آیا اهالى کسب و کار هم رسالتى دارند؟ شاهین براى ما از رسالت کاسبان سخن گفت: رسالت اول کاسب،تلاش براى تأمین معیشت خود و خانواده خویش است تا سربار دیگران نباشد و از فقر و فاقه نجات یابد؛رسالت دوم او کمک به مردم از طریق انجام خدمت به آنهاست تا در زنجیره نیازمندى همه به مشاغل یکدیگر، زندگى راحت و آسان شود.مغازه دارى که کالاها را نزدیک منزل شما مى آورد؛تعمیرکارى که لوازم خانه شما را تعمیر مى کند؛آرایشگرى که موهاى شما را پیرایش مى کند؛معمارى که خانه شما را مى سازد؛برقکارى که کارهاى برقى شما را انجام مى دهد؛خیاطى که لباس هاى شما را مى دوزد…همه و همه گره اى از کار مردم را مى گشایند و خدمتى مى کنند. رسالت سوم آنها،تخلق به اخلاق نیکو و تبلیغ عملى فرهنگ دینى است به طورى که ارباب رجوع و مشتریان را جذب منش و بینش و آئین خود کنند و موجب زینت دین و عقیده خود باشند و از آنها به نیکى یاد شود…
گفتم:مى شود هریک از این رسالت ها را بیشتر توضیح دهى؟گفت:با کمال میل. نخست از تلاش براى تأمین معیشت مى گویم.امام صادق(ع) فرمود:”بر شما باد که جدیت و کوشش کنید و پس از نماز صبح برایطلب رزق خود حرکت کرده، رزق حلال به دست آورید. خداوند به شما روزی خواهد داد و شما را بر آن کمک خواهد نمود”١؛حضرت علی(ع) نیز ضمن توصیه به کسب و کار به منظور بینیاز شدن از کمک مادی مردم، بر دو ویژگی تخصص در حرفه و پیشه و امانت دارى و نیز تیزهوشى در کسب و کار و مغبون نشدن،تاکید میورزد:” خداوند حرفه مند امین را دوست دارد. فرد مغبون [که در معاملات اقتصادی فریب میخورد] نه مورد ستایش است و نه در خور پاداش!”٢. در مورد انتخاب شریک براى کسب و کار نیز توصیه مى فرماید که شریکى بگزین که خوش روزى و خوش سابقه و معتبر باشد که از طریق شراکت با او زودتر به سود دهى برسى:”با کسی که روزی به او روی آورده شریک شوید که برای غنی شدن موثرتر و برای روی آوردن سود و منفعت، سزاوارتر است”٣…
گفتم:از بخش دوم رسالت کاسبان بگو؛ شاهین گفت:خدمت به خلق،نیکوترین رسالت کاسبان است.از پیامبر خدا (ص) سوال شد محبوب ترین مردم پیش خدا چه کسی است؟ فرمود:”کسی که بیشترین سود و خدمت را به مردم ارائه دهد”۴؛ امام صادق (ع) در حدیثی فرمود:خداوند متعال فرموده مردم خانواده من هستند، پس محبوب ترین آنان پیش من کسانی اند که با مردم مهربان تر و در تأمین نیاز های آنان کوشاتر باشند”۵و در حدیثى دیگر: “حرکت مسلمان در مسیر برآوردن حاجت مسلمان دیگر از هفتاد طواف خانه خدا بهتر است”۶؛ و نیز:”کسی که پیشانی اش در مسیر برآوردن نیاز برادر دینی خود عرق کند، خداوند او را بعد از آن عذاب نخواهد کرد”٧؛امام باقر(ع)نیز فرمود: کسی که در مسیر برطرف کردن نیاز برادر مسلمانش حرکت کند و کوشش نماید تا آن را به اتمام برساند، خداوند قدم های او را در روزی که قدم ها می لرزد ثابت و استوار خواهد کرد”٨…
گفتم:اما رسالت سوم؟ گفت:همه مى دانیم تبلیغ غیر مستقیم،اگر موثرتر از تبلیغ مستقیم نباشد،کمتر نیست. به همین دلیل فرموده اند:”مردم را با غیر تبلیغ زبانى،به کار خیر دعوت کنید تا از شما تلاش و راستگوئى و تقوىٰ ببینند”٩. وقتى رفتار شما در محل کسب و کارتان،با مردم و ارباب رجوع به گونه اى باشد که مردم، خوشحال از شما جدا شوند و خدمت خوبى را با هزینه کمتر دریافت کنند یا تخفیف خوبى بگیرند،خاطره خوشى از شما در یاد خواهند داشت و کم کم به شما علاقمند شده و بسوى شما گرایش پیدا مى کنند.در موقع مقتضى هم مى توان چندکلمه اى از آئین براى آنها گفت و کتابى هدیه کرد و به نشست و کلاسى دعوت شان نمود.بررسی کار مسیون هاى مسیحى که در قالب پزشک یا خدمات بهداشتى و انسانى به میان افریقائیان رفتند و آنها را مسیحى نمودند،تاییدى بر این موضوع است. کاسبان مهدوى مى توانند،با اخلاق عملى ،محیط کسب و کارشان را محلى براى جذب مردم به آرمان مهدوى سازند…
————————
١. “…فَعَلَیکمْ بِالْجِدِّ وَالاِْجْتِهَادِ وَإِذَا صَلَّیتُمُ الصُّبْحَ فَانْصَرَفْتُمْ فَبَکرُوا فِیطلب الرِّزْقِ وَاطْلُبُوا الْحَلاَلَ فَإِنَّالله سَیرْزُقُکمْ وَیعِینُکمْ عَلَیهِ”،وسائل الشیعه،ج١٧،ص٢٢.
٢.انالله عَزَّوَجَلَّ یحِبُّ الْمُتَحَرِّفَ الاْءَمِینَ الْمَغْبُونُ غیرمَحْمُودٍ وَلاَمَاجُورٍ،همان،ص١١.
٣.شَارِکوا الَّذِی قَدْ اقْبَلَ عَلَیهِ الرِّزْقُ فَإِنَّهُ اخْلَقُ لِلْغِنَی وَاجْدَرُ بِإِقْبَالِ الْحَظِّ عَلَیهِ،نهج البلاغه،حکمت٢٢٧.
۴.بحارالانوار،ج٧٣،ص٣٣٩.
۵.همان،ج٧۴،ص٣٣۶،ح١١۴.
۶.همان،ج٧٢،ص٣١١.
٧.مَنْ عَرِقَتْ جَبْهَتُهُ فِى حاجَهِ اَخِیهِ فِى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ لَمْ یُعَذِّ بْهُ بَعْدَ ذلِکَ.ثواب الاعمال،باب٧۵٢،ح١٩.
٨.بحارالانوار،ج٧۴،ص٣٠۶.
٩.کُونُوا دُعَاهً لِلنَّاسِ إِلَى اَلْخَیْرِ بِغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ لِیَرَوْا مِنْکُمُ اَلاِجْتِهَادَ وَ اَلصِّدْقَ وَ اَلْوَرَعَ.کافى،ج٢،ص١٠۵.
