مقاله حج را به “مینا” سپرده بودند و او خوب از عهده آن برآمده بود و ظرف یک روز کلى روى پایگاه کلیک خورده بود: “سلام بر حج ،سلام بر صفا و مروه اش،مواقفش،طوافش،سعى اش ،سلام بر مشعر،سلام بر منا،سلام بر عرفات… سفرى ملکوتى و روحانى و معنوى که هم با پاى جسم مى روى و هم با پاى دل؛آنکه شما را فراخوانده و دعوت کرده، خداست که پیاده و سواره از هر راه دورى گرد آیند تا شاهد منافع خویش شوند و در روزهاى ویژه اى نام خدا را یاد کنند١،از هر رنگ و نژاد و تمدن و فرهنگ،کنار خانه اى که پرچم اسلام و پناه پناهجویان است براى تقویت دین و آئین٢، همه سپید پوش و بى آرایش و آلایش و تفاخر و تبعیض.حج،هم اثر انسان سازى دارد آنجا که از همه تعیّنات و تشخّصات و مدال ها و زر و زیورها مى گذرد و با لباس احرام به دریاى انسان هاى سپیدپوش مى پیوندد؛ و هم اثر سیاسى دارد و آن تحقق وحدت است بین تمام باورمندان اسلام از سراسر جهان فارغ از تعصبات ملى و نژادى ؛و هم اثر فرهنگى دارد چون گفتمان وحدت و تعامل فرهنگى بین مسلمین جهان را عملى مى کند…چقدر حج زیباست!
سفرى معنوى به دعوت خدا که رفتن یکبار به حج تمتع را براى هر مسلمانى واجب نموده است و نشان پذیرش این دعوت هم سروش “لبیک اللهم لبیک”است در مواقف احرام و رفتن به سوى کعبه و انجام مناسک.مراسمى یادآور خاطرات ابراهیم خلیل الله و اسماعیل ذبیح الله و مادرش هاجر و مجاهدت هاى آنان و نیز یادآور خاطرات پیامبر اسلام و پیشوایان بزرگ و مجاهدتهاى مسلمانان در هر گوشه اى از مسجدالحرام و سرزمین مکه، که زمینه ساز یک انقلاب اخلاقى در دلهاى افراد است تا صفحه نوینى در حیات او بگشایند .همچنین حج بهترین فرصت و زمان برای توبه، یاد مرگ و معاد، از همه چیز بریدن و صحرای عرفات و مشعر را دیدن و پیوند با ولىّ خداست (که امیرالحاج است و هرساله در حج حاضر شده و شاهد بر اعمال حاجیان مى باشد و روح حج اوست که باید دلها بر کعبه وجودش طواف کنند و تایید او را انتظار داشته باشند تا حج شان قبول شود و نیز منتظر و آماده یاورى او بودن زیرا او قیامش را از کنار کعبه آغاز خواهد نمود…) لذا در روایت آمده:”کسى که حج را به طور کامل انجام دهداز گناهان خود بیرون مى آید همانند روزى که از مادر متولد شده است٣”…
در مورد بعد سیاسی (بلحاظ اجتماع گسترده مسلمین از سراسر جهان)و بعد اقتصادى (استفاده از این اجتماع براى منافع مالى)هم بسیار بحث شده اما اصل حج،اقامه شکوه و عظمت اسلام است که امام صادق(ع) فرمود: “مادام که خانه کعبه برپا است اسلام هم برپا است۴”و امیرمومنان(ع) نیز فرمود:”خدا را خدا را، در مورد خانه پروردگارتان، هرگز آنرا خالى نگذارید که اگر ترکش کنید مهلت الهى از شما برداشته مى شود۵”…حج در نگاه اسلام، اهمیت و ارزش بسیار والایی دارد و قرآن حج را از شعائر الهی معرفی کرده است۶و سورهای با نام سوره حج دارد و در آیات بسیاری به مسائل حج پرداخته است.روایات بسیاری در مورد حج وارد شده براى نمونه دو کتاب وسائل الشیعه و مستدرک الوسائل بیش از ۹۱۵۰ حدیث درباره جایگاه و احکام حج نقل کردهاند که نشاندهنده اهمیت آن در دین اسلام و فراوانی احکام و پیچیدگیهای آن است. امام صادق(ع)حج را برتر از روزه و جهاد، بلکه هر عبادتی به جز نماز برشمرده است٧.بنابر روایات، زمانی که حاجیان در مِنا مستقر میشوند، منادی از جانب خدا ندا میدهد که “اگر خواستار خشنودی من هستید، من راضی شدم٨”.از امام علی(ع) نقل شده که خداوند حج را نشانه خاکسارى در برابر عظمت، و اعتراف به عزت خداوندیش قرار داد. شنوندگانى از بندگانش را برگزید که دعوتش را لبیک گفتند، و سخن او را تصدیق کردند٩…
حجْ سنت ابداعی اسلام نیست، بلکه بنابر روایات، برخی از پیامبران طوافِ کعبه انجام داده اند١٠.حتی مشرکان مکه نیز پیش از اسلام به حج و طواف کعبه میپرداختند و سنتهای خاص خود را داشتند که اسلام برخی از آنها را همچون طواف عریان١١و تغییر روزهای حج١٢را تأیید نکرد.برخی ادیان الهی و غیر الهی نیز مناسکی همچون حج مسلمانان داشتهاند. یهودیان تا زمان بقای معبد سلیمان موظف به حضور در آنجا در سه عید معیّن بودند١٣. مناسک و اعمال حج جنبه ظاهرى حج هستند و جنبه باطنى حج، عزم بر پاک شدن و تقرب به خداست.امام سجاد (ع) در مورد لباس احرام و مناسک به شبلى فرمودند: «آیا در آن موقع که خواستى لباس خود بیرون کنى و لباس احرام بپوشى ،قصد کردى لباس گناه را از تن خود بیرون نمائى و لباس طاعت بپوشی؟ … آیا به هنگام برهنه شدن از لباس دوختهات، توجه داشتی که از ریا و نفاق و انجام امور شبهه ناک دوری کنی؟ شبلی گفت:نه!. … امام سجاد(ع)فرمود: بنابراین نه در میقات رفتهای و نه از لباس دوخته، خلاص شدهای»! آنگاه،امام جنبه هاى باطنى و معنوى حج را براى او تشریح مى نمایند١۴…
———–
١.سوره حج،آیات٢٧و٢٨
٢.نهج البلاغه،،خطبه ١٩٢
٣.بحار الانوار ج ٩٩ص٢۶
۴.وسائل الشیعه جلد٨ص١۴
۵.نهج البلاغه نامه ۴٧
۶.سوره حج آیه ٣٢
٧.الکافی،ج۴، ص۲۵۴
٨.الکافی، ج۴، ص۲۶۴
٩.نهج البلاغه خطبه اول
١٠.عیاشی، التفسیر، ج۱، ص۱۸۶
١١. آلوسی، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۳۴
١٢.فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۱۶، ص۴۵
١٣.توفیقی، آشنایی با ادیان بزرگ، ۱۳۸۶ش، ص۸۸
١۴.مستدرک الوسائل،ج١٠،ص١۶۶
