از امام صادق(ع) در باره این آیه قرآن که مى فرماید: “اى پروردگار ما، دو بار ما را میراندى و دوبار زنده نمودی”( قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَ أَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ)١، پرسش شد؛ حضرت در پاسخ فرمود: “ذلک فی الرجعه”،یعنى این آیه در مورد رجعت است”٢.اشاره اى است به این که زنده شدن و مردن دوم در رجعت واقع مى شود.همچنین آن حضرت فرمود: “هر کس به رجعت ما ایمان نداشته باشد، از ما نیست”(لیس منا من لم یؤمن بِکَرَّتنا)٣.بر اساس روایات،ائمه علیهم السلام،حیات دومى در رجعت خواهند داشت.امام صادق(ع)فرمود:”نخستین کسی که به دنیا بر می گردد ، حسین ابن علی(ع) است ، او چندان فرمانروایی می کند که بر اثر پیری ، ابروانش بر روی چشمانش فرو می افتد”۴.از خود سیدالشهداء (ع) این چنین نقل شده که فرمود: “من نخستین کسی هستم که زمین شکاف می خورد و از آن بیرون می آیم و این همزمان است با رجعت امیرالمؤمنین(ع) و قیام قائم ما(عج)”۵…
ابوخالد کابلی از امام سجاد (ع) نقل می کند که آن حضرت در تفسیر آیه شریفه”انَّ الذی فرض علیک القرآن لرادّک الی معاد”۶؛یعنى آن کسی که قرآن را بر تو فرض و واجب نمود، تو را به بازگشت گاه باز می گرداند”،چنین فرمود: “پیامبر و امیرالمومنین و همه امامان(ع) به سوی شما باز می گردند(یرجع الیکم نبیکم و امیر المومنین و الائمه)٧. پیامبر و امیر المومنین و همه امامان(ع) به سوی شما باز می گردند». در روایت دیگر می خوانیم که امیرالمومنین و امامان در دوران رجعت نشان داده می شوند٨.امام صادق(ع)نیز در همین زمینه فرمود:”خداوند هیچ پیامبری را از آدم تا سایر انبیاء مبعوث نکرد جز آن که به دنیا باز گشته و رسول خدا (ص) و امیر المومنین(ع) را یاری خواهند نمود”٩…
باید گفت که اصل رجعت کاملاً مسلّم و قطعى است اما ویژگى ها و کیفیات دقیق آن امرى کاملاً مشخص و مسلم نیست. مثل این که دقیقاً چه کسانی در زمان حضرت مهدی (ع)رجعت می کنند و چه کسانى بعد از ایشان؟ اما مشخص است که رجعت کنندگان دو دسته اند.یک دسته مؤمنان بسیار خالص و به تعبیر روایات ممحّض در ایمان اند و یک دسته بدکاران بسیار بد به تعبیر روایات ممحّض در شرک١٠. مؤمنان خالص برای دیدن دولت کریمه اهل بیت و رسیدن به ثواب نصرت و یاری امام زمان و طاغیان بسیار شرور برای عقوبت و انتقام گرفتن از آنان ، رجعت مى کنند. در برخی روایات، اصحاب کهف و سلمان و ابوذر و مقداد و مالک اشتر جزو یاران رجعت یافته حضرت مهدی(عج) شمرده شده اند١١و در برخی روایات از رجعت پیامبران الهی به ویژه پیامبر اکرم(ص) و حضرت علی(ع) و امام حسین(ع) سخن به میان آمده است١٢…
مضمون مشترک احادیث، رجعت معصومین (ع) در آخرالزمان، آن هم به طور فی الجمله است؛ یعنی نمی توان با این احادیث، رجعت همه معصومین بعد از امام زمان (عج) را اثبات نمود، اما این که لااقل یک یا دو معصوم از میان چهارده معصوم مورد نظر شیعیان، بعد از رحلت امام زمان(عج) و به اذن خدا به دنیا بازخواهد گشت، قطعی و یقینی است.امام حسین (ع) اولین معصومی است که رجعت می کند و پس از رجعت به این دنیا برای زمان طولانی در آن زندگی خواهد کرد.امام حسین و امام علی(ع) پس از رجعت به دنیا در مقام رهبری و فرماندهی قیام علیه دشمنان اسلام نقش آفرینی خواهند کرد و آن ها را شکست خواهند داد.همه انبیاء برای نصرت امام علی (ع) به دنیا بازخواهند گشت.امام علی (ع) آخرین امامی است که از دنیا خواهد رفت.پیامبر اسلام نیز به دنیا بازخواهند گشت.براى پذیرش و معتقد شدن به این جزئیات می بایست یا مبنای حجّیّت خبر واحد در آموزه های اعتقادی را بپذیریم و یا این که قائل شویم آنچه که نیاز به یقین دارد اصل رجعت است، اما نسبت به جزئیات رجعت، یقین لازم نیست و به صرف ظنّ قوی هم می توان این جزئیات را پذیرفت؛لذا، مبهم بودن جزئیات رجعت، اصل مسلم رجعت را خدشه دار نمی کند و بر وجود امامان معصوم در زمان بعد از امام زمان (عج) خللی وارد نمی سازد…
—————
١.غافر/١١
٢.بحار، ج۵٣،ص۵۶.
٣.همان،ص٩٢.
۴.میزان الحکمه حدیث شماره ۶۹۳۵.
۵.همان،حدیث شماره ۶۹۳۷.
۶.قصص/٨۵.
٧.بحار الانوار،ج۵٣،ص۵۶.
٨.همان،ح٣٧.
٩.همان.ص۶٢.
١٠.همان،ص٣٩،ح١. شیخ مفید:المجالس السرویه،ص٣۵.
١١. رجعت، علامه مجلسی، ص۴۵.
١٢.بحارالانوار، ج۵٣،ص٣٩ باب الرجعه احادیث٢،١٢،١٣،١۴،١٩،٢٠،٢٣،٣٠.
