گفت من دو عمو دارم که از جهت فکرى و سلوک و رفتار در دو جبهه مخالف هم هستند؛یکى تارک دنیا و اهل ریاضت و عزلت و دیگرى جویای دنیا و اهل عیش و لذت. یکى دنیا را طلاق داده و از آن کناره گرفته و دیگرى آن را به عقد همیشگى خود درآورده و به آن دل بسته؛ اولى،دومى را گمراه پنداشته که به دنیاى فانى دل بسته و دومى،اولى را کم عقل دانسته که خود را از نعمت هاى حلال محروم ساخته…حکایت آن دو به نزد استاد خود بردم تا مرا راهنمائى کند کدام راه درست مى رود و راه حق مى پوید و کدام بر باطل است و شیوه ناصحیح دارد.به او گفتم :خوب،استاد روش کدامیک را تایید نمود؟ گفت:خیلی جالب بود که استاد به صراحت گفت:هر دو بر باطل اند! یکى راه افراط مى رود و دیگرى راه تفریط ! راه درست، راه اعتدال است. مولای دو جهان،امیر پرواپیشگان فرمود:”ای مردم! دنیا سرای گذر است و آخرت جای ماندن، پس از گذرگاه ،برای قرارگاه (همیشگى خود،توشه) برگیرید”١. ذخیره سازى و توشه گیرى با تارک دنیا شدن نمى سازد باید از امکانات دنیوى براى حیات اخروى بهره گرفت…
استاد ادامه داد:خوشا کسی که دنیا را مزرعه آخرت و محل تجارت سرای جاوید ببیند و از فرصت ها و امکانات دنیا ، برای سود سرشار آخرت،بهره بردارى نماید.اگر کسى دنیا را این گونه ببیند، همه متاعى را که در دنیا دارد شامل عمر و دارائى و امکانات و متعلقات آن را در جهت به دست آوردن رضای الاهى و بهشت جاودانى،خرج مى کند و هیچ یک از فرصت های آن را از دست نمى دهد.اگر مالى دارد آن را در راه خدا خرج مى کند؛با احسان و بخشش،به خلق خدا رسیدگى مى کند؛لحظات عمرش را به انواع عبادات و اعمال صالح،زینت مى بخشد و بازرگان موفقى مى شود که دنیای گذرا را مى دهد و آخرت پایدار را به دست مى آورد. او به استاد گفت: پس به آن عموى تارک دنیا بگویم دنیا،سکّوى پرش به جاودانگى است؛باید زندگى کنى و از این زندگى، در کمال فرزانگى،برای سرای باقى،با اعمال صالح توشه بردارى و بدانجا فرستى! و به عموى دیگرم هم بگویم:مرحبا به تو اگر متاع دنیا تو را نفریبد و در خود غرق نکند و بدانى که باید تاجر خوبی در نگاه قرآن و مولا باشى…!
گفتم آیا استاد سخنان دیگرى از مولای متقیان در معرفى دنیا بدرقه راهت نکرد؟گفت چرا، مرا به این سخنان مولا نیز ارجاع داد که فرمود: “شما را به دور افکندن این دنیا سفارش می کنم، دنیایی که اگر هم نخواهید ترکش کنید او شما را ترک می کند … پس، در کسب عزت و افتخارات دنیوی با یکدیگر رقابت نکنید و زرق و برق و نعمت های آن شما را پسند نیفتد و از سختی و رنج آن بی تابی مکنید، زیرا که عزت ها و افتخارات آن به پایان می رسد و زرق و برق و نعمت های آن به سر می آید و سختی و رنج آن تمام می شود”۴ و نیز:”مردم در دنیا دو گروه اند: گروهی تا ان جا برای دنیا عمل می کنند که دنیا آن ها را از آخرتشان باز می دارد که می ترسند بازماندگانشان فقیر گردند و خود را (از فقر معنوی اخروی) در امان می دانند، لذا عمر خود را برای سود دیگران تباه می کنند و گروهی دیگر در دنیا برای آخرت عمل می کنند، اما سهم آن ها از دنیا، بدون کار به آن ها می رسد، پس آن ها بهره دنیا و آخرت را با هم می برند و هر دو سرا را با هم تصاحب می کنند در درگاه خداوند آبرومند خواهند بود، در نتیجه هر حاجتی را از خدا بخواهند خداوند از آنها دریغ نیم دارد”۵…
————————–
١.نهج البلاغه،خطبه ٢٠٣: ایها الناس! انما الدنیا دار مجاز و الاخره دار قرار، فخذوا من ممرکم لمقرکم.
٢.همان.حکمت١٢۶.
٣.سوره صف،آیه١٠.
۴.نهج البلاغه،خطبه ٩٩.
۵.همان،حکمت٢۶٩.
