قدردان وقت

یک سرمایه که بیشتر نداریم و آن عمر ماست ! آیا ریسک کردن با این تنها سرمایه،عقلانى است؟بى شک این سرمایه گرانبها باید در تجارتی شرکت کند که سود سرشارى داشته باشد. ارزان فروشی عمر و هدر دادن سرمایه وقت، زیان مضاعفی را متوجه ما مى کند که جبران ناپذیر است زیرا عمر رفته، برگشتنى نیست که نیست!(قضا روزگارى زمن در ربود/که هر روز آن چون شب قدر بود)؛اتلاف فرصت ها، ساعت ها، روزها و وقت ها (یعنى همان عمر)بدون کسب سود دنیوی و اخروی ،عین ورشکستگى ونابودی است چنانکه شاعر گفته است: وقت گذشته را نتوانى خرید باز/مفروش خیره ، کاین گهر پاک بى بهاست… در همین زمینه حضرت علی(ع) فرمود: “وقت های زندگی تو ، جزء جزء عمر توست، پس بکوش که هیچ وقتی از عمر تو جز در موارد اموری که عامل نجات توست تلف نشود”١؛انسان معارفى،محال است به این توصیه ها کاملاً بى تقاوت باشد و قدردان وقت نباشد و این تنها سرمایه خود را تاراج و حراج کند تا مرتع شیطان گشته و موجب خسران ابدى شود…

امام سجاد(ع) این تعبیر زیبای مرتع (چراگاه)شیطان را برای عمرهای تاراج شده به کار برده اند:”خدایا! عمر طولانی به من عطا کن تا هنگامی که عمرم در راه اطاعت تو صرف شود ؛ و هرگاه عمرم چراگاه شیطان گردد، جانم را قبل از پیشی گرفتن عذابت بگیر” ٢ ؛ و در جای دیگر مى فرماید:” خدایا مرا در وقت های غفلت و بی خبری، برای یاد خودت هوشیار و بیدار کن، و در روزگار فرصت و فراغت، به عبادت و بندگی بگمار”٣. بنابراین اصلاً جایز نیست از وقت غافل شد و آن را به راحتى از دست داد و اجازه داد مرتع شیطان شود و به جای خودمان،به شیطان اجازه دهیم از فرصت های ما به نفع خود بهره ببرد و سرمایه عمرمان را تباه کند.بر همین اساس پیامبر(ص) فرمود:” در مورد حفظ عمر خود بخیل تر از پول و ثروت خود باش”۴.یعنى همان طور که حاضر نیستى ثروت خود را به راحتى از دست بدهى،همینطور هم در مورد عمرت بخیل باش و به هر بهایی آن را از دست مده.بعضى عمر رادر راه کسب مال مى کنند و در واقع آن را فدای مال و ثروت مى کنند در حالیکه باید مال و ثروت فدای وقت و عمر شود.

خدای منان در قرآن کریم، وقت و زمان را چنان بزرگ شمرده که به آن سوگند یاد کرده و سوره والعصر(سوگند به وقت و زمان) را نازل فرموده است و در توصیف مومنان فرموده که آنها کسانى هستند که از امور لغو و بیهوده روى گردان هستند و اجتناب مى کنند۵؛ و باطل کنندگان وقت را زیان دیده۶ و افسوس خورندگان روز قیامت معرفى مى نماید٧.امیرمؤمنان(ع)برای استفاده از ساعات شبانه روز و چگونگی بهره مندی از آن فرمود:”انسان با ایمان ساعت های زندگیش را به سه بخش تقسیم می کند:بخشی را به مناجات با خدا و برقراری ارتباط با آفریدگار جهان می پردازد؛ و بخشی را در طریق تأمین هزینه زندگی و سامان دادن به معاش(مانند غذا، لباس، مسکن و مرکب) به کار می گیرد و بخش دیگر را برای استراحت و بهره گیری از لذّت های حلال و آرامش بخش روح و روان برمی گزیند، و برای خردمند صحیح نیست که حرکتش جز در یکی از این سه مورد باشد، یعنی تأمین معاش و عبادت و آباد نمودن آخرت یا بهره گیری از لذّت و آسایش غیر حرام”٨.

توصیه های پیشوایان در مورد اغتنام فرصت و بهره برداری بهینه از وقت،بسیار است.نمونه ای از آنها:پیامبر(ص) به ابوذر: “پنج چیز را قبل از فرارسیدن پنج چیز دیگر غنیمت بشمار؛ زندگی قبل از مرگ، سلامتی قبل از بیماری، فراغت قبل از اشتغال، جوانی قبل از پیری،و بی نیازی را قبل از تهی دستی”٩.امیرمومنان(ع):” از امروزت برای فردایت توشه برگیر، و فراهم شدن وقت را غنیمت شمار و از فرصت و مهلت و امکانات استفاده کن”١٠؛ و نیز:” همه وقت مؤمن، پُر است، و او در همه وقتش به کارهای مثبت اشتغال دارد”١١؛ ودر ضمن نامه ای به یکی از اصحاب فرمود: “با آن چه از عمرت باقی مانده ، گذشته را جبران کن، فردا و پس فردانگو( و کار امروز را به فردا وانگذار) زیرا گذشتگانی که به هلاکت رسیدند، به خاطر پایداری در آرزوها و امروز و فردا کردن بود، تا آنگاه که ناگهان فرمان خدا(مرگ) به سویشان آمد، در حالی که غافل بودند”١٢؛ و” شتاب در کار پیش از آمادگی و توانایی و اتلاف وقت پس از فراهم شدن فرصت از ابلهی است”١٣؛ و “براى جان شما قیمتى جز بهشت نیست، جانتان و خودتان را به غیر از بهشت به چیز دیگرى مفروشید”!

——————

١.غررالحکم٢۵٢/١. ٢.صحیفه سجادیه، دعای بیستم، بند۶. ٣. همان، بند٢٩. ٣.بحارالانوار٧٨/٧٧. ۴.مومنون/٣. ۵. همان/٧٨. ۶.زمر/۵۶. ٧.فاطر/٣٧؛بقره/١٨٩. ٨.نهج البلاغه، حکمت٣٩. ٩.مکارم الاخلاق٣۶۴/٢. ١٠.غررالحکم٣٩۴/١. ١١. همان/٢۵٢. ١٢.اصول کافی١٣۶/٢. ١٣.نهج البلاغه،حکمت٣۶٣. ١۴..بحارالانوار١۴۴/١.

آخرین نوشته ها

دسته بندی ها