ویراستارى

 

 

 

زیبائى آثار نوشتاری و هنرى در گرو  ویرایش آنهاست.ویرایش یا ویراستاری واژه اى نو از اسم مصدر “ویراستن ” به معنای اصلاح و تصحیح در امور نوشتاری است. همچنین به فرایند انتخاب و آماده‌سازی محصولات نوشتارى، دیداری، تصویری، شنیداری، و رسانه ای مورد استفاده در انتقال اطلاعات می‌گویند. در فرایند ویرایش ممکن است تصحیح، تلخیص ،ساماندهی، و بسیاری تغییرات دیگر به قصد تولیدِ اثری منسجم، یکدست، درست، دقیق، و کامل صورت گیرد.هر نوشته باید از جهات گوناگونى مانند محتوا، بیان، صحّت و اعتبار، دقت، نظم، آراستگی، و علایم نگارشى بررسی و بازبینی شود. به این بازبینی «ویرایش» یا «ویراستاری» می‌گویند…

 ویراستار موظف است که ضمن رعایت سبک صاحب نوشته یا مترجم ، خطاهای دستورى، حشو، تکرار، گزافه‌ گویی، و عبارت‌ های بی‌ شیرازه و پریشان را سامان دهد.ویرایش، از دیدگاهی کلی، به دو نوع اصلیِ «ویرایش عمومی» و «ویرایش محتوائى» تقسیم می‌شود: ویرایش‌های «صوری»، «زبانی» و «ساختاری» که عموم نوشته‌ها، بدون توجه به محتوایشان، به همهٔ آنها نیاز دارند،  ویرایش عمومی نامیده می‌شوند که توسط«ویراستار عمومی» انجام می‌شود و هریک از ویرایش‌های «ترجمه»، «علمی»، «تخصصی»، «گفتاری»، «تصویری»، «نمایه‌ای»، «ادبی»، «تلخیصی» و «تصحیحی» که هر نوشته، بسته به محتوایش، ممکن است به یکی از آنها نیاز داشته‌باشد، را«ویرایش ویژه یا محتوائى»مى نامند که توسط ویراستاران محتوائى انجام مى شود…

برای کمک به ویرایش متون فارسى، نرم‌افزار «ویراستیار» طراحى شده که به اصلاح خطاهای املایی، اشتباهات ویرایشی و نشانه‌گذاری، و نیز استانداردسازی متون مى پردازد.کارکرد این نرم افزارغلط‍یابى املائى، اصلاح نویسه‌ها و کاراکترها، پیش پردازش املایی ، تکمیل خودکار واژه‌ها ، میانبرها، اصلاح اشکال‌ های افزونه،اصلاح نشانه گذارى،تبدیل تقویم،تبدیل فینگلیش و تبدیل اعداد است.اما ویرایش محتوائى،توسط خود ویراستار انجام مى شود شامل:حذف، کاهش یا تلخیص مطالب تکراری، غیرضروری؛ غیرمستند، مبتذل، نامتعارف، سست و ضعیف؛ اصلاح، تنظیم و جابه‌جایی مطالب برای انسجام و یک‌دستی نوشتار؛افزایش برخی نکات فراموش شده یا جاافتاده در متن یا پاورقی؛ مقابله‌ی متن با اصل (در صورت ترجمه یا تصحیح متون کلاسیک)؛توضیح، یادآوری یا پیشنهاد ضروری در پاورقی و با ذکر کلمه‌ی ویراستار (با اجازه‌ی مؤلف)؛بازبینی و تصحیح مطالب نادرست، متناقض و غیرعلمی.

امروز چالش بزرگ آثار دینى فقدان یا ضعف ویراستارى است.متون تالیف شده توسط عالمان باید هم ویراستارى ساختارى و هم محتوائى شوند ولى یا خود نویسندگان یا ناشران اهتمام به ویراستاری اثر ندارند در نتیجه کتابها مقبول خوانندگان این عصر قرار نمى گیرد در حالیکه کتابهاى مخالفان با آنکه قوت علمى ندارند ولى به کمک آرایه ویرایش،جا باز مى کنند.تاکید فراوان داریم بر اهتمام به ویرایش متون دینى بویژه متون مهدوى (که مى خواهد در دل خوانندگانش ایمان و مهر بیفروزد)بطورى که وقتى در دست مخاطبان خویش قرار مى گیرد چنان مقبول افتد که تا کتاب را به پایان نبرند، آن را بر زمین نگذارند!

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه