افزون بر دو قرن پس از ظهور مسیح (ع) در دوران حکمرانی یکی از حکمرانان محلی روم باستان به نام دقیانوس١ (٢٠١-٢۵١م)، در شهری به نام إفِسوس که در ترکیه امروزی واقع بوده، داستانى شگفت و بى سابقه اتفاق افتاد که برای همیشه برای همه باورمندان به دین و آئین،درس آموز و موجب عبرت است.حکمران ،چنان با آئین مسیح مخالفت مى کرد و بر مومنان به عیسای مسیح(ع)،سخت مى گرفت که مجبور بودند،دین خود را پنهان دارند و تظاهر به بی دینى کنند ولذا این نوع زندگى بسیار بر آنان دشوار و ناگوار بود. ماجرا از آنجا آغاز شد که چندتن از مومنان که نوعاً از اشراف زادگان و درباریان بودند و دین خود را مخفی نگاه می داشتند،با مشورت یکدیگر و الهام الاهى تصمیم گرفتند مخفیانه ،ترک موطن کنند و از ظلم حاکم بگریزند و جایی مخفى شوند و بر ایمان خود باقى مانند و تکالیف دینى خود را آزادانه انجام دهند.آنها باچوپانی از دوستان شان و سگى که همراه او بود،به سمت غارى حرکت کردند و چون به غار رسیدند از فرط خستگى به خوابى عمیق رفتند…
داستان آنان در قرآن کریم در سوره اى به نام کهف(غار)٢ آمده است. خداوند آنها را بیش از سه قرن(٣٠٩ سال) خواباند٣ و سپس بیدارشان نمود.در نقل این داستان، قرآن به هدایت این اصحاب از سوی خداوند، ایمان و کشمکش آنان با کافران، پناه بردن به غار، معجزه زنده ماندن شان به یاری خدا، بیداری مجددشان و برخورد با مردم، روشنشدن حقیقت و بیان جدالی که کافران با پیامبر(ص) در این موضوع داشتند، اشاره دارد.خداوند آنان را به گونه ای قرار داده بود که هرکس به آنان می نگریست آنان را بیدار می پنداشت، در حالی که در خواب بودند۴. آنها پس از بیدار شدن تصور کردند چند ساعتی بیشتر نخوابیدهاند۵؛زیرا در آغاز روز، وارد غار شده و به خواب رفته و در پایان روز بیدار شده بودند.بعد از بیداری، احساس گرسنگى کردند و قرار شد یکی از آنان به شهر رفته و غذایی تهیه کند.او هنگامی که وارد شهر شُد،همه چیز را دگرگون یافت و متوجه معجزه الاهى و خواب طولانى خودشان شد و دوستان خود را نیز مطلع کرد.آنها بعد از جست وجو در شهر دوباره به غار بازمی گردند و همگی با هم به عبادت میپردازند و هنگام عبادت همگی با هم به سوی معبود،شتافتند…
قرآن کریم در مورد شمار اصحاب کهف هیچگونه تصریحى ندارد و صرفا به اختلاف مردم در عدد اصحاب کهف اشاره مى نماید و مى فرماید برخی آنها را با سگ همراهشان ۴ تن و برخی ۶ تن و برخی ۸ تن دانستهاند۶. اما به نظر مى رسد قرآن، نظر سوم را پذیرفته است٧.عبارت “رقیم” در کنار “کهف”در آیه(اَم حَسِبتَ اَنَّ اَصحبَ الکهفِ والرَّقیمِ٨) برخی از مفسران آن را نام روستای نزدیک غار میدانند٩.گفته مى شود دقیانوس متوجه ایمان این جوانان که افراد شاخصى بودند،شد و به آنان مدتی مهلت داد تا از ایمان خود بازگردند. آنان از این فرصت استفاده کرده و به غار پناه بردند١٠.داستان اصحاب کهف در اشعار شاعران پارسى گوى مثل سنایی و عطار و سعدى و مولوى نیز بازتاب داشته از جمله در این شعر سعدى:سگ اصحاب کهف روزی چند/پی نیکان گرفت و مردم شد١١! در مورد محل غار نیز محلى در سه کیلومتری جنوب شهر سلجوک استان ازمیر غاری است که مردم ترکیه آن را بهعنوان غار اصحاب کهف زیارت میکنند.همچنین در میان دو روستای رقیم(رجیب) و ابوعلند و در ۷ کیلومتری اَمّان پایتخت اردن نیز غاری وجود دارد که بر فراز آن مسجدی ساخته شده و برخی از باستانشناسان معتقدند غار اصحاب کهف است١٢.
همت و اخلاص این جوانان براى حفظ ایمان خویش و گذشتن از موقعیت دنیوى خود در دربار حاکم زمانه و پناه بردن به غار براى انجام وظایف عبادى و راز و نیاز با خالق،از آنان شخصیت هاى بارزى ساخت که مطابق روایات شیعه ،آنان به هنگام ظهور، برای یاری مهدی موعود(عج) رجعت خواهند نمود١٣.امام صادق(ع) فرمود: هنگامی که قائم آل محمد(ص) ظهور کند، تعدادی از پشت کعبه بیرون آیند که هفت نفر از اصحاب کهف، از جمله آنان هستند١۴.حلبی نیز گفته است که آنان وزیران مهدی(عج) هستند١۵.همچنین از امام صادق(ع) روایت شده: وقتی دابه الارض خارج میشود، خداوند اصحاب کهف را همراه با سگ شان برمیانگیزد١۶…
——————-
١.بحارالانوار۴١١/١۴. ٢. کهف/٨-٢۶. ٣.کهف/٢۵. ۴.المیزان٢۵۶/١٣. ۵.کهف/١٨و١٩. ۶.کهف/١٨و٢٢.
٧.المیزان٢۶٧/١٣و٢۶٨. ٨. کهف/١٩. ٩.تفسیر قمی٣١/٢. ١٠.مجمع البیان٢۵٣/١۵. ١١.گلستان،باب اول، حکایت۴. ١٢.باستانشناسی و جغرافیای تاریخی قصص قرآن،بى آزار شیرازى/۱۹۴و٣۵٢. ١٣.دیلمی، ارشادالقلوب/۲۸۶. ١۴.طبسی، چشماندازی به حکومت مهدی(عج)/۱۰۱. ١۵.صافی گلپایگانی، منتخب الاثر/۴۸۵. ١۶.بحارالانوار۵٢ /۲۷۵ و ٨۵/۵٣.
