او در کجا زندگى مى کند؟ آیا درشهرى از شهرهای ماست یا در مکان هاى افسانه اى مثل مثلث برمودا و جزیره خضراست و یا در عوالم خیالى مثل عالم هورقلیا؟ آیا در رضوىٰ و ذی طوى است؟ در مکه و مدینه است یا در مسجد کوفه یا مسجد سهله؟ با نام و نشان خود زندگى مى کند یا با نام و نشان مستعار…؟ نوید با طرح این سوالات، موضوع محل زندگى امام زمان علیه السلام را به اصطلاح روى میز گذاشت.گفتم:به طور مسلّم ایشان یک زندگى بشرى دارند و در جا یا جاهائى از همین نقاط زمین ساکن هستند اما به دلیل شرایط غیبت ،کسى از محل زندگى و نشانى منزل ایشان با خبر نیست.طبیعى هم هست زیرا لازمه غیبت،نهان زیستى است.اما مطالب سست و غیر مستند روائى مثل زیست ایشان در جزیره خضراء و مثلث برمودا یا عوالم خیالى هورقلیا(به باور فرقه شیخیه)، صحیح نیست و بطلانش واضح؛ چرا که امام همچون پدرانش،زیست بشرى دارد ولى به دلیل غیبت،از محل زندگى ایشان کسی آگاه نیست…
نوید گفت:روایات در این زمینه چه مى گویند؟ گفتم: روایات ، جاى خاصى را براى سکونت ایشان معین نکرده اند بلکه نشان مى دهند که ایشان در جاى ثابتى براى مدت طولانى ،ساکن نیستند که لازمه آن شناخته شدن است و مغایر غیبت. بعضى از کسانى هم که خدمت امام مشرّف شده اند، ایشان را در حاشیه شهرها یا در مکان هاى مقدس و زیارتى یا مکان هاى گمنام دیده اند.خود امام علیه السلام در روایتى به پسر مهزیار فرمود:” فرزند مهزیار! پدرم امام حسن (ع) از من پیمان گرفت و فرمان داد که براى سکونت مکان هاى کوهستانى سخت و سرزمینهاى دور دست را برگزینم١”.شاید اینکه در بعضى روایات و ادعیه مثل دعاى ندبه از کوه رضوان و رضوىٰ یا منطقه ذی طوىٰ(در اطراف مکه و مدینه)نام برده شده شاید به همین خاطر است که بعضى کسان ،امام را در این نقاط دیده اند و دلیل این نیست که محل اقامت دائمى امام،این مکان ها باشد…
نوید گفت: در بعضى روایات ، بدون اینکه مکان خاصى را براى امام مشخص سازند،نهان زیستى ایشان را به پیامبر خدا یوسف ، تشبیه نموده اند: امام صادق(ع) فرمود: “صاحب الامر، شباهتى نیز به حضرت یوسف پیامبر(ع) دارد؛ جاى انکار نیست که خداوند با حجت خود همان کارى را انجام دهد که با یوسف انجام داد. صاحب الزمان(ع)، آن مظلوم حق از دست داده، در میان مردم رفت و آمد مى کند و در بازار هاى آنان قدم مى نهد و گاهى بر فرش منزلهاى دوستان مى نشیند، لیکن او را نمى شناسند تا زمانى که خداوند به وى اذن دهد که خود را معرفى نماید، آن گونه که یوسف(ع) اجازه داد هنگامى که برادرانش گفتند: تو یوسفى؟ گفت: آرى من یوسفم!٢” …برادران یوسف و مردم مصر یوسف را در مکان هائى مى دیدند ولى نمى شناختند و از هویت او با خبر نبودند؛ امام هم وقتى ظهور کنند بعضى گویند ما ایشان را قبلا در مکان هائى دیده بودیم…
گفتم:برخى مغرضان و معاندان نیز به دروغ به شیعه نسبت داده اند که محل غیبت و زیست فعلى امام در سرداب سامراست در حالیکه در هیچ کدام از کتب شیعی چنین مطلبى نیامده که مکان زندگی حضرت را آنجا بداند. به این دروغ ها اضافه مى کنند که طبق اعتقاد شیعیان ،امام بدون آب و غذا در آنجا زندگی می کند تا هنگام ظهورش فرا رسد! این مسئله به شدت از سوی تمامی علمای شیعه مورد انتقاد قرار گرفته براى نمونه علامه عبدالحسین امینی صاحب الغدیر در این زمینه می نویسد: «ای کاش! این دروغ پردازان در موضوع سرداب، بر یک دروغ اتفاق می کردند تا این جعلیات بیش از این آنان را رسوا نکند! اى کاش «ابن بطوطه» نمی گفت که این سرداب در حله است! و «قرمانی» نمی گفت که در بغداد است! و دیگران نمی گفتند که در سامراست و سپس «قصیمی» بعد از اینان سرگردان و متحیر نمی ماند و لفظ «سرداب» را – بدون آنکه شهر و مکان آن را ذکر کند – به صورت مطلق بیاورد تا آنکه بدی آن را بپوشاند.سخن را با سخن امام صادق(ع) به پایان مى بریم: “کسی بر محل سکونت امام زمان (عج) آگاهی نمی یابد، نه فرزندان او و نه شخص دیگری جز خدمتکار ایشان که همراه اوست ٣”…
————————-
١.شیخ طوسى، کتاب الغیبه، ص ۲۶۶.
٢.همان،ص١۶۴.
٣. بحارالانوار،ج ۵٢،ص١۵٣.
