داشت آخرین توصیه هاى عبودیتى و ارتقاء معرفتى و سلوک معنوى را با بهترین شاگردش در میان مى گذاشت: عزیز دل، هرگز از قیام شب ،غافل مشو! خواب را رها کن! شبانگاه که تاریکى جهان را گرفته ،از بستر برون آى و گوشه اى بخرام و با محبوب خود خلوت کن ،مناجات کن،راز و نیاز کن که لذتى بالاتر از این نیست : شب خیز که عاشقان به شب راز کنند / گرد دَرِ بام دوست پرواز کنند/هرجا که دری بود به شب بسته شود / اِلّا دَرِ دوست را که شب باز کنند..! پروازیان ملکوت و مقرّبان درگاه ربوبى؛ -پیامبران و امامان و صالحان و نیکان و بزرگان – با بال تهجد و شب زنده دارى و دعا و مناجات و راز و نیازهاى شبانه با خداى مهربان توانسته اند تا ملکوت لقاء الله بالا روند. پیامبر اکرم (ص) با تهجدهایش به مدال ختم رسالت دست یافت:نیمه شب ها با خدایش راز کرد / خود رها از دست نفس و آز کرد…هرکس بخواهد راه او را برود باید اهل شب زنده دارى شود امام صادق علیه السلام فرمود: بر شما باد به نماز شب؛ زیرا نماز شب سنّت پیامبر شماست(عَلَیْکُمْ بِصَلاهِ اللَّیْلِ فَاِنَّها سُنَّهُ نَبِیِّکُمْ)…
گفت :استاد، خداوند چه دستورات خاصى در مورد شب زنده دارى به پیامبر داده بود و راز آنها چه بود؟استاد گفت:خداوند در همان اوائل بعثت نماز شب را بر آن حضرت واجب فرموده و آثار ویژه آن را بیان نمود : «ای جامه به خود پیچیده! شب را جز کمی، به پاخیز! نیمی از شب را یا کمی از آن کم کن یا بر نصف آن بیفزا و قرآن را با تأمّل بخوان!(یا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ * قُمِ اللَّیْلَ إِلاَّ قَلِیلاً * نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِیلاً * أَوْ زِدْ عَلَیْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً) آنگاه راز لزوم شب بیداری را توان تحمل قرآن معرفى مى نماید و اینکه در برابر مشکلات فراوان مقاوم و استوار بار آید:”ما به زودی سخنی سنگین را برتو القاء می کنیم. مسلماً برنامه (عبادت) شبانه پا برجاتر و با استقامت تر است(إِنَّا سَنُلْقِی عَلَیْکَ قَوْلاً ثَقِیلاً * إِنَّ ناشِئَهَ اللَّیْلِ هِی أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِیلاً )…
در جائى دیگر در قرآن مى فرماید:”و پاسی از شب را (از خواب برخیز) و تهجّد و نماز شب داشته باش! این یک وظیفه اضافی برای توست تا پروردگارت تو را به مقامی در خور ستایش برانگیزد”(وَ مِنَ اللَّیْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَهً لَکَ عَسی أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحْمُوداً).مفسران ،این مقام محمود را، همان مقام شفاعت پیامبرصلی الله علیه وآله گفته اند. “و در شبانگاه برای او سجده کن و مقدار طولانی از شب، او را تسبیح گوی!”«وَ مِنَ اللَّیْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَیْلاً طَوِیلاً ».آرى،این راهنماى انسانها باید با عبادات و نماز شب و تهجدها، خود را برای یک مأموریّت و رسالت عظیم در روزها آماده سازد…آن حضرت نه تنها در شرایط عادى اهل مناجات و نماز شب بود، بلکه در سخت ترین لحظه ها و جنگ ها نیز مناجات را ترک نمی کرد.حضرت على(ع)فرمود:در شبى که فردایش جنگ بدر واقع شد همه را خفته دیدم مگر پیامبر که گوشه اى به مناجات و گریه مشغول بود.در ماه شعبان و رمضان عبادات شبانه اش اوج مى گرفت؛در شبهای قدر و دهه سوم ماه مبارک رمضان کاملاً بستر خواب را جمع می کرد و به عبادت می پرداخت و خانواده اش را در شب بیست و سوم بیدار نگه می داشت و بر روی خواب رفتگان در آن شب آب می پاشید (تا از درک احیاى شب قدر محروم نمانند)و فرمود:همیشه در دهه آخر رمضان در حال اعتکاف بود تا آنکه از دنیا رفت…
طبیعتا پیروان این پیامبر نیز شب زنده دار خواهند بود.قرآن در وصف ایشان مى فرماید:”در دل شب،پهلوهاشان از بستر دور می شود (و برپاخاسته رو به درگاه خدا می آورند و) پروردگار خود را با بیم و امید می خوانند”(تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً)و در وصف متقین فرماید: آنها کمی از شب را می خوابیدند و در سحرگاهان استغفار می کردند”(کانُوا قَلِیلاً مِنَ اللَّیْلِ ما یَهْجَعُونَ * وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ یَسْتَغْفِرُونَ ).پیامبر(ص)در وصیت شان به امیرمومنان(ع) سه بار فرمودند:” عَلَیْکَ بِصَلوهِ اللَّیْلِ” بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! و در جای دیگر فرمودند:”اَشْرافُ اُمَّتی حَمَلَهُ الْقُرْآنِ وَ اَصْحابُ اللَّیْلِ”یعنى اشراف و بزرگان امّت من حاملان قرآن و شب زنده داران هستند و فرمود: (عَلَیْکُمْ بِقِیامِ اللَّیْلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصَّالِحینَ قَبْلَکُمْ وَ اِنَّ قِیامَ اللَّیْلِ قُرْبَهٌ اِلَی اللَّهِ وَ مَنْهاهٌ عَنِ الاِثْمِ)؛ بر شما باد به برپا داشتن نماز شب! به درستی که نماز شب عادت نیکوکاران قبل از شماست و به راستی که نماز شب نزدیک کننده به خدا و بازدارنده از گناه است…
