میزان و حساب

 
 
 
 
 
در بحثى که با یکى از مبلغان فرقه ضاله داشتم او به شدت منکر معاد جسمانى بود و آن را ناممکن مى شمرد، شواهد عقلی و قرآنى برایش اقامه کردم، جوابى نداشت اما از سر لجاجت از عقیده باطل باز نگشت.این را از آن گفتم که هدایت ،صرفاً با بیان عقلی و فطری حاصل نمى شود؛باید زمینه اخلاص و هدایت پذیرى توسط خود فرد و خداوند فراهم شود.وقتى خداوند با این همه تأکید مى فرماید بازگرداندن شما برای خدا بسیار آسان است و حتماً مبعوث مى شوید و حتماً از آنچه عمل کرده اید با خبر خواهید شد، چه دلیلی بر انکار باقى مى ماند اگر خدا را باور داشته باشند؟!: “کافران پنداشتند هرگز [پس از مرگ] برانگیخته نخواهند شد، بگو بلى ،به پروردگارم سوگند که حتماً برانگیخته خواهید شد و حتماً از آنچه عمل کرده اید با خبر خواهید شد و این [باز گرداندن و معاد] برای خدا آسان است(زعم الذین کفروا ان لّن یُبعَثُوا قل بلی و ربّی لتُبعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنُبَّؤُنَّ بِما عَمِلتُم و ذالک علی الله یسیر)… 

 

چنانکه دانستیم علت برپائی قیامت،برپائى حساب و میزان،ثواب و جزاء است.انسان ها باید بدانند که کوچک ترین کارشان ثبت مى شود و باید پاسخگوی آن باشند.”کافران مى گویند قیامت برای ما نخواهد آمد .بگو به پروردگارم سوگند که برشما خواهد آمد.او دانای غیب است و هیچ ذره حقیر یا چیز کوچک و بزرگى در زمین و آسمانها از او پوشیده نمى ماند و در کتاب مبین ثبت است”(قال الذین کفروا لا تأتینا الساعه قل بلی و ربّی لَئأتِینَّکُم عالِمِ الغیب لا یُعزُبُ عنه مثقالُ ذرّه فی السمواتِ و لا فی الأَرضِ و لا اصغر من ذالک و لا اکبر الا فی کتابٍ مبین)…

رسیدگى به اعمال،با نشان دادن آنها به افراد همراه است تا کسی نتواند منکر کاری شود که انجام داده است( و وَجدوا ما عَمِلُوا حاضراً ).در آن عرصه حشر و هنگامه حساب ،وقتى کارهاشان را دیدند، زمان دیدن پاداش کارهای خوب و جزای کارهای بدشان خواهد رسید حتى اگر آن کارها،بسیار کوچک و خُرد بوده باشد(یومئذٍ یصدر الناسُ اشتاتاً لِیُرَوا اعمالُهُم ؛ فمن یعمل مِثقال ذرّهٍ خیراً یَرَهُ ؛و من یعمل مثقال ذَرَّهٍ شراً یَرَه ).در آنجاست که “میزان و ترازوی حق و عدل”،برپا مى شود (وَ نَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ).به عبارت دیگر ،رفتارها در آنجا با میزان حق، توزین مى شده آنها که وزن اعمالشان سنگین است رستگارند و آنها که سبک است،بخاطر ظلمى که نسبت به آیات ما مرتکب شدند، زیانکار خواهند بود (وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِینُهُ فَأُوْلَـئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِینُهُ فَأُوْلَـئِکَ الَّذِینَ خَسِرُواْ أَنفُسَهُم بِمَا کَانُواْ بِآیَاتِنَا یِظْلِمُونَ) و به هیچ فردی از سوی خدا،ظلم نخواهد شد(وَ لا یَظلِمُ رَبَّکُ اَحَداً)…

در مورد اینکه  “میزان” و ابزار سنجش، که اعمال انسانها با آن سنجیده مى شود،چیست، امام صادق فرموده اند این میزان انبیاء و اوصیاء هستند که اعمال افراد به وسیله آنها سنجیده مى شود(قال فى تفسیر “و نضع موازین القسط”،هم الانبیاء و الاوصیاء).لذا در زیارت مطلقه حضرت امیر سلام الله علیه  می‌خوانیم: سلام بر میزان اعمال(السّلامُ علَی میزانِ الأعمال).در این صورت اعمال هر امّتی بر اعمال پیامبران و اوصیای آنان عرضه می‌شود و از طریق تطابق وعدم تطابق با سیره آن بزرگواران، سرنوشت آنان مشخص خواهد شدو امروز میزان الاعمال ما حضرت بقیه الله ارواحنا فداه است که باید زندگى و رفتار خود را با ایشان تطابق دهیم زیرا او پاک و ناپاک را جدا خواهد نمود(یمیّز الخبیث من الطّیب)…

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه