مى خواستم در مورد حشر بزرگ براى دوستان سخن بگویم؛به مطالعه پرداختم و فیش هائى گرد آوردم.این شما و این تحقیقات من!: “حشر” به معناى جمع کردن و گرد آوردن مردم از همه مکانهاست١ ؛ و “یوم الحشر”یکى از نامهای قیامت است زیرا در آن روز همه گردآورده مى شوند: “روزى که جمیع آنها را گرد خواهیم آورد( یوم نحشرهم جمیعـا٢) و نیز”آن روز همه مردم مجتمع خواهند شد و آن روز،روز مشهود و آشکارى است( ذلک یوم مجموع له الناس وذلک یوم مشهود٣) و نیز این آیات: ” بگو اولین و آخرین انسانها همگى در موعد روز معینى گرد آورده مى شوند”( قل ان الاولین والاخرین لمجموعون الی میقات یوم معلوم۴)؛ “او کسی است که شما را در زمین آفرید و به سوی او محشور می شوید!”(قل هو الذی ذراکم فی الارض والیه تحشرون۵)؛”به پروردگارت سوگند که آنها را محشور خواهیم ساخت همراه شیاطین سپس در حالى که به زانو درآمده اند آنان را گرداگرد دوزخ حاضر خواهیم نمود( فوربّک لنحشرنهم والشیـاطین ثم لنحضرنّهم حول جهنّم جثیّـا۶)…بنابر این آیات و ده ها آیه دیگر ،محشور شدن همگى در روز قیامت،قطعى است…
قرآن، چگونگى این گرد آمدن را هم تشریح مى نماید:”و روزی را به خاطر بیاور که کوهها را به حرکت در مى آوریم؛ و(در أن هنگام) زمین را آشکار (و مسطح) میبینی؛ و همه آنان (انسانها) را برمی انگیزیم، و احدی از ایشان را فروگذار نخواهیم کرد!٧”؛”و (پس از آن) در صور دمیده شود، پس ناگاه آنان از گورها (برخاسته) شتابان به سوى پروردگارشان مىآیند، آنان گویند: واى بر ما، چه کسى ما را از خوابگاهمان برانگیخت؟ این همان است که خداى رحمان وعده داد بود و پیامبران راست مى گفتند.(آرى،) جز یک بانگ نبود که ناگهان همگى نزد ما حاضر شدند٨”.این بانک صور،دومین بانگ است،با بانگ اول،همه (آنها که هنوز نمرده اند)مى میرند و با بانگ دوم همه زنده شده و محشور مى شوند.حشر تمام انسانها در قیامت، با وجود پراکندگی آنان بوقوع می پیوندد و از سراسر زمین انجام مى گیرد:”هر کجا باشید خداوند همه شما را حاضر خواهد کرد”(این ما تکونوا یات بکم الله جمیعا٩).آرى، مسلّم بدانید در دادگاه بزرگ رستاخیز که صحنه نهایی پاداش و کیفر است،چنین روزی در پیش است و به همه حسابها رسیدگی میشود…
توصیف این صحنه، بسیار شگفت و سخن گفتن خداوند با منکران قیامت نیز جالب است.قرآن گزارش مى کند: “آنها همه در یک صف به (پیشگاه) پروردگارت حاضر میشوند؛ (و به آنان گفته میشود:) همگی نزد ما آمدید، همان گونه که نخستین بار شما را آفریدیم! اما شما گمان میکردید ما هرگز موعدی برایتان قرار نخواهیم داد!١٠). این تعبیر ممکن است اشاره به آن باشد که هر گروهی از مردم که عقیده واحد یا عمل مشابهی دارند در یک صف قرار می گیرند، و یا اینکه همگی بدون هیچگونه تفاوت و امتیاز در یک صف خواهند بود و به آنها گفته میشود: شما همگی نزد ما آمدید، همانگونه که در آغاز شما را آفریدیم. نه خبری از اموال و ثروتها است، نه زر و زیورها، نه امتیازات و مقامات مادی، نه لباسهای رنگارنگ، و نه یار و یاور، درست همانگونه که در آغاز آفرینش بودید، به همان حالت اول که زاده شدید!
حشر انسان به سوی خداوند، نشانهای از حقانیت آفرینش و راه نداشتن بیهودگی در آن است زیرا بدون معاد، زندگى دنیائى،قابل توجیه از نظر هدف خلقت و عدل الاهى نیست.این حشر هم حتمی و خارج از اختیار انسان است. افراد هم در آن هنگام یکدیگر را مى شناسند و اظهار مى دارند که دوران برزخشان ساعتی بیش نبوده است (ویوم یحشرهم کان لم یلبثوا الا ساعه من النهار یتعارفون بینهم…١١)! حشر و نشور مردگان در قیامت، برای خداوند آسان است ( ذلک حشر علینا یسیر١٢). اصولا مشکل و آسان برای کسی است که قدرتش محدود است، آن کسی که قدرتش نامحدود است همه چیز برای او یکسان و آسان است. جالب اینکه در بعضی از روایات میخوانیم: ” اولین کسی که زنده میشود و از قبر خارج گشته، وارد صحنه محشر میشود پیامبر(ص) است و على(ع)نیز همراه او است١٣”…
——–
١.لسان العرب، ج۴، ص۱۹۰و مفردات راغب، ص۱۱۹، ماده” حشر”.
٢.سوره یونس،آیه ٢٨
٣.سوره هود آیه ١٠٣
۴.سوره واقعه،آیات ۴٩و۵٠
۵.سوره ملک، آیه۲۴
۶.سوره مریم، آیه۶۸
٧.سوره کهف، آیه۴۷
٨.سوره یاسین،آیات ۵١-۵٣
٩.سوره،بقره، آیه۱۴۸
١٠.سوره کهف، آیه۴۸
١١.سوره یونس آیه۴۵
١٢.سوره ق، آیه۴۴
١٣.خصال، ص۳۴۲، نور الثقلین، ج۵، ص۱۱۹
