رافع ، که روزنامه نگار برجسته اى بود براى ما از رسالت روزنامه نگاران گفت: روزنامه و گاهنامه ، یکى از مهم ترین رسانه ها بوده و هست که اخبار و گزارش هاى مورد علاقه مردم را اطلاع رسانى مى نماید و گاهى چنان قدرتمند مى شود که افکار عمومى را جهت داده و جریان سازى مى کند.اخیراً که نوع دیجیتالى آن هم به وجود آمده و ملیون ها نفر از طریق اینترنت بطور لحظه اى از آخرین اخبار مطلع مى شوند.منابع خبرى روزنامه نگاران نخست مشاهدات میدانى آنهاست از محیط جامعه، اخبار ارسال شده توسط خبرگزارى هاى بزرگ، گزارش هاى مردمى، شایعاتى که در زمان هاى خاصى،همه جا را پر مى کند،اخبارى که توسط افراد مورد وثوق نقل شده یا روزنامه نگاران همکار یا رقیب ،گزارش کرده اند.اخبارى که روزنامه نگاران اقدام به نشر آنها مى کنند،ممکن است موقعیت کسانى را تثبیت یا مخدوش کند لذا آنها روى لبه تیزى در حرکت اند و باید خط قرمز ها را رعایت کنند یا آماده پذیرش هزینه اش باشند…
گفتم: رافع، آیا از همین جا نمى توان از رسالت آنها سخن گفت؟ رافع تایید کرد:بله از دشوارى هاى این رسانه ها آن است که براى بقاى خود ناچار مى شوند متکى به صاحبان ثروت و قدرت باشند و اینان در قبال کمک به مطبوعات، توقعاتى از آنها دارند که اگر روزنامه ها به آن تن دهند، استقلال و اخلاق حرفه اى خود را زیرپا گذاشته به انحطاط و باطل و ظلم مى غلطند.رسالت روزنامه نگاران حرکت بر اساس حق و عدالت است و دورى از وابستگى به نهادهاى مختلف و حفظ استقلال و بى طرفى.روزنامه نگارانى را سراغ داریم که جان خود را بر سر این هدف گذاشته اند و زندان و مرگ را متحمل شده اند ولى حاضر نشده اند که شرف و اعتقاد خود را زیر پا بگذارند.بنابر این سیاست خبر رسانى را مى توان اینگونه برشمرد:اطلاع رسانى شفاف ، کمک به جریان آزاد اطلاعات به دور از سانسور و گزینش، روشنگرى و هدایت به سوى حق و عدالت ،نشان دادن کجروى ها و فسادها براى مقابله باآنها…
گفتم: اطلاع رسانى سابقه طولانى دارد؟ گفت:اطلاع از اخبار،از قدیم مورد توجه و علاقه و نیاز انسان ها بوده و به آن اقدام مى کرده اند. حضرت سلیمان(ع) به خبر پرندهای به نام هدهد(پوپک) توجه میکند و از او میخواهد تا خود برای کسب اطلاعات دقیق تر به مأموریت برود و نامه ای را به سوی ملکه سبا ببرد و واکنشهای آنان را ارزیابی و تحلیل و گزارش نماید١.در قرآن هرگونه انتشار خبر،متوقف بر تحقیق و تفحص از منابع معتبر و موثق است و نباید منبع خبر از اهل فسق و فجور باشد٢. خواهر موسی(ع) از سوی مادرش مأموریت مییابد تا حضرت موسی(ع) را تعقیب کند و از دور مراقبت نماید تا واکنشهای فرعون و فرعونیان را ارزیابی کرده و رفتار مناسبی به عنوان یک گزارشگر زیرک و باهوش از خود در موقعیتهای خاص بروز دهد و او با زیرکی و تیزهوشی کاری میکند تا کودک به نزد مادر بازگردد٣.آدم(ع)براى فرشتگان از اسمائى که آموخته،خبر رسانى مى کند(فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ…۴) و این اطلاع رسانى موجب خضوع آنها مى شود؛ و یا اطلاع رسانى از خبر بزرگ که مردم از آن مى پرسند و در آن دچار اختلاف شده اند(عَمَّ یَتَسَاءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِیمِ الَّذِی هُمْ فِیهِ مُخْتَلِفُونَ۵)…
گفتم:مى توان مسئولیت ها و رسالت هاى آنها را در عناوینى برشمرد؟گفت: آرى مى توان رسالت آنان را این چنین خلاصه کرد:صداقت و راستگوئى؛ امانت دارى، استقلال، حقیقت محورى، واقعیت نگارى، جذابیت، ساده نگارى، وفادارى به مردم ، صراحت و روشنى، اصلاح گرى، فراگیرى خبر که براى همه مردم مفید باشد، رعایت انصاف…در اخبار میبایست رعایت انصاف را داشت. انصاف نوعی عدالت است با این تفاوت که حالت رأفت و عطوفت و احساسات و عواطف در آن بیشتر خودنمایی میکند. انصاف ویژه انسان است و انسانها به سبب حالت رأفت و عطوفت در هنگام عدالت نوعی ایثار دارند. این انصاف گری به ویژه در مواجهه با رفتارهای خلاف و عفو و گذشت از دیگران میبایست مورد توجه قرار گیرد. از این رو در دعای “اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا تَوْفِیقَ الطَّاعَهِ”۶ امام زمان(عج) سخن از انصاف از سوی امت در ارزیابی عملکرد مسئولان به میان آمده است و براى روزنامه نگاران هم سرمشق است…
——————–
١.سوره نمل،آیات٢٠-٢۵.
٢.سوره حجرات،آیه ۶.
٣.سوره قصص،آیات ١١-١٣.
۴.سوره بقره،آیه ٣٣.
۵.سوره نبأ،آیات اول به بعد.
۶.مصباح کفعمی،ص٢٨٠؛بلدالامین،ص٣۵٩،مفاتیح الجنان،ص١٩۶.
