برایش سوال بود چطور خداوند از یکطرف مى فرماید حسابرسى بسیار دقیق است و اگر کسى حتى ذره اى کار خیر یا شر انجام دهد آن را نادیده نگرفته و پاداش و جزاى آن را مى دهد و از سوى دیگر موضوع حبط اعمال را در قرآن مطرح نموده و کار نیک عده اى را باطل اعلام مى نماید؟ موضوع را در نشست مطرح نمود تا پیرامون آن بحث شود.خلاصه اینکه آیا حبط اعمال با عدل الاهى سازگار است؟ مسعود گفت:سوال خوبى است؛من با یک مثال آغاز مى کنم.گاهى اوقات سیب یا میوه دیگرى خریده اید که خیلى ظاهر خوبى دارد اما وقتى آن را مى شکافید،مى بینید کرم زده و آفت دار است و باید به زباله دانى انداخت.این آفت زدگى را حبط عمل مى نامند.آفت ، گاهى همه محصول یک باغ را از بین مى برد چنانکه کفر و ارتداد،همه اعمال صالح انسان را پوچ مى کند و چنانکه ریا،موجب به هدر رفتن یک عبادت مى شود ؛گوئى فضله موش به داخل ظرف غذا افتاده و کل غذا را آلوده کرده است…
مسعود ادامه داد:بگذارید موضوع را در قرآن دنبال کنیم:خداوند،در قرآن در چند نوبت اعمال کسانى که از دین خود برگشته و در حال کفر از دنیا مى روند را باطل دانسته است(و مَن یَرتَدِد مِنکُم عَن دِینهِ فَیَمُت و هُو کافرٌ فَأولـئکَ حَبِطَت أَعمـالُهُم فِى الدُّنیا والأَخِرَهِ و أُولئِکَ أَصحابُ النّارِ هُم فیها خالدون١) و در مورد آبادانى مساجد توسط مشرکان و کافران مى فرماید،این کارشان مشمول حبط است زیرا ایمان به خدا، شرط ثواب و پاداش عمل صالح معرفی شده و شرک و نافرمانى از خدا و رسول ،عامل بطلان اعمال ، اعلام شده است حتى اگر کارى با ظاهر خوب مثل ساخت و تعمیر مساجد باشد(مَا کانَ لِلمُشرِکینَ أَن یَعمُروا مَساجِدَ اللّهِ شاهدینَ عَلى أَنفُسِهم بِالکُفرِ أُولـئکَ حَبطَت أَعمالُهُم٢). گاهى هم اعمال کافران را به خاکسترى تشبیه مى نماید که در وزش بادها پراکنده و نابود مى شود٣.همچنین کافرانى که اقدام به قتل انبیاء نمودند را مشمول حبط مى داند(إِنَّ الَّذینَ یَکفُرونَ بِایتِاللّهِ و یَقتُلونَ النَّبیّینَ بِغیرِ حَقّ … أولئـِکَ الَّذینَ حَبطَت أَعملُهم فِى الدُّنیا والأَخِرهِ۴).بنابراین،کفر آفت و عامل تباهی عمل است(و مَن یَکفُر بِالایمانِ فَقَد حَبِطَ عَملُهُ و هُو فِى الأَخِرهِ مِن الخاسِرین۵)…
امیر گفت:دیگر چه کسانى مشمول حبط عمل هستند؟مسعود:منافقان هم در همین رده کافران قرار مى گیرند و اعمالشان مشمول حبط است زیرا آنان در اصل و درون خود، ایمان به پروردگار ندارند و پیوسته در کار مومنان کارشکنی میکنند لذا تمام اعمال آنان تباه و باطل مىشود. خداوند در سوره احزاب پس از بیان کارشکنی منافقان در جنگ ،می فرماید:آنان ایمان نیاوردند(لذا) خدا اعمالشان را باطل مى نماید و این براى خدا آسان است(أُولئِکَ لَم یُؤمِنوا فَأَحبَطَ اللّهُ أعمالَهُم و کانَ ذ لِک عَلَى اللّهِ یَسیرًا۶).امیر پرسید:آیا مومنان نیز مشمول حبط عمل مى شوند؟مسعود گفت:بله،مثلاً ریاکار مشمول حبط عمل است و در روز قیامت به او گفته مى شود عمل تو باطل شد،برو و مزد خود را از کسى طلب کن که براى او کار کردى! همچنین کسانى که در حضور پیامبر(ص)صداى خود را بالا برده و بى احترامى مى نمایند نیز مشمول حبط عمل معرفى مى فرماید٧.همچنین منت و آزار پس از انفاق و صدقه موجب ابطال عمل است٨.بعضى عوامل مثل کبر و عجب، ستم به کارگر، بى اعتنائى به نماز و ترک آن، سرپیچى از فرمان خدا و پیامبر(ص)موجب ابطال عمل شمرده شده است…
مسعود،سپس با تاکید ویژه اى گفت:یکى از مهمترین عوامل حبط اعمال، نپذیرفتن ولایت امیرالمؤمنین(ع)است که در روایات بسیاری مطرح شده است. به اسناد متعدد و معتبر از رسول الله(ص) نقل شده که حضرت صراحتا فرمودند: یا علی اگر بندهای هزار سال خدا را عبادت کند و روز ها روزه بگیرد و شبها شب زنده داری کند و به اندازه کوه احد طلا و نقره داشته باشد و همه انها را در راه خدا انفاق کند و در بین صفا و مروه مظلوم کشته شود، اگر ولایت تو و فرزندان تو را نداشته باشد هیچ یک از اعمالش قبول نمیشود و حتی بوی بهشت هم به مشامش نمی رسد و نیز ولایت تو بدون برائت از دشمنان تو و دشمنان فرزندان تو پذیرفته نیست٩…
————-
١.سوره بقره،آیه٢١٧ ؛ محمد(ص)،٢۵-٢٨؛زمر/۶۵؛ انعام/٨٨و۶٨
٢.سوره توبه،آیه ١٧
٣.سوره ابراهیم،آیه ١٨و نیز:سوره محمد(ص)آیات ۱، ۸، ۹ و ۲۲
۴.سوره آل عمران،آیه ٢١و٢٢و١٠٣-١٠۵؛اعراف/١۴٧؛کهف/١٠۵
۵.سوره مائده،آیه ۵
۶.سوره احزاب،آیات١٨و١٩؛ و سوره توبه آیات۶٨و۶٩
٧.سوره حجرات،آیه ٢
٨.سوره بقره،آیه ٢۶٢
٩.مستدرک الوسائل ج۱ ص ۱۵۹ و ص ۱۶۲ ، کنزالفوائد ص ۱۸۵، مناقب ال ابی طالب ج۳ ص۲ ، التحصین ص ۵۳۹ ، شواهد التنزیل ج۱ ص ۵۵۴، کشف الیقین ص ۲۲۴ و ۲۲۶ ، مجمع النورین ص ۲۱۴ ، بحارالانوار ج ۲۷ ص ۱۹۹حدیث ۶۶ ، غایه المرام ص ۱۷ حدیث ۹ و ص ۴۴ حدیث ۴۸ اثبات الهداه ج۴ ص ۱۶۸
