حماسه جمعه ها

 

 

روز جمعه از چند جهت به امام عصر(ع)اختصاص و تعلق دارد: تولد آن حضرت آن حضرت در این روز بوده و ظهور ایشان نیز در آن روز مورد انتظار خواهد بود. جمعه یکى از چهار عید بزرگ است که به وجود آن حضرت زمین از لوث کفر و ظلم  پاک و عید واقعى ظاهر خواهد شد؛ از سوى دیگر یکى از القاب آن حضرت را نیز “جمعه ” گفته اند.جمعه یعنى روزى که مردم کنار یکدیگر جمع مى شوند و مجتمعاً نماز مى گزارند.امام نیز محور این اجتماع است که همگان بر محور وجود مبارک او، مجتمع مى شوند.لذاست که هفتمین روز هفته -که روز جمعه است- متعلق به آن وجود مسعود است که “جامع الکلم”(وحدت بخش جمع و اجتماع) است؛ لذا در زیارت روز جمعه مى خوانیم: “امروز، روز جمعه و روز شماست که ظهور شما و گشایش و فرج براى مومنان به دست شما در این روز مورد توقع و انتظار است”(یا مولای یا صاحب الزمان صلوات الله علیک و علی آل بیتک ؛هذا یوم الجمعه و هو یومک المتوقع فیه ظهورک و الفرج فیه للمومنین علی یدیک…)١.

جمع و جامع از هر موضوعى،آن است که همه ابعاد و ویژگى هاى آن موضوع را در خود داشته باشد.مثلاً زیارت جامعه را از آن جهت جامعه مى گوئیم که تمام مفاهیم زیارات دیگر را در خود جمع دارد.در مقابل آن تفرّق و پراکندگى و شعث است.لقب “جامع الکلم” و “جامع الکلمه” براى امام عصر ارواحنا فداه،در روایات و زیارات به کار رفته تا نشان دهد توسط آن بزرگوار،اتحاد و اتفاق کامل و جامع در جامعه ایجاد مى شود و اوست وحدت بخش صفوف و از بین برنده پراکندگى ها و تفرقه ها و جدائى ها.در سلام به آن حضرت مى گوئیم:سلام بر مهدی(ع) که وعده ی خداوند عزّ و جلّ به امت هاست،آن وجودی که به اختلافات پایان می بخشد و بواسطه ی وجود مقدسش پراکندگی اهل ایمان خاتمه می یابد(السلام علی المهدی الذی وعدالله عز و جل به الامم ان یجمع به الکلم و یلم به الشعث)٢.وحدت کلمه و اتحاد و اجتماع ،محور مى خواهد.محور این اجتماع هم ، تقوىٰ است.در فراز دعاى ندبه مى خوانیم: کجاست آنکه بر پایه و محورتقوىٰ ، همگان را مجتمع و متحد مى سازد؟(أَیْنَ جَامِعُ الْکَلِمَهِ عَلَى التَّقْوَى)٣.در زیارت دیگرى ،این گونه به آن حضرت سلام مى کنیم: سلام بر مهدى هدایتگر امت ها و تحقق بخش یگانگى و وحدت کلمه ها (السَّلاَمُ عَلَى مَهْدِیِّ الْأُمَمِ وَ جَامِعِ الْکَلِمِ)‏۴.

اگر دوستداران امام زمان، آن جانِ جهان، در دوستى و پیوند با آن حضرت، صادق اند، نباید بین خود اختلاف و تفرقه داشته باشند؛ بلکه باید در راه دوستى و محبت امام خویش، با یکدگر، همدل و متحد باشنداین پیام خود آن حضرت است:”اگر شیعیان ما (که خداوند توفیق  طاعت شان دهد) در راه ایفای پیمانی که بر دوش دارند، همدل می‌ شدند، و دل هاى آنان با یکدگر مجتمع و متحد بود، میمنت ملاقات ما از ایشان به تاخیر نمی‌افتاد، و سعادت دیدار ما زودتر نصیب آنان می‌ گشت، دیداری بر مبنای شناختی راستین و صداقتی از آنان نسبت به ما؛ علّت غیبت ما از آنان چیزی نیست جز آن چه از کردار آنان به ما می‌ رسد و ما توقع انجام این کارها را از آنان نداریم”۵.آیا  وقتى آقا و مولاى شما، محور اجتماع و اتحاد و یگانگى است،شایسته است که شما اهل تفرقه و جدائى و تکروى باشید و با بهانه اى کوچک و دلخورى اندک،از صفوف جماعت جدا شوید و آهنگ انشعاب یا انزوا زنید؟! آیا اگر چنین کنید، مولاى خود را خشنود نموده اید یا دل خون؟او شما را در مقابل دشمنان دین و آئین ،متحد و قوى مى خواهد نه زبون و ضعیف. باید تحمل خود را بالا برید و اختلافات را با حوصله و صبر و حلم برطرف کنیم و “ید واحده” باشید …

روزهاى جمعه براى منتظران، روز حماسه است! چرا حماسه نباشد که روز مولای آنهاست که توقع ظهور در آن مى رود؛آنها، از پگاه، بیدارند و دعاها و زیارات این روز را مى خوانند، با دعاى “عهد” با امام، تجدید پیمان مى کنند و بعد با دعاى ندبه در جمع یاران، پس از بیان اعتقادات حقه، زیباترین و شورانگیزترین عبارات را برای محبوب شان با ندبه و با چشمان اشکبار ، این چنین زمزمه مى کنند :”….کجاست خواهنده خون پیامبران و فرزندان پیامبران؟ کجاست خواهنده خون کشته شده در کربلا؟ کجاست آن پیروز شده بر هر که به او ستم کرد و بهتان زد؟ کجاست آن مضطّری که اجابت شود هنگامی که دعا کند؟ کجاست سرسلسله مخلوقات، دارای نیکی و تقوا؟ کجاست فرزند پیامبر برگزیده، و فرزند علی مرتضی، و فرزند خدیجه روشن جبین، و فرزند فاطمه کبری؟  پدر و مادر و جانم فدایت شود، مى خواهم برایت سپر و حصار باشم، ای فرزند سروران مقرّب، ای فرزند نجیبان گرامی، ای فرزند راهنمایان راه یافته، ای فرزند برگزیدگان پاکیزه، ای فرزند بزرگواران نجیب، ای فرزند پاکان پاکیزه، ای فرزند بزرگواران برگزیده، ای فرزند دریاهای بی کران بخشش، ای فرزند ماه های نورافشان، ای فرزند چراغ های تابان، ای فرزند ستارگان فروزان، ای فرزند اختران درخشان…”و این حماسه اى است جاودان تا ظهور مولاشان…

—————–

١تا۴، مفاتیح الجنان، زیارت روز جمعه و سایر زیارات آن حضرت و دعاى ندبه.  ۵.احتجاج٣١۵/٢.

 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه