مدارا

 
 
 
 
 
با عصبانیت می گفت:”باید او را خرد کنم.دیدی با من چه کرد؟ شنیدی چقدر بی ادبى کرد؟ چقدر تحقیرم کرد؟باید از او انتقام بگیرم، تلافى کنم،آبرویش را خواهم ریخت…”این صحنه ها را گهگاه در اطراف خود شاهد هستید که ناشی از عدم مداراست…
 
مدارا، ملاطفت، نرمى ، مهربانى و گذشت ، راز تسخیر دلهاست.در حدیث نبوی آمده است: «من به مدارا با مردم مأمور شده ام، همچنان که به تبلیغ رسالت مأمور گشته ام». و نیز فرمودند: «رأس عقل پس از ایمان به خدا، مدارا با مردم است.»، یعنی ملایمت و ملاطفت و نرمى و معاشرت نیکو و ترک نزاع و مجادله با آنان و خلاصه رفتار همراه با تسامح، نرمی و گذشت در جایی که  انتظار برخورد و شدت عمل وجود دارد به منظور دفع شر و پیامدهای ناگوار برخورد تند و خشونت آمیز.البته مرز مدارا با سازش و مداهنه روشن است.مداهنه کوتاه آمدن در اصول و مصالح برای نفع شخصی یا گروهى اما مدارا،بردباری و گذشت برای جا انداختن مصالح و تحکیم آنهاست.
 

در سیره پیامبر اکرم و امامان علیهم السلام، مدارا را در بالاترین سطح مشاهده می کنیم آن حضرات بامردم با مدارا و ملایمت رفتار می کردند تا زمینه هدایت آنها را فراهم کنند. وقتی افراد خشن و بدخو با اخلاق کریمانه  ایشان روبرو می شدند، انقلا بی در ضمیرشان ایجاد می شد و به حقانیت آنان پی می بردند. خداوند متعال در باره خلق نیکوی پیامبرکه سبب جذب مردم به دین حق می شد، می فرماید: “به سبب رحمت خداست که تو با آنها این چنین خوشخوی ومهربان هستی. اگر تندخو و سخت دل می بودی، از گرد تو پراکنده می شدند. پس بر آنها ببخشای و برایشان آمرزش بخواه” و بخاطر همین مهربانی و خوشخویی ،مدال “خُلق عظیم” به حضرتش اعطا شد(انّک لعلىٰ خُلُق عظیم).مدارای ایشان با ابوسفیان پس از فتح مکه و مدارای امیر مومنان با شکست خوردگان جنگ جمل و مدارا و مهربانی هردو با دشنام دهندگان به ایشان و نیز رفتار امام زین العابدین (ع)با مردی که به ایشان دشنام داد(که مرد شامی پس از دیدن رفق و مدارای امام شرمنده و جذب شخصیت و مرام ایشان شد) و مدارا و رفتار از سر رفق امام حسن (ع)نیز با مرد شامی (که موجب جذب وی به امام گردید)، و صدها نظیر آنها از این نمونه هاست. در روایتی از امام صادق(ع)نیز ایشان دلیل مدارا با مردم و به ویژه مخالفان را جذب آنان به دین فرمودند…

 

امام عصر ارواحنا فداه نیز همین سیره پیامبر و امامان را در مدارا با مردم خواهند داشت.نمونه هاى روایات در این زمینه:ابن عباس از رسول اکرم نقل نموده است که آن حضرت درباره جانشینان پس از خود فرمود:،نهمین ایشان قائم از خاندانم و هدایتگر امتم می باشد که در شمائل،گفتار و رفتار شبیه ترین مردم به من است.از محمد بن مسلم نقل شده است که از امام باقرعلیه السلام درباره قائم سؤال نمودم هنگامی که قائم قیام میکند با چه روشی در میان مردم عمل خواهد کرد؟حضرت فرمودند:با همان شیوهای که پیامبر در پیش گرفت ،در میان مردم عمل خواهد کرد تا اسلام فراگیر و غالب گردد.امام صادق(ع):آنگاه که خداوند به قائم اجازه خروج بدهد بر فراز منبر شده مردم را به سوی خود فرا می خواند و سیره جدش رسول خدا را در پیش گرفته و همانند او رفتار میکند…و نیز:هنگامی که قائم ما اهل بیت ظهور کند لباس  علی (ع)را بر تن می کند و روش امیر المؤمنین را در پیش می گیرد…

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه