کمال گفت: مباحث حقوقی بسیار حائز اهمیت است زیرا حقوق یکی از مهم ترین ابعاد زندگی بشر است.شناخت حقوق فردى و اجتماعى افراد براساس فرهنگ و قوانین موضوعه هر کشور در تنظیم روابط افراد یا هنگام تعارض منافع و منازعات ، مى تواند از افراد در برابر مدعیان، دفاع کرده و حقوق آنها را استیفا نماید.متخصصان حقوق از موثرترین افراد در جوامع هستند و رشته حقوق به ویژه حقوق بین الملل از برترین رشته هاى مورد علاقه در تحصیلات تکمیلى و دانشگاهى است.اسلام با ارائه یک نظام حقوقى ممتاز، هماهنگ، مترقی، مطابق فطرت و مبرّای از هر گونه خطا و نقش آفرین در تحول جامعه به شیوه ای بدیع ،همراه با مبانی متقن، امری تحیر آور است بطورى که به رغم گذشت قرن ها بشر هنوز به رمز و راز تمام ابعاد آن پی نبرده است؛ پافشارى بر عدالت ، حاکمیت ارزش های اخلاقی و معنوی؛ مطابقت مقررات با فطرت بشری؛ ابتنای احکام بر مصلحت و مفسده؛ جامعیت؛ عقل گرایی؛ پرهیز از وهم و خرافه؛ ضمانت های اجرای قانون و…از جمله اصول نظام حقوقى قرآن به شمار است…
گفتم:امروز کسانى که شاغل در این رشته هستند اعم از وکلا و مشاوران حقوقى، کارشناسان دادگسترى و همه کسانى که به نوعى با مسائل حقوقى مرتبط اند،چه رسالتى دارند؟گفت:نخست تسلط بر نظام حقوقى اسلام تا حقوق فردى و اجتماعى افراد در سایه وحى الاهى تضمین شود.مثلاً به آزادى عقیده احترام گذاشته شود(لاَ إِکرَاهَ فِی الدّین١) حق مالکیت انسان محترم شمرده شود و از تجاوز دیگران به حق او جلوگیرى شود؛به حقوق اجتماعی او رسیدگى شود زیرا برای سلامت جامعه نه تنها کشتن فرد در شرایط خاصی جایز است، بلکه واجب قلمداد گردیده است؛(وَلَکمْ فِی الْقِصَاصِ حَیاهٌ یا أُوْلِی الْأَلْبَابِ٢)در حالیکه بعضی از سیستم های حقوقی به دلیل ترجیح مصالح فردی بر اجتماعی در حقوق، مجازات اعدام را لغو کرده اند که ناصواب است؛ لذا در نظام حقوقی قرآن، توازنی بین مصالح فردی و اجتماعی برقرار است و باید این ابعاد را شناخت و سپس حکم و نظریه ارائه نمود…
گفتم:بعد از شناخت ، چه رسالتى دارند؟ گفت:توجه به اجراى عدالت،رسالت مهم دیگر آنهاست.نباید وکلا و کارشناسان حقوقى تحت تأثیر حب و بغض هاى گروهى یا مال گرائى و رشوه و تعصبات از مسیر عدالت خارج شوند و در ارائه لایحه و حُکم و یا نظریه کارشناسی حقوق طرف مقابل را ضایع نمایند که خدا فرمود:”اى مومنان، همانا خدا شما را امر می کند که امانت ها را به اهلش بر گردانید وچون بین مردم داوری می کنید به عدل حکم برانید”٣.استرداد امانت مردم،طیف وسیعى از امانات مالى و معنوى و حقوق فردى و اجتماعى آنها را شامل مى شود و حکم و نظریه هم باید بر اساس عدالت باشد.در جاى دیگر مى فرماید:اى کسانى که ایمان آوردهاید، براى خدا هماره با تمام وجود قیام کنید و به انصاف و عدالت گواهى دهید و هرگز دشمنى با قومى، شما را به بىعدالتى وادار نکند؛ به عدالت رفتار کنید که به تقوا نزدیک تر است و از خداوند پروا کنید که خدا به آنچه انجام مىدهید آگاه است”۴…
گفتم:چه زیانى از عدم انجام رسالت اینان به فرد و جامعه خواهد رسید؟گفت:بدترین جوامع،جوامعى هستند که نظام قضا و حقوق دانان آنها به فساد گرائیده باشند و امنیت قضائى و حقوقى،وجود نداشته باشد.واى بر جامعه اى که نتوان حق خود را به راحتى از دیگران و متجاوزان ستاند.بدا به حال وکیلانى که شرف خود را با بهره دنیوى از راه ناحق، عوض کرده باشند؛دریغا از کارشناسانى که در نظریات شان جانب عدالت را رعایت نکرده باشند؛دردا و اندوها که حقوق دانان،خدا را فراموش کرده باشند و از معاد و روز جزا نهراسند…امروز شاهدیم که چگونه از فساد اینان جوامعى به انحطاط گرائیده و بر عکس،جوامعى با صلاح آنان به رشد و پیشرفت نائل آمده اند.به عدل است که آسمان ها و زمین و نظام کائنات برپاست؛به عدل است که سرزمین ها آباد مى گردد؛سرزمین جامعه هم تنها با عدالت است که حیاتى با نشاط و رشدیابنده خواهد داشت؛ آرمان جهانى رسیدن به جامعه عدل مهدوى است…
..
—————
١.سوره بقره،آیه ٢۵۶.
٢.همان،آیه ١٧٩.
٣.سوره نساء،آیه ۵٨.
۴.سوره مائده،آیه ٨.
