پیامبران به سوى “مردم” مبعوث شده اند و شریعت و دین را براى تنظیم زندگى آنها آورده اند؛آیات قرآن را در دو موضوع دین و پیامبران ،مرور کردیم و اکنون موضوع “مردم” را در قرآن کریم پى مى گیریم.”مردم”،با تعابیر متعددى در قرآن آمده مثل بنى آدم، ناس، بریّه، امت، بشر، انسان ، خلق و… که به گوشه اى از مطالب پیرامون آنها مرورى خواهیم داشت.نخست،”بنى آدم” را مورد بررسى قرار مى دهیم.آدم نام نیاى بزرگ ماست که خداوند او را آفرید و به او علم اسماء را آموخت و فرشتگان را به تکریم مقام او دستور داد و سپس در زمین مستقر ساخت. کلمه “آدم” ١٧ بار و واژه “بنیآدم” به معنى فرزندان آدم،٨ بار در قرآن آمده است. آدم(ع) نخستین پیامبرخدا و اولین خلیفه و جانشین او در روی زمین است و فرزندان او (بنی آدم) نیز مى توانند جانشینان او در زمین باشند:”بعد از آنها شما را در زمین جانشین کردیم تا بنگریم که چگونه عمل خواهید کرد(ثُمَّ جَعَلْناکُمْ خَلائِفَ فِی الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ١)…
بَنی آدَم به معنای فرزندان حضرت آدم و نیز به معناى نوع انسان است. این اصطلاح از دو بخش «بنی» جمع ابن به معنای فرزندان و «آدم» به معنای آدم نخستین (حضرت آدم) یا همان پدر آدمیان یا به معنای آدمی و انسان، تشکیل شده است. مخاطب این اصطلاح همه آدمیان و نوع انسان اعم از زن و مرد می باشد.خداوند در قرآن مى فرماید:”و به راستى ما فرزندان آدم را گرامى داشتیم و آنان را در خشکى و دریا [بر مرکبها] برنشاندیم و از چیزهاى پاکیزه به ایشان روزى دادیم و آنها را بر بسیارى از آفریده هاى خود برترى آشکار بخشیدیم”(وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا٢).یکى از خطابات قرآن به مردم با همین واژه بنى آدم است.دیگران نیز به تبعیت قرآن،مردم را با همین واژه یاد کرده اند(بنى آدم اعضاى یکدیگرند…).خداوند در آیه هم نعمت هایش را بر انسان ها برمى شمرد و هم به صراحت می گوید که بنیآدم را بر بسیارى از مخلوقات خویش ،برترى داده است…
در خطاب دیگر خداوند به بنى آدم،به لباس ظاهر و باطن اشاره مى فرماید:”اى فرزندان آدم! همانا بر شما لباسى فروفرستادیم تا هم زشتى (برهنگى) شما را بپوشاند و هم زیورى باشد، و همانا لباس تقوا بهتر است. آن، از نشانههاى خداست، باشد که آنان پند گیرند (و متذکّر شوند)٣”.منظور از لباس تقوى،زینت یافتن به پاکدامنى و پرواپیشگى و عبودیت است که بنى آدم به پوشیدن آن توصیه شده اند. توصیه بعدى خداوند به بنى آدم،هشدار نسبت به فریب هاى شیطان است:”اى فرزندان آدم! مبادا شیطان فریب تان دهد، آنگونه که پدر و مادرِ شما را از بهشت بیرون کرد، (با وسوسهى خوردن از آن درخت) لباس را از تن آن دو برکند تا عورت هاشان را بر آنان آشکار سازد. همانا شیطان و گروهش شما را از آنجا که شما آنها را نمىبینید مىبینند. ما شیاطین را سرپرستان و دوستان کسانى که ایمان نمىآورند، قرار دادیم۴”.یعنى مواظب باشید شیطان ولى و صاحب اختیار شما نشود و نیز فرمود:”ای فرزندان آدم! آیا با شما پیمان نبستم که شیطان را نپرستید (و از شیطان اطاعت نکنید) که او برای شما دشمن آشکاری است۵”؟!…
اما توصیه های بعدى به بنى آدم:پیروى از فرستادگان الاهى:”اى فرزندان آدم! هرگاه پیامبرانى از خودتان به سوى شما بیایند که آیات مرا بر شما بازگو کنند (از آنها پیروى کنید)، پس کسانى که تقوا و صلاح پیشه کنند، هیچ ترسى بر آنان نیست و آنان اندوهگین نمى شوند و کسانى که آیات مارا تکذیب و از روى استکبار از آن سرپیچى کنند، آنان همدم آتشند و همیشه در آن خواهند بود۶”.یک توصیه هم مربوط به زیباپوشى در مساجد و عبادتگاه ها و عدم اسراف در خوردن و نوشیدن است:”اى فرزندان آدم! در هر مسجد (به هنگام نماز)، لباس و زینتهاى خود را برگیرید و (نیز)بخورید و بیاشامید و (اندازه نگه دارید و)اسراف نکنید، همانا خداوند اسراف کاران را دوست ندارد٧”.با این توصیه ها چنانکه دیده شد،خداوند در قرآن با عنوان بنى آدم،همه انسان ها را مورد خطاب و راهنمائى قرار داده است تا از خطرات دنیوى در امان باشند و به سعادت طراحى شده براى آنان،برسند…
———————–
١.یونس/١٠.
٢.اسراء/ ۷۰.
٣.اعراف/٢۶.
۴.اعراف/٢٧.
۵.یس/۶٠.
۶.اعراف/٣۵.
٧.اعراف/٣١.
