دکتر حسین که عضو هیأت مدیره شبکه ملى نیکوکارى کشور و خود موسس چند خیریه بود براى ما از رسالت نیکوکاران گفت: همه ما با واژه زیباى احسان و نیکوکارى آشنا هستیم ؛منشأ احسان خداست که با احسان او همه موجودات،آفریده شده و به حیات خود ادامه مى دهند و لحظه اى احسان او قطع نمى شود.او”محسن” است و “قدیم الإحسان” و محسنین را دوست مى دارد و در قرآن آنها را ستایش نموده١ و دستور به احسان نموده است٢.احسان و نیکوکارى،تمام زندگى را در بر مى گیرد ؛ از احسان به والدین تا احسان به همنوعان توانخواه و دستگیرى از آنها در همه موارد اقتصادى،فرهنگى، پزشکى،شغلى،خانوادگى و…بعضى ها چنان توفیق دارند که تمام زندگى شان را وقف نیکوکارى کرده اند و هر روزشان مالامال از نیکى به همنوعان است،خدا هم از مسیر همین بیکوکارى ،به زندگى و شغل و وقت شان برکت داده است.امروزه در جهان،موضوع نیکوکارى را در قالب “مسئولیت اجتماعى”،براى همه جامعه و حتى شرکت ها و موسسات اقتصادى و بازرگانى نهادینه کرده اند…
گفتم:در فرهنگ ایرانى اسلامى ما،نیکوکارى باورى است انسانى که جزء شخصیت انسانى هرکس بشود.ما آموخته ایم:”چو استاده اى،دست أفتاده گیر” و “چو مى بینى که نابینا و چاه است/اگر خاموش بنشینى گناه است”؛”ببخش تا ببخشندت” و…گفت: همین طور است و باید شکرگذار این نعمت باشیم که در این فرهنگ بالیده مى شویم و باید همین فرهنگ را به نسل بعد منتقل نمائیم.باید همه از عمق وجود باور کنیم که اگر به دیگران یارى رسانیم ،خودمان هم مورد یارى قرار خواهیم گرفت.خداوند یکی از اسباب و عوامل افزایش روزى و اعطای نعمت و اتمام آن را نسبت به بنی اسرائیل، مساله نیکوکاری ایشان در برخی از زمان های گذشته یاد می کند و می فرماید:به موسی کتاب دادیم تا بر کسی که نیکوکار بوده است، نعمت را تمام گردانیم٣؛ و در جاى دیگر سعادت دنیا و زندگی نیک و آسایش و آرامش را از آثار احسان ونیکوکاری اشخاص و یا جوامع بر شمرده و می فرماید: خداوند ثواب و پاداش دنیا و پاداش بهتر اخروی را به ایشان بخشید زیرا خداوند نیکوکاران را دوست می دارد(فأتاهم الله ثواب الدنیا و حسن ثواب الاخره و الله یحب المحسنین۴)…
گفتم: بنابر این همه ما رسالت نیکوکارى داریم ؟! گفت:قطعاً و باید بدانیم آثار و پیامدهاى نیکوکارى به خود ما باز مى گردد و بخاطر همین موضوع خداوند مردمان را به نیکوکاری تشویق و ترغیب می نماید۵. همچنین از آثار معنوی دنیوی که قرآن برای احسان یاد می کند،می توان به ایجاد دوستی و صمیمیت میان انسان ها و همگرایی اجتماعی اشاره کرد. خداوند با اشاره به این پیامد اجتماعی نیکوکاری می فرماید نیکوکارى ،موجب افزایش دوستى و همگرایی اجتماعى مى شود و دشمنى ها را به دوستى تبدیل مى نماید( لاتستوی الحسنه ولاالسیئه ادفع بالتی هی احسن فاذا الذی بینک و بینه عداوه کانه ولی حمیم۶)؛ در این آیه بیان می شود که برای برداشتن کینه ها و دشمنی ها و دوری از واگرایی اجتماعی و دست یابی به همگرایی، احسان و نیکوکاری تا چه اندازه می تواند مفید و تاثیرگذار باشد.قلب انسان ها در برابر احسان،نرم مى شود و ضرب المثل شده است که (الانسان،عبیدالإحسان)…
گفتم :کمى هم از آداب نیکوکارى بگو؛ گفت:از کلام پیشوایان مى گویم:جزای نیکی با نیکی: رسول خدا(ص) فرمود: چون کسی به شما نیکی کرد، آن را با نیکی جبران کنید. اگر نداشتید سپاسگزار او باشید، زیرا سپاسگزاری گونه ای از پاداش است٧.نیکی به همه: امام رضا (ع)فرمود: به همگان، اعم از شایستگان و نااهلان نیکی کنید؛ اگر کسی را نیافتی که درخور و شایسته دریافت نیکی باشد تو به نیکی کردن سزاواری٨.نیکی در برابر بدی: رسول خدا(ص) فرمود: آیا شما را از بهترین خُلق دنیا و آخرت آگاه نکنم؟ درگذشتن از کسی که به شما ظلم کرده است، نیکی و احسان به کسی که به شما بدی کرده و بخشیدن به کسی که از شما دریغ داشته است٩.تعجیل، تقلیل و ترک منت: امام صادق (ع) فرمود: نیکوکاری کامل نمی شود، جز با سه خصلت؛ شتاب در آن، کم شمردن بسیار آن و منت ننهادن١٠.مخفی بودن: امام صادق (ع) فرمود: نیکوکاری به صلاح نمی گراید، جز با سه چیز؛ اندک شمردن آن، مخفی کردن آن و شتاب در آن، زیرا آنگاه که تو آن را اندک بشماری، نزد دریابنده بزرگش کرده ای و چون آن را بپوشانی آن را به کمال رسانده ای و هنگامی که شتاب کردی، گوارایش کرده ای١١…
———————–
١.سوره بقره، آیه ۵۸، آل عمران آیه ۱۳۴؛ اعراف آیات ۵۵ و ۵۶.
٢.سوره نساء آیه ۳۶؛ انعام آیه ۱۵۱؛ قصص آیه ۷۷.
٣.سوره انعام،آیه ١۵۴.
۴.سوره ال عمران،آیه ١۴٨.
۵.سوره نحل،آیه٣٠.
۶.سوره فصلت،آیه٣۴.
٧.تحف العقول، ص۴۹.
٨. عیون اخبار الرضا ، ج۲، ص۳۵.
٩. الزهد، ص۱۵.
١٠.تحف العقول، ص۳۲۳.
١١.الکافى، ج۴، ص٣٠.
