بحث به “صراط” رسید که برداشت هاى متفاوتى از آن بود: از راه مستقیم در این دنیا که همه باید به آن هدایت شوند تا پلى خاص در قیامت که همه باید از آن بگذرند.امیر گفت:مثل اینکه سعید در این زمینه تحقیق کرده از او مى خواهم بگوید منظور از پل «صراط» چیست؟ آیا واقعاً چیزی است که انسان از روی آن رد میشود یا چیز دیگری است؟ سعید گفت:ابتدا بگویم در قرآن براى “راه”،واژه هائى چون طریق،سبیل و صراط به کار رفته که تفاوت هائى با هم دارند؛اما صراط به معناى راه اصلى است که راه خداست(صِرَاطُ رَبِّکَ مُسْتَقِیمًا١؛صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ٢؛ إِنَّ رَبِّی عَلَی صِرَاطٍ مُّسْتَقِیمٍ٣) و راه انبیا، صالحان، صدیقین و شهدا و راه مؤمنان، یعنی راه ایمنی ، هدایت و راه «سویّ» و «مستقیم» است در مقابل راه دیگر که راه طاغوت است و راه گمراهان و کسانی که مورد غضب الهی واقع شده اند و راه مجرمان و مفسدان و جاهلان و خلاصه راه «جهنّم»( فَاهْدُوهُمْ إِلَی صِرَاطِ الْجَحِیمِ۴). بعد توصیه فرموده: این است صراط مستقیم من، پس از آن پیروی کنید و از راههای دیگر که شما را از راه وی پراکنده میسازد پیروی مکنید(وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِی مُسْتَقِیمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَن سَبِیلِهِ۵)…
و ادامه داد:بنابراین،یک صراط،صراط خداست و پیامبر و امامان که به بهشت منتهى مى شود و یک صراط هم صراط امامان کفر و ضلالت و طاغوت است که به جحیم منتهى مى گردد. پس در دنیا هر کسی از هر امامی پیروی کرده است در قیامت نیز همراه او خواهد بود واز صراطی که آن امام دعوت به پیمودن آن کرده است عبور خواهد کرد لذا صراط، راه معرفت خداوند است و دو صراط وجود دارد: صراطی در دنیا و صراطی در آخرت. اما صراط دنیا امامی است که اطاعتش واجب است، هرکس او را در دنیا بشناسد و از هدایت او پیروی کند، از صراطی که پل دوزخ است، در آخرت، عبور کند و هر کس او را در دنیا نشناسد، قدم او بر صراط آخرت می لغزد و در آتش دوزخ میغلطد۶.این است که فرمود:”روزی که هر گروهی را با پیشوایشان فرا میخوانیم٧”؛ یعنى همان راهى که با امامش در دنیا طى کرده،امروز هم با اوست.لذا در دنیا باید از “صراط” گذشت تا در آخرت بتوان از آن گذر کرد…
امیر:طبق این بیان آیا مى توان گفت : انسان همواره روی پل صراط در حال گذر است و لحظه به لحظه در مرصاد و کمین گاه حق تعالی قرار دارد و عقاید و اخلاق و اعمال او در دیدگاه خدا وپیامبر و امام است و در دنیا بر هر طریقی که گذران عمر کرده است و در هر مکتب و مسلکی که طی مسیر کرده است همان را در قیامت به صورت پلی مجسم می بیند و باید از آن گذر کند اگر از راه حق و حقیقت پیروی کرده است و به تمام وظائف خود عمل کرده است، گذشتن او از پل صراط به راحتی است و در نهایت به بهشت وارد خواهد شد و اگر پیروی از ائمه کفر و طاغیان زمان خود کرده است، سرانجام از این پل مجسم در روز قیامت به جهنم سقوط خواهد کرد؟سعید گفت:آرى همینطور است.صراط در آخرت نمونه و تجسم صراط مستقیم دنیاست که راه ولایت و پیروی از امیر مومنان و ائمه اطهار علیهم السلام است. هر که از این صراط عدول کند و به سویی دیگر برود، قدم هایش بر روی صراط آخرت میلرزد و به جهنم سقوط مى کند. این همان صراط مستقیم که در سوره حمد ذکر شده :صراط کسانى که به آنان نعمت داده شده در مقابل صراط غضب شدگان و گمراهان…
سعید ادامه داد: کلمه «صراط»، چهل و پنج بار در آیات مختلف قرآن تکرار شده و در تمام موارد آن به صورت مفرد آمده در سی و دو آیه نیز با صفت «مستقیم» توصیف شده است.بر اساس روایات معصومین علیهم السلام باور به صراط از اعتقادات اساسی است لذا در شهادات خود مى گوئیم :و أنّ الصراط حق و المرصاد حق٨…و سخن را با همان روایت اول به پایان مى برم:”صراط دو صراط است یک صراط در دنیا و یک صراط در آخرت، امّا صراط دنیا عبارت از امام مفترض الطاعه و پیشوائی که اطاعت او واجب است؛پس آن کس که در این دنیا او را شناخت و به هدایت او راه یافت و از او پیروی نمود از صراطی هم که در آخرت است و آن همان پلی است که بر روی دوزخ کشیده شده خواهد گذشت و آن کس که در این دنیا او را نشناخت بر آن صراط آخرت هم قدمش خواهد لغزید و در آتش دوزخ خواهد افتاد٩…
—————-
١.سوره انعام،آیه ١٢۶
٢.سوره ابراهیم،آیه ١
٣.سوره هود،آیه ۵۶
۴.سوره صافات،آیه ٢٢
۵.سوره انعام،آیه ١۵٣
۶.معانى الاخبار صدوق،ص ٢٨
٧.سوره اسراء،آیه ٧١
٨.مانند زیارت آل یس ،صفات الشیعه ص۵۱؛ بحار، ج۶۶، ص۹، ح۱۱
٩.معانی الأخبار، ص۳۲، باب معنی صراط
