

بعد اقتصادى دیگر دریا، تامین صنعت تزئین و پوشاک است:دریا ، افزون بر تأمین بخشى از مواد غذایى مورد نیاز انسان ، برخى از لوازم زینتى را نیز براى وى آماده مى کند . قرآن در اشاره به این جنبه دریا ، مى فرماید :”و از آن ، زیورى براى پوشیدن تان ، استخراج مى کنید”٨؛ونیز فرمود:”دو دریا را روانه کرد تا به هم برسند . میان آن دو ، مانعى است که به هم در نمى آمیزند . پس کدام یک از نعمت ها (نشانه ها)ى خدایتان را دروغ مى انگارید ؟! از آن دو ، مروارید و مرجان ، بیرون مى آید”٩.مروارید ، گوهر گران بهایى است که در دل انواع صدف ها در عمق دریاها به وجود مى آید و هر چه بزرگ تر باشد، ارزشمندتر است. مرجان نیز از جانوران زیبا و دل انگیز دریایى است که کاربرد آرایشى دارد و به جز آن فواید پزشکى نیز دارند…همه این منافع است که خداوند از دریا براى انسان ها تدارک فرموده تا با نگاهى از روى تعمق به دریا بنگرند و متوجه او شوند که این تعمق و نگاه خود عبادت است که پیامبر(ص)فرمود:”نگاه کردن به سه چیز عبادت است : به صورت پدر و مادر ، به قرآن ، و به دریا”١٠ …

———————–

١.نحل/١۴.

٢.بحارالانوار،ج٩١،ص٣٩١.

٣.همان.ج۵٧،ص٨٨.

۴.نحل/١۴،فاطر/١٢.تفسیر نمونه،ج١١،ص١٧٩.

۵.تارنمای شیلات ایران.

۶.اسراء/۶۶.

٧.یس/۴١-۴٣.

٨.نحل/ ۱۴ .