گفتم:در سال ١٩٩٢،روز ١٧ اکتبر(٢۵مهر) به نام روز جهانی ریشهکنی فقر در سازمان ملل متحد ثبت شد.على براى ما از این موضوع مى گوید؛على:بله،فقر یا تهیدستی یا تنگدستی به معنای وضعیتی است که فرد فاقدِ میزان کافى براى رفع احتیاجات اصلى خود است.در فقر مطلق،فرد به نیازهای اصلى زندگى نظیر آب پاکیزه، تغذیه، خدمات بهداشتی، آموزش، پوشاک و سرپناه، دسترسى ندارد، امروزه تخمین زده میشود که حدود ۱٫۷ میلیارد نفر در جهان در فقرِ مطلق زندگی میکنند.در فقرِ نسبی،فرد، فاقد سطحی معمول از منابع یا درآمد در مقایسه با سایر افراد آن جامعه است.هر جا که مردم محکوم به فقر شدید باشند، حقوق بشر نقض میشود. وظیفهٔ رسمی و انسانی همه است که به این حقوق احترام گذاشته و بپاخیزند.براساس بررسیهای اخیر آکسفام، ٨۵ ثروتمند در جهان ثروتی برابر با دارایی ۵٠ درصد از جمعیت فقیر جهان دارند و یک درصد از ثروتمندان جهان در مجموع ثروتی برابر با 110 هزار میلیارد دلار در اختیار دارند که این مقدار ۶۵برابر از دارایی ۵٠ درصد مردم طبقات پایین دنیاست. حداقل ٨٠ درصد از مردم جهان با دارایی کمتر از ده دلار در روز زندگی میکنند…
شایان:عوامل موثر در فقر چیست؟ امیر:آنچه برشمرده اند،عبارتند از:خشکسالى و قحطى آب، جمعیت بالا و کمبود امکانات،مشکلات مالى،ناتوانى دولت ها در مدیریت منابع،فساد اجتماعى و اقتصادى و ادارى،جهل و عقب ماندگى علمى و تکنولوژیک،عمل نکردن توانمندان به مسئولیت اجتماعى خود در برابر جامعه،فقدان موسسات خیریه یا عملکرد نادرست آنها و بسیارى عوامل دیگر. در معرفی افراد فقیر از واژه زیر خط فقر استفاده میشود، اما فردی که زیر خط فقر درآمریکاست با فرد فقیر جنوب صحرای آفریقا برابر نیست.اگر براى فقر چاره جوئى نشود،جامعه جهانى با فاجعه هاى عظیم انسانى روبرو خواهد شد.راه ریشه کنى کامل براى فقر،هنوز وجود ندارد اما بعضى راهکارها چون حذف سیستم های ایجادکننده نابرابری در جامعه نظیر سرمایه دارى و تبعیض و برخوردهاى نارابر،استفاده از توان مردم و خیریه ها از طریق حمایت از سازمان هاى حمایت از فقرا براى غذا و خدمات بهداشتى و مسکن و کار تا انداره اى در کاهش فقر موثر افناده است…
محسن گفت: دین ، با فقر چطور کنار مى آید؟ امیر گفت:دین،فقر اقتصادى را بلا و مرگ و همسایه کفر مى شمرد: پیامبر خدا(ص)فرمود:نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد١؛ امیر مومنان(ع)فرمود:فقر و بی چیزی مرگی است بزرگ تر از مرگ حقیقی!٢؛ فقر و بی چیزی در وطن به منزله غربت است٣؛ به فرزندش محمد بن حنفیه: فرزند عزیزم! برای تو از فقر می ترسم، زیرا فقر عامل کاهش دین است و عقل را به دهشت می اندازد و باعث دشمنی می گردد۴؛آگاه باشید! فقر، بلاست و سخت تر از ان، بیماری تن و از آن بدتر بیماری قلب است۵؛فقیرى که از تو چیزی میطلبد، فرستاده خداست؛کسی که او را چیزی ندهد، گویی حق خدا را ادا نکردهاست و هر که او را چیزی دهد، گوئى به خدا داده و حق خدا را ادا کردهاست۶.دین در گام نخست،تلاش مى کند با راهکارهائى چون کار و تلاش و کسب و کار حلال و توکل بر خدا،افراد را برانگیزد که با فقر بستیزند و آن را از بین ببرند و براى دولت ها هم وظایفى تعیین مى نماید و تا حل آن، از آنان مى خواهد عفاف و صبر پیشه کنند و آبروى خود را با تکدى به حراج مگذارند…
محسن گفت:بیشتر توضیح بده.امیر گفت: به فقیران،حفظ عزت و کرامت و فقرپوشى توصیه شده.قرآن مى فرماید:[فقیران]،از فرط عفاف[چنان عمل مى کنند که]افرادى که آنان را نمى شناسند،ایشان را اغنیا مى پندارد٧!؛محبوب ترین بنده خدا، فقیرى است که به روزى خود قانع و از خداى بزرگ، خشنود باشد٨؛هر کسى گرسنه یا نیازمند شود و آن را از مردم پنهان دارد و به خدا اعلام کند، بر خداوند است که روزى یکساله او را از حلال تأمین کند٩.از طرف دیگر به اغنیا توصیه فقیران را مى کند با احترام کامل.امام رضا(ع):هر کس با فقیر مسلمانى رو به رو شود و بر او به گونه اى سلام کند که با سلام بر ثروتمند تفاوت داشته باشد، در روز قیامت در حالى به پیشگاه خداوند مى رسد که خدا بر او خشمگین است١٠.و بعد راهکارهائى چون اهتمام به کار و کسب حلال،عدم اسراف و تبذیر،رعایت الگوی مصرف،قناعت و نغلطیدن به فساد مالى و…را مطرح نموده،همزمان با توصیه به پرداخت حقوق مالى زکات و خمس و تبرعات و احسان و وقف و…براى رسیدگى به امور فقیران و نیز راهکارهائى براى حاکمان در ریشه کنى فقر،برنامه هاى خود را ارائه مى دهد.از فقر اقتصادى خطرناک تر،فقر فرهنگى است و آن جهل نسبت به خود و خداى خود و پیشواى خود و وظایف خود است…
———–
١.کادَ الْفَقْرُ اَنْ یَکُونَ کُفْراً،کافى ج٢ص٣٠٧
٢.نهج البلاغه،حکمت ١۶٣
٣.همان،حکمت۵۶
۴.همان.حکمت٣١٩
۵.همان،حکمت٣٨٨
۶.همان،حکمت ٣٠۴
٧.سوره بقره،آیه٢٧٣
٨.المحجه البیضاء،ج٧ص٣٢۵
٩.مستدرک الوسائل،ج٧،ص٢٢۵
١٠.عیون اخبارالرضا(ع)،ج٢ص۵٢
