-: این اولین بار نبود که پیامبر،موضوع جانشینى على (ع)را مطرح مى نمود ولى این بار فرق مى کرد:درگسترده ترین اجتماع و در اواخر عمر خویش در سال دهم هجرت و پس از بازگشت از حج و در ناحیه اى میان مکه و مدینه به نام غدیر خم،در اجتماع عظیم حج گزاردگان ، در طىّ خطابه مشهورى، عبارت معروف “هرکه من مولای اویم پس علی مولای اوست”(مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا علیٌ مَولاه )را فرمود و بدین ترتیب،على علیه السلام را به عنوان پیشوا و ولىّ امربعد از خود اعلام نمود.این رخداد تماماً به امر الاهى و بخاطر نزول آیه شریفه تبلیغ بود که فرشته وحى بر او ابلاغ نمود :”ای پیامبر! آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده ، برسان که اگر این کار را نکنی، رسالت الهی را به انجام نرساندهای و خداوند از مردم نگاهت خواهد داشت و خدا کافران را هدایت نمى نماید(یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ ۖ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَاللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ)…
پرسیدم : استاد،در خطابه، دیگر چه فرمود؟-:خطابه بسیار مفصل بود،در فرازى از آن فرمود:”ای مردم! بدانید که خداوند علی را ولیّ و امام شما قرار داده و اطاعت او را بر مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کنند، و بر شهری و روستایی و عجم و عرب و آزاد و مملوک و بزرگ و کوچک و سفید و سیاه واجب کردهاست. آگاه باشید که «امیرالمؤمنین» غیر از این برادرم کسی نیست و پیشوایی مؤمنان پس از من بر کسی جز او روا نخواهد بود. او جانشین من در امتم و پیشوای کسانی است که به من ایمان آوردهاند و نیز جانشین من در تفسیر کتاب خداست. خداوند دین شما را به واسطه امامت او کامل گردانید. به دستورهای او گوش فرا دهید تا در سلامت بمانید و از او پیروی کنید تا هدایت شوید. ای مردم! من «صراط مستقیم» ام، که خداوند شما را به پیروی آن امر فرموده و پس از من، علی و پس از او، فرزندانم از نسل او این ماموریت را دارند…
گفتم:این اجتماع با خطابه پایان یافت؟ -: نه! از یکایک آنها براى وفادارى به این امر،بیعت گرفت.فرمود: دستور یافتهام که از شما دربارهٔ آنچه که از سوی خداوند دربارهٔ علی امیرالمومنین و اوصیای پس از او آوردم، بیعت بگیرم و دست شما را بفشارم. خداوند به من دستور داده که از زبانهای شما در مورد آنچه بیان نمودم – راجع به علی امیرالمؤمنین و امامانی که پس از او میآیند و از من و از اویند، اقرار زبانی بگیرم و چنانکه خبرتان دادم، نسل من از صلب علی است. همگی بگویید: شنیدیم و اطاعت میکنیم و خرسندانه – در مقابل آنچه از سوی پروردگار ما و خویش دربارهٔ امامت علی امیرالمؤمنین و امامانی که از صلب او به دنیا میآیند، به ما رساندی – سر تسلیم فرود میآوریم. بر این باور زندهایم و با آن میمیریم و با آن [در قیامت] محشور میشویم. تغییر نمیدهیم و تبدیل و انکار نمیکنیم، تردید به دل راه نمیدهیم و از این باور برنمیگردیم و پیمان نمیشکنیم…” و بدین ترتیب همگى با على علیه السلام بیعت نمودند…
گفتم:همه مسلمین این رخداد و این حدیث را باور دارند؟ -:بلى،علامه امینى در کتاب “الغدیر” نام صد و ده تن از اصحاب پیامبر که این حدیث را نقل کردهاند برمیشمارد و برخی دیگر از منابع تعدادی بیشتری را ذکر کردهاند که اکثر صحابه بزرگ مورد قبول شیعه و سنی در زمره آنها هستند.به گفته ماریا دقاق در دانشنامه ایرانیکا، بهترین منبع در دوره معاصر که در زمینه غدیر خم نگاشته شده، همین کتاب است که در یازده جلد همه مطالب در زمینه غدیر خم در آثار سنی و شیعه اعم از حدیث، تاریخ، تفسیر قرآن، شعر، و نیز زندگینامه افراد مشهوری که در زمره راویان یا حافظان این حدیث بودند را جمع آوری نموده است… پس از پایان خطابه، آیه مشهور “کمال دین” بر پیامبر نازل شد:”امروز کافران از دین شما ناامید شدند؛ پس از آنان نهراسید و از من بهراسید؛ امروز دینتان را برایتان کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام داشتم و اسلام را بهعنوان دینتان پسندیدم”…
