سراى آزمون

 
 
 
 
 
امیر گفت:یکى ازاساتید ما در دانشگاه،شیوه خاصى در آزمون دارد.گاهى برگه هاى دانشجویان را با موبایل خود عکس مى گیرد بعد به خودشان مى دهد که به منزل ببرند و بدون تصرف در برگه، خود را ارزیابى کنند و به خود نمره بدهند.گاهى هم برگه ها را تصحیح نموده و به افراد بر مى گرداند و از آنها مى خواهد ببینند چقدر آموخته اند و چقدر نیاموخته اند…او مى گوید:آزمون قبل از هر چیز باید براى خود فرد نشانگر این باشد که در چه موقعیتى قرار گرفته تا خود را تصحیح کند.اگرچه آزمون توسط معلم گرفته مى شود اما مقصد دانشجوست تا خودش بفهمد کجاست و ادعاى گزاف نکند چون بعضى حاضر به قبول نقص هاى خود نیستند.گفتم:شیوه جالبى است؛آزمون هاى الاهى هم همین هدف را دنبال مى کند:شما را مى آزمائیم تا مجاهدان و صابران شما مشخص شوند(وَ لَنَبْلُوَنَکُم‌ْ حَتَّی‌ نَعْلَم‌َ الْمـُجاهِدین‌َ مِنْکُم‌ْ وَالصّابِرین‌َ)١…یعنى شما را در شرایط دشوار قرار مى دهد تا مشخص شود مدعیان جهاد و صبر در بوته عمل کیانند…

 

 
امیر گفت:آیا آزمون الاهى براى همه است؟گفتم:بلى،خدا مى فرماید: ” آیا مردم پنداشتند که چون گفتند: ایمان آوردیم، رها مى‌شوند و دیگر مورد آزمایش قرار نمى‌گیرند؟! بدون تردید کسانى را که پیش از ایشان بودند نیز آزمودیم تا خداوند کسانى را که راست گفتند معلوم دارد و دروغگویان را (نیز) مشخص سازد”٢.امیر پرسید:براى خدا که مشخص است راستگویان یا دروغگویان کیانند،پس آزمون براى چیست؟گفتم:اگر دقت کرده باشى گفتم آزمون در درجه اول براى خود شخص است که خویش را بسنجد تا بعد مدعى نشود که من عالى هستم!آزمون مثل محک مى ماند که طلا را از مطلا و سره را از ناسره جدا مى کند:خوش بود گر محک تجربه آید به میان/تا سیه روى شود هرکه در او غش باشد!تا پیش از آزمون ،مدعیان فراوانند،پس از آزمون مدعیان واقعى از غیر واقعى جدا مى شوند…   
 
امیر گفت:آزمون الاهى در چه چیزهائى است؟گفتم در همه چیز ممکن است باشد.مثلاً اموال‌ و فرزندان‌ از موارد شاخص آزمون هستند.فرد بخاطر علاقه به آنها،گاهى وظیفه الاهى خود را رها مى کند در حالیکه نباید اینها ما را از خدا دور کنند.خداوند با آزمون اموال و اولاد مشخص مى سازد آیا مدعى حاضر است از آنها بگذرد و بجای آن به اجر عظیم الاهى بیندیشد؟:”آگاه‌ باشید که‌ اموال‌ و اولادِ شما،اسباب‌ِ آزمایش‌ و ابتلاى شما هستند وپاداش‌ بزرگ‌ نزد خداوند است‌(وَاعْلَمُوا اَنَّما اَمْوالُکُم‌ْ وَ أَوْلادُکُم‌ْ فِتْنَه‌ٌ وَ اَن‌َّ اللهَ عِنْدَه‌ُ أَجْرُ عَظیم‌ٌ)٣.گاهى آزمون در سنجش میزان صبر و استقامت و پایدارى در برابر افراد دیگر است: “و بعضی‌ از شما را سبب‌ آزمایش‌ بعضی‌ دیگر قرار دادیم‌، آیا پس‌ صبرمی‌کنید؟( وَجَعَلْنا بَعْضَکُم‌ْ لِبَعْض‌ٍ فِتْنَه‌ً اَتَصْبِرُون‌َ ؟)۴و نیز:چنین‌ است‌ که‌ بعضی‌ از شما را با بعضی‌ دیگر امتحان‌ می‌کنیم‌ تا این‌که‌ گویید آیاخدا فقیران‌ را از میان‌ ما برگزیده‌؟(وَ کَذلِک‌َ فَتَنّا بَعْضَهُم‌ْ بِبَعْض‌ٍ لِیَقُولُوا اَهؤُلاءِ مَن‌َّ اللهُ عَلَیْهِم‌ْ مِّن‌ْ بَیْنِنا)۵…
 
امیر گفت:جالب است! از آزمون هاى دیگر هم بگو.گفتم:یکى دیگر از آزمون ها،گرفتن نعمتهاست:”و قطعا شما را به چیزى از [قبیل] ترس و گرسنگى و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى ‏آزماییم و مژده ده شکیبایان را( وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ)۶.امیر پرسید:آیا غیبت امام زمان علیه السلام هم آزمون است:گفتم:بسیار نیکو گفتى! از مهم ترین آزمون ها، غیبت جسمانى امام است که بسیارى در این آزمون،به صرف اینکه امام را نمى بینند ریزش مى کنند در حالیکه امام حضور معنوى دارد و تدبیر امور جهان را مى فرماید و غیبتش فقط به این معناست که ما او را نمى بینیم یا مى بینیم و نمى شناسیم…امیر گفت:از خداى مهربانم مى خواهم که ما را از آزمون هاى این روزگار سربلند بیرون آورد.گفتم:آمین رب العالمین…
————-
١. سوره محمد(ص)آیه ٣١
٢.سوره عنکبوت،آیه ٢
٣.سوره انفال،ایه٢٨
۴.سوره فرقان،آیه٢٠
۵.سوره انعام،آیه ۵٣
۶.سوره بقره آیه ١۵۵
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه