جعفر که قصد داشت هم براى تبلیغ و هم براى تحصیلات تکمیلى به آفریقاى جنوبى مهاجرت کند، براى ما از مهاجرت و رسالت مهاجران گفت: هجرت، از اهمیّت فوق العادهای برخوردار است زیرا از یک سو مؤمنان را از تسلیم در برابر فشار و خفقان محیط باز میدارد و از سوی دیگر عامل صدور اسلام به نقاط مختلف جهان میشود.مهاجران،در یک فضاى بازتر با محدودیت هاى کمتر و امکان تلاش بیشتر،اهداف آموزشی،تبلیغى و اقتصادى را پیگیر مى شوند. اصولاً هجرت در زندگی بشر و پیشرفت علوم و بوجود آمدن تمدن ها نقش تعیین کنندهای داشته و دارد؛پیامبرانى چون ابراهیم و موسی و پیامبر اکرم(ص)،هریک با فصل نوینى را در حیات تبلیغى آئین خویش گشوده و موجب تحول در زندگى انسان ها شدند.قرآن از مهاجران این گونه یاد مى کند:”آنان که ایمان آوردند و هجرت کردند و با اموال و جان های خود در راه خدا جهاد کردند ، درجه بزرگ تری نزد خدا دارند و آنها رستگارند”١.هجرت ،مبدأ تاریخ ما و عامل رشد و گسترش دین ما بوده است…
گفتم:نام تو براى ما یادآور مهاجر بزرگ صدر اسلام یعنى جعفر طیار است که با هجرت خویش به حبشه،تحول بزرگى در آئین تازه پاى اسلام پدید آورد.برایت آرزوى توفیق در این مهاجرت داریم. خوب است از فوائد آن بیشتر بگوئى.جعفر گفت:خدا مى فرماید:”آنکه در راه خدا هجرت کند، مکان هاى بسیار وسیعی در زمین مییابد٢[که مى تواند با آزادى ،زندگى و تبلیغ نماید]. هجرت مى تواند براى فراگیرى علم دین باشد،چنانکه قرآن ،بر این مأموریت تاکید مى نماید:”چرا از هر گروهی از آنان، طایفه ای کوچ (و هجرت) نمی کنند تا در دین (و معارف و احکام اسلام ) آگاهی یابند تا پس از بازگشت به سوی قوم خود، آنها را هشدار دهند؟”٣.پیامبر(ص)نیز فرمود:”دانش را بیاموزید حتى اگر در چین باشد”۴؛ همچنین فرمود:”کسی که از خانهاش برای کسب علم خارج میشود، هفتاد هزار فرشته او را بدرقه و برای او استغفار می کنند”۵؛ گاهى هم هجرت براى حفظ دین است:”کسی که برای حفظ دین و آئین خود از سرزمینی به سرزمین دیگر هجرت کند، استحقاق بهشت مییابد۶؛گاهى هم چون هجرت اصحاب کهف براى رهائی از محیط شرک آلود و کفر آمیز است٧…
گفتم:گاهى هم هجرت ،به هجرت درونى و معرفتى و ایمانى تعبیر شده است.گفت:آرى،حضرت ابراهیم (ع) فرمود: “إّنی مُهَاجِرٌ إِلَی رَبِّی(من بسوی پروردگارم هجرت میکنم)٨؛حضرت امیر(ع)هم فرمود:”بعضیها میگویند مهاجرت کردهایم در حالی که مهاجرت واقعی نکردهاند، مهاجران واقعی آنهایی هستند که از گناهان هجرت میکنند و مرتکب آن نمیشوند”٩؛ همچنین قرآن هم فرمود:از پلیدى هجرت کن!(وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ)١٠که ناظر به هجرت درونى است؛در همین زمینه گفته اند:”هر کس داوطلبانه و از روى اختیار و آزادى و انتخاب، به اسلام در آید، مهاجر است(مَنْ دَخَلَ فی الاِسلامِ طَوْعا فَهُو مُهاجِرٌ)١١.پیامبر(ص) فرمود: “برترین هجرت آن است که فاصله بگیری از چیزی که خدا بد میداند”١٢و “برترین هجرت آن است که از بدی هجرت کنی”١٣و” مهاجر کسی است که (از)خطاها و گناهان هجرت کند”١۴.على(ع) نیز فرمود: از شهوات هجرت و دوری کنید، زیرا شهوات شما را به سوی ارتکاب گناهان و هجوم بردن بر زشتی ها هدایت میکند”١۵…
گفتم:چقدر امروز نیاز به مهاجرت داریم براى تبلیغ آموزه هاى الاهى به تشنگانى که در این سوى و آن سوى جهان،از شنیدن پیام وحى محروم اند و هیچ مبلغى سراغ آنان نمى رود.چقدر نیازمندیم مهاجرانى باشند،راحتى وطن را رها کنند و به شهرهاى غریب روى آرند و زلال معرفت توحیدى و مهر نبوى و حکمت فاطمى و عرفان علوى و انتظار مهدوى را به جان انسان هاى مشتاق برسانند و کارى کارستان کنند.علی (ع) فرمود:”نام مهاجر را بر کسی نمیتوان گذاشت جز آنکه حجت (خدا) بر روی زمین را بشناسد، هر کس او را شناخت و به او اقرار کرد، مهاجر است” (لایَقَعُ اسْمُ المُهاجِرِ عَلی أَحَدٍ اِلاّ بِمَعْرِفَهِ الْحُجَّهِ فی الاَرْضِ فَمَنْ عَرَفَها وَ أَقَرَّ بِها فَهُوَ مُهاجِرٌ)١۶.چنین مهاجرانى پاداشى همسنگ مهاجران بدر دارند:امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل می نمود: “هرکسی که در حال هجرت برای خدا، از دنیا برود، روز رستاخیز با مجاهدان و شهیدان بدر محشور خواهد شد١٧…
————————-
١.سوره توبه، آیه۲۰.
٢.سوره نساء، آیه۱۰۰.
٣.سوره توبه،آیه۱۲۲.
۴.وسائل الشیعه،ج۱۸، ص۱۴؛بحارالانوار،ج١صفحات١٧٧و١٨٠و ج٢ص٣٢و ج١٠۵،ص١۵.
۵. بحارالانوار،ج١،ص١٧٠ و ج۶۶، ص۳۸۲، ج۷۴، ص۱۲۱.
۶.مجموعه ورّام، ج۱، ص۳۶.بحارالانوار، ج۱۹، ص۳۱.
٧.سوره کهف، آیه۱۰.
٨.سوره عنکبوت، آیه۲۶.
٩.بحارالانوار،ج٩٧،ص٩٩.
١٠.سوره مدثر، آیه۵.
١١. کافی، ج۸، ص۱۴۸، حدیث ۱۲۶.
١٢.منتخب میزان الحکمه، ص۵۲۱.
١٣و١۴.همان.
١۵.غرر الحکم، حدیث ۲۵۰۵.
١۶.نهج البلاغه، محمد دشتی، خطبه ۱۸۹، ص۳۷۲.
١٧.کافى،ج۴ ،ص ۵۴٨.
