صبح جمعه اى قرارشان زیارت مزار شیخ صدوق(ره)در جنوب شهر تهران بود؛مرقد نورانى یکى از بزرگ ترین عالمان دین در یکى از آرامستان قدیمى تهران که به نام خود ایشان یعنى “ابن بابویه” مشهور است.بعد از زیارت ، در مصلاى کوچک بالاى مزار،در قفسه اى کوچک بعضى از تألیفات صدگانه آن مرحوم همچون کمال الدین، ثواب الاعمال، خصال، من لا یحضره الفقیه و… قرار داشت،هریک کتابى را برداشتند و مشغول مطالعه شدند. جواد، که تازه به جمع آنها پیوسته بود،گفت:چرا زیارت اموات اینقدر مهم است؟سروش در حالیکه کتاب خصال در دستش بود گفت:بگذار تا روایتى از این کتاب بخوانم:امیر مومنان على علیه السلام فرمود : اموات خود را زیارت کنید ؛ زیرا آنان از دیدار شما خوشحال مى شوند ؛ انسان باید بعد از آن که بر سر قبر پدر و مادر خود برایشان دعا کرد، حاجت خود را[از خدا] بخواهد١.یعنى زیارت اموات،علاوه بر آنکه موجب خوشحالى آنهاست،یکى از مکان هاى استجابت دعاست…
بعد از زیارت صدوق(ره) ،بیرون آمدند تا گشتى در این آرامستان قدیمى بزنند و براى درگذشتگان آنجا که بعضاً مشاهیرى از رجال و علماى تهران هم بین آنها دیده مى شد،فاتحه اى بخوانند.همینطور که قدم مى زدند و به بعضى از سنگ قبرها هم نظر مى کردندمسعود گفت:بد نیست چند روایت در همین زمینه را مرور کنیم که من قبلاً فیش بردارى کرده ام و سپس از روى موبایل خویش خواند:امام صادق (ع) در پاسخ به داوود رقّى که عرض کرد آیا زیارت قبر والدین و خویشاوندان و مومنین براى انسان سودى دارد؟ ـ فرمود : آرى ، همان طور که اگر به یکى از شما هدیه اى داده شود خوشحال مى گردد ،آن مرده نیز از کار شما خوشحال مى شود٢ . پیامبر(ص)نیز فرمود: کسى که قبر پدر و مادر یا یکى از آندو را در هر جمعه یکبار زیارت کند خداوند او را مى بخشد و او را نیکوکار مى نویسد٣.با توجه به اینکه اموات دستشان از اعمال خیر کوتاه است؛ به احسان و دعاى فرزندان و خویشان و دوستان مؤمن خود، نیازمندند لذا دعا کردن براى اموات در نماز شب و بعد از نمازهاى فریضه و همچنین یاد آنها در مکان هاى زیارتى خوب است و براى پدر و مادر باید بیشتر دعا کرد و اعمال خیر براى آنان بجا آورد. عمده خیرات براى پدر و مادر، اداى قرض آنان و اداى حقوق خدا و خلق از جانب آنان است…
محمد که دانشجوى حقوق سیاسی بود گفت:روایت جالبى از امام مجتبى(ع)دیدم که جالب بود زیرا از حقوق اموات در کنار حقوق زندگان و حقوق خدا سخن گفتند؛مردى از امام پرسید: سیاست چیست؟فـرمـود: «سیاست آن است که حقوق خداوند و حقوق زندگان و حقوق مردگان را رعایت کنی، اما حقوق خداوند بجاآوردنچیزی است که او خواسته و پرهیز از آنچه که او نهی کرده است؛ و اما حقوق زندگان آن است که وظیفه ات را در قبال برادرانت انجام دهی و از خدمت کردن به امّتت درنگ نورزی و برای ولیّ امر خالص گردانی آنچه را که او برای امّتش خالص گرداند، واگر از راه راست منحرف شد، صدایت را در مقابلش بلند کنی (ونصیحتش نمایی)، و اما حقوق مردگان آن است که نیکیهای آنان را یادآوری کنی و از عیوبشان چشم پوشی نمایی؛ چرا که آنان پروردگاری دارند که به حسابشان رسیدگی خواهد کرد۴»که معلوم مى شود،مردگان هم حقوقى دارند که باید رعایت شود و آن علاوه بر زیارت،انجام وصیت،اداى قرض آنان و اداى حقوق خدا و خلق از جانب آنان به شمار است…
سعید گفت:شنیدم یکى از بزرگانى که در همین آرامستان دفن است وصیت کرده بود او را در اینجا و نزدیک قبر صدوق(ع)دفن کنند و در علت آن گفته بود:مى دانم امام عصر ارواحنا فداه به این مستحب یعنى زیارت اموات مومنین بویژه خدمتگزاران و مرزبانان دین و آئین چون صدوق رضوان الله علیه مداومت دارند و مى آیند؛مى خواهم آن دردانه وجود وقتى براى زیارت صدوق مى آیند،عنایتى نیز به این حقیر داشته باشند…این نکته پر مغز حکایت از آن دارد که اولاً بدانیم زیارت اموات،بسیار تأکید شده ثانیاً ولى الله الاعظم(ع)هم به آن عنایت و مداومت دارند و ثالثاً توجه کنیم خدمتگزار مولا باشیم تا چون صدوق ها،ما را متعلق به خودشان بدانند و عنایت ویژه اى حتى پس از مرگ هم بر ما داشته باشند چنانکه در طول حیات و هنگام جان سپردن نیز این عنایت را به خدمتگزاران و مرزبانان داشته و دارند چون آنان را متعلق به خویش مى دانند و اولیاء نعمت هرگز خادمان خویش را فراموش نمى نمایند…
——————-
١ . خصال١٠/۶١٨
٢.بحارالانوار١٠٢/٢٩۶/۶
٣.کنزالعمال ج١۶ص۴۶٨
۴.مجموعه ورام،ص٣٠١
