القاعده ،سازمان و تشکیلاتى بینالمللی، نظامی ، با تفکر سنى پیرو مسلک سلفى است که توسط اسامه بن لادن میلیاردر عربستانی در سال ١٩٨٧(١٣۶۵ش)جهت مبارزه با شوروی در افغانستان تأسیس شد و با هدف مسلح کردن و آموزش مجاهدین داوطلب جنگ با شوروی گسترش و پیشرفت یافت و از حمایت پاکستان و امریکا برخوردار بود اما به زودى هدف خود را در قالب شبکه های نظامی گوناگون فراملی به عنوان یک جنبش اسلام سنی،مبارزه با تأثیرات و دخالت های غیرمسلمانان بر دنیای اسلام معرفى نمود و با بمب گذارى و حملات نظامى کار خود توسعه داد.در کارنامه اوست: انفجار یک کامیون بمبگذاریشده در پایگاه نیروهای آمریکایی در شهر خُبَر عربستان (١٩٩۶)،انفجار کشتى نیروى دریائى امریکائى در لنگرگاه عدن(٢٠٠٠)، حمله به برج هاى دوقلوى مرکز تجارت جهانى در نیویورک و ساختمان پنتاگون در ارلینگتون (۱۱ سپتامبر٢٠٠١)با ٢٩٩٣کشته،بمبگذاری در حرم حضرت علی بن ابیطالب (ع) که به قتل ۹۵ تن از جمله محمدباقر حکیم و مجروح شدن بیش از ۵۰۰ تن،منجر شد (٢٠٠٣)، بمبگذاری عاشورا در بغداد با صدها کشته و مجروح از شیعیان(۲۰۰۴ )، انفجار در ایستگاه قطار در مادرید با ١٩١کشته و دو هزار مجروح(٢٠٠۴)، حملات انتحارى انفجارى در لندن(٢٠٠۵)،انفجار حرم عسکریین(ع) در سامرا(٢٠٠۶)،انفجار در بیروت در مقابل سفارت ایران(٢٠١٣)،تیراندازى و گروگان گیرى در هتل رادیسون در باماکو پایتخت مالى(٢٠١۵)و…
القاعده در فهرست سازمانهای تروریستی بسیاری از دولت ها و سازمانهای بینالمللی از جمله شورای امنیت ملل متحد، ناتو، اتحادیه اروپا و امریکا قرار گرفته و اگرچه اسامه بن لادن رهبر القاعده در سال ۲۰۱۱ در عملیات نظامی ارتش آمریکا در پاکستان کشته شد اما ایمن الظواهری رهبری این شبکه را بر عهده گرفت و شاخه های مختلف این شبکه در کشورها و مناطق متفاوتی فعال هستند و به عنوان یک شبکه با تفکر خشونت گراى سلفى سده پانزدهم را تحت تأثیر قرار خواهند داد.برخى از شاخه هاى القاعده عبارتند از: جبهه النصره در سوریه، انصارالشریعه در یمن که کنترل بخشهایی از این دو کشور را در اختیار دارند، ده ها گروه تروریستى همچون اتحادیه اسلامى در سومالى، الشباب، بوکوحرام، عبدالودود، بلمختار و…در نواحى مختلف افریقاست.گفته میشود متحدان القاعده در پاکستان از جمله سپاه صحابه،لشکر جهنگوی و لشکر طیبه(که گروه تحت رهبری او عامل حملات به بمبئی در سال ۲۰۰۸ بود که منجر به کشته شدن ۱۷۴ نفر شد)و با تهدید رهبر القاعده،دولت هند مجبور شد در سه ایالت حالت فوق العاده اعلام نماید؛ شبکه حقانی و سایر گروههای تروریستی طالبان پاکستانی و جنبش اسلامی ازبکستان ،جماعت اسلامی در اندونزی که مسئول بمب گذاری در یک کلوپ شبانه در بالی شناخته شد با بیش از ٢٠٠ کشته،گروه ابوسیاف در جنوب فیلیپین که به دنبال تأسیس یک حکومت مستقل اسلامی در جزایر میندانائو و سولو است، همچنین حضور اعضای القاعده در کشورهاى اروپایی که با بمب گذارى و آدم ربایی و باجگیرى براى رهایی آنها، اتحادیه اروپا را تحت فشار قرار داده اند…
بی گمان تبعات فعالیت های خرابکارانه این گروهها در سراسر جهان که از اواخر سده چهارده شمسى شروع شده و به قرن پانزدهم منتقل شده است، دامن اسلام حقیقی را آلوده کرده و وجه صلح طلبانه این دین الهی را نیز در میان جوامع غیر مسلمان از بین می برد و نوع نگاه کشورهای مختلف نسبت به اسلام مخدوش شده و خواهد شد.رهبران و عناصر القاعده و سایر گروههای مرتبط با آنها با توجه به تاثیرپذیری از برخی گرایشات و اعتقادات شخصیت های حنبلی مذهب اهل سنت همچون ابن تیمیه ،مودودى، محمدبن عبدالوهاب، سید قطب که دارای تفکرات افراط گرایانه بودند دچار انحرافات فراوان گردیده با طرح مسائلی همچون شرک، بدعت، جهاد، استغاثه، توسل، شفاعت و…به راحتى جواز کفر و قتل دیگر مسلمانان و غیر مسلمانان را صادر مى نمایند و به اقدام هم مى پردازند.رهبران القاعده دیدگاه هاى افراطى خود را تئوریزه کرده و آثاری را تألیف و بین طرفداران خود نشر داده اند که طبیعتا چون عنصر فکرى دارد هماره عده اى با انگیزه هاى دینى یا گاهى مالى به خود جلب مى نماید.
برخى آثار تألیف شده توسط رهبران القاعده را مى توان اینگونه برشمرد:«قواعد فى التکفیر»، «کتاب الطاغوت»، «احکام السلطانیه» و «حکم الإسلام فى الدیمقراطیه» از ابوبصیر الطرطوسى؛ و «اعلان الجهاد»، «الأسئله و الأجوبه الجهادیه»، «التآمر العالمى»، «العقیده وأثرها فى بناء الجیل»، «فى الجهاد آداب و أحکام»، «دفع عن اراضى المؤمنین» از عبدالله عزّام؛ و «کشف النقاب عن شریعه الغاب المقدسى»، «الدیمقراطیه دین»، «امتاع النظر فى کشف شبهات مرجئه هذا العصر»، «حسن الرفاقه فى اجوبه السواقه المقدسى»از ابومحمد المقدسى؛ و «الجامع لطلب علم الشریف» و «العمده فى اصوال العده» عبدالقادر بن عبدالعزیز (سید امام)؛ و «کلمات مضیئه» و «دیمقراطیه» از ابومصعب الزرقاوى؛ و «فرسان تحت رأیه النبى»، «الولاء و البراء»، «اعزاز رأیه الاسلام»از ایمن الظواهرى و آثارى دیگر که با تئوریزه کردن خشونت و انتساب آن به اسلام، موجب انحراف بسیارى از افراد شده و مى شوند…
