مریم پس از “سفر”،به “زیارت” پرداخت: زیارت، میل و اشتیاق به دیدار محبوب است .این اشتیاق با مرگ جسمانى محبوب نیز به پایان نمى رسد و پس از مرگ نیز محب را به مزار محبوب مى کشاند،چنانکه اشتیاق زیارت پیامبر خدا و فرزندان او و امامان،هر روز هزاران نفر را از نقاط مختلف جهان،به مزارهاى شریف شان مى کشاند.زیارت مزار مومنان و صالحان و والدین و خویشان نیز در همین راستاست و توصیه شده است.انسان است و دوستى هایش! کشش محبت و دوستى شما را به زیارت دوستان خدا مى کشاند.چون خدا را دوست مى دارید،اولیاى او را هم دوست مى دارید و در حیات و پس از مرگشان هم به زیارت شان مى روید؛ چون روحشان را زنده مى شمرید که متوجه شما هستند و از این دیدار و زیارت ،خشنود مى شوند.این زیارت هم وسیله تقرب به خداست زیرا هم درنیت و هم در عمل قصد قربت مى کنید و با خواندن دعا و زیارتنامه و اذکار،خدا را یاد مى کنید.پیامبر(ص)فرمود:کسی که پس از وفات، مرا زیارت کند؛ مانند کسی است که مرا در حال حیات ملاقات کرده و من در هر دو حال شاهد بر او هستم و شفاعت او در روز رستاخیز بر عهده من است١”…
زیارت پیشوایان دین، فواید زیادى دارد،براى نمونه:١. ارتباط با خدا و ابراز محبت به او،زیرا آنها را به خاطر اینکه محبوب و واولیاى خدا هستند، زیارت مى کنیم؛٢.تکریم و تعظیم ولىّ خدا؛٣.اعلام تجدید بیعت و عهد و وفادارى با اولیاء الله؛۴.اظهار ایمان و تواضع نسبت به دین؛۴.اعراض از دنیا و مظاهر آن؛۵.توجه به جنبه اجتماعى زیارت و حضور در مجمع ایمانیان چون حج و اربعین و… لذا زیارت پاکان و معصومان، انسان را در مسیر پاکی و تقوى قرار می دهد.وقتى به سوى این پاکان مى روى ،روح مطهر آنان نیز از تو خشنود شده و برایت دعا مى کنندو انسان را بیش از بیش به خدا نزدیک می کند چون باور داریم آنها از زیارت ما آگاه هستند چنانکه در بخشى از زیارت امامان به خدا عرض مى کنیم:”من مىدانم که پیامبر و خلفاى تو زنده هستند و در نزد تو متنعم هستند و جایگاه مرا مىبینند و سخن مرا مىشنوند و سلامم را جواب مىدهند”.این است که زیارت یکایک امامان توصیه شده از جمله امام صادق(ع)در مورد زیارت سیدالشهداء(ع)فرمود: زیارت قبر امام حسین(ع) از بهترین اعمال است» و نیز فرمود:هرگاه خداوند اراده خیرى به بنده خود کند در قلب او محبت امام حسین(ع) و زیارت او را قرار مىدهد٢…
براى زیارت هم آدابى، گفته اند که برخى ظاهری است و برخی باطنی.آداب ظاهرى چون غسل زیارت براى پاک شدن از همه آلودگى هاى جسمى و پوشیدن پاکیزه ترین جامه ها و خوشبو ساختن خویش و با آرامش و وقار حرکت نمودن و به سوى مضجع شریف رفتن و رو به قبله شدن و زیارتنامه را خواندن و…که همه اینها و آداب دیگرى که وارد شده ،به حصول توجّه قلبی و آداب باطنی کمک می کند.آداب باطنى داشتن خضوع و خشوع قلبى هنگام زیارت است که از معرفت و محبت مقام و شخصیت معنوى اولیاى خدا در دل یجاد می شود. تأثیر عظمت آنها در قلب، حالتی پدید می آورد که رعیت احترام در ظاهر را در پی دارد که حتی بر نوع یستادن، نشستن، نگاه کردن، سخن گفتن، وارد و خارج شدن، تأثیر مى گذارد.هر چه معرفت بیشتر باشد،خشوع دل هم عمیق تر و قرب روحى بیشتر مى شود و زائر خود را در محضر امام، حس مى کند و امام را ناظر و مراقب رفتار خود مى بیند واحساس حضور مى کند که این حالت فوق العاده معنوى و شیرین است…
از آنجا که زیارت،یک دیدار معنوى و روحانى است نباید آن را با امور بیهوده و لغو و دور از شأن زیارت، همراه کرد؛بخصوص در مشاهد مشرفه باید از گفتگوهاى بلند و مشاجره و پرداختن به کسب و کار و امور دنیوى و ایجاد مزاحمت براى سایر زائران، پرهیز کرد و اوقات خود را صرف خواندن قرآن و ادعیه و اذکار و نمازها نمود. همچنین تأکید بر آن است که در زیارت ها، بیشتر از متون زیارتی نقل شده از ائمه علیهم السلام استفاده شود که به آن گونه دعاها و زیارت های مستند “مأثوره” گفته می شود همچون زیارت اربعین، زیارت جامعه کبیره، زیارت امین الله، زیارت عاشورا و… که مضامین آنها بسیار عرشى و متعالى است زیرا از زبان اولیاى خدا صادر شده است.گاهى آداب را هم آموخته اند:یونس بن ظبیان از حضرت صادق(ع) می پرسد: یا بن رسول الله، من بسیار به یاد حسین بن علی (ع)می افتم. در آن لحظه چه بگویم؟ فرمود: هنگام یاد از او سه بار بگو: «صلّی الله علیک یا ابا عبدالله»که سلام تو از دور یا نزدیک به او می رسد… و نکته آخر زیارت به نیابت معصومین بویژه امام عصر(ع)است که از وقتى که زائر این نیت را مى کند تا وقتى باز مى گردد،تحولات روحى و معنوى را در خود احساس مى کند و برکات بیشمارى را به همراه مى آورد…
——————
١.کامل الزیارات ابن قولویه،ص۴۵
٢.وسائل الشیعه،ج١۴ باب استحباب زیاره الحسین(ع)
٣.وسائل الشیعه، ج١٠،ص٣٨۵
