تشکر و سپاس، روش و منش فطری انسان هاست -چون نیکی بینند ، تشکر کنند و چون مورد احسان واقع شوند ، خوبی ها و احسان را سپاس گویند. حتی حیوانات نیز چنین اند و در برابر نیکی به خویش بازخورد وفادارانه دارند.
همه انسان ها بنا به کریمه (تعاونوا علی البرّ و التقوى )مأمور به نیکی و خیر و احسان شده اند و بهترین احسان،آن است که مخفیانه انجام شود تا از شائبه ریا و خود نمایی پاک باشد و نماد اخلاص باشد و مشهور است طوری ببخشید که اگر با این دست می دهید دست دیگرتان آگاه نشود.این است که نیکان، شبانه و ناشناس ،نیازمندان را می نواخته اند و احسان را مخفیانه انجام می دادند.از سوی دیگر گفته اند احسان کنندگان را سپاس گوئید که اگر کسی احسان مخلوق را شاکر نباشد،احسان خدا را هم شاکر نخواهد بود(من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق) که این سپاس موجب افزونی و دوام احسان و نعمت ها شود (شکر نعمت،نعمتت افزون کند/کفر نعمت،از کفت بیرون کند)…
نمونه ها از این احسان های خالصانه در سیره امامان بسیار است: ابوجعفر خثعمى – از اصحاب امام جعفر صادق علیه السلام – گوید: روزى آن حضرت کیسه اى حاوی پنجاه دینار به من داد و فرمود: این ها را تحویل فلان سیّد بنى هاشم بده و مگو که از سوی کیست.چنین کردم .آن مرد تهی دست گفت: این نیکوکار را خداوند جزاى خیرش دهد. صاحب این کیسه، هر چند وقت یک بار، مقدار پولى را براى ما مى فرستد و ما زندگى خود را با آن اداره می کنیم ولیکن جعفر صادق با آن تمکن، توجّهى به ما ندارد و چیزى براى ما نمى فرستد، و هرگز به یاد ما فقراء نیست(أمالى شیخ طوسى، ج ٢، ص٢٩٠).
این از آن آوردم تا نشان دهم خداوندگاران احسان طوری به ما احسان می کنند که ما متوجه آنها نمی شویم و دیگران و چه بسا واسطه ها را سپاس می گوئیم.چنانکه این فقیر،ولی نعمت خود امام صادق سلام الله علیه را نشناخت و دیگری را سپاس گفت!
اینک می گوئیم:یا صاحب الزمان،ای ولی نعمت ما که هر خیری به ما می رسد از مجرای شماست،ببخش ما را که عادتاً شما را پشت همه این خیرها که به ما می رسد نمی بینیم و دیگران را سپاس می گوئیم و از آنها تشکر می کنیم.نعمت وجود،نعمت هدایت،نعمت امنیت،نعمت سلامت و هزاران نعمت دیگر که به اذن شما و توسط شما به ما رسیده و ما غافلیم و شما را یاد نمی کنیم و تشکر نمی نمائیم و نوعاً دیگران را سپاس می گوئیم…
کریما ! این جهل و قصور برما مگیرو همچنان ما را از آبشار احسان های خویش متنعم ساز که این سجیّه و عادت شما کریمان آل الله است:عادتکم الاحسان و سجیّتکم الکرم…
