فغان ز جغد جنگ و مرغوای او/ که تا ابد بریده باد نای او/بریده باد نای او و تا ابد/گسسته و شکسته پَرّ و پای او/ چه باشد از بلای جنگ صعب تر؟/ که کس امان نیابد از بلای او١…در مورد جنگ هم مهمان امیر هستیم! امیر:آرى بلائى خانمانسوزتر از جنگ نداریم.بعد از ورود باروت و جنگ افزارهاى نوین حجم تلفات بیشتر شده است طبق بعضى از آمارها٢بین سالهای ۳۵۰۰ پیش از میلاد تا اواخر سده ۲۰ میلادی حدوداً ۱۴۵۰۰ جنگ رخ داده و ۳/۵ میلیارد نفر بر اثر آنها جان خود را از دست دادهاند و فقط ۳۰۰ سال از تاریخ بشر در صلح به سر رفته است٢.تخمین هایی که برای تلفات جنگ جهانى دوم زده میشود، متنوع است اما بسیاری بر این باورند که ۶۰ میلیون نفر بر اثر این جنگ جان باختهاند. از میان آنها ۲۰ میلون نفر سرباز و ۴۰ میلیون نفر شهروند غیرنظامی بودهاند. شوروى ۲۷ میلیون نفر را در جریان جنگ از دست داد که این میزان تقریباً به اندازه نیمی از کشتگان این جنگ است.تلفات جنگ ها منحصر به کشتگان نبوده،انبوه مجروحان و آثار روانى و تخریب شهرها و تاسیسات اقتصادى و رنج و آلام تک تک انسانها را باید برآن افزود…
سروش گفت: بعد از دو جنگ جهانى، با تشکیل سازمان ملل متحد،امید مى رفت این بلاى شوم از بین برود و خطر جنگ جهانى سوم که اتمى خواهد بود، پیشگیرى شود ولى اینطور نشد،چرا؟ امیر گفت:منفعت طلبى صاحبان کارخانجات تسلیحاتى که دائم جنگ افزار تولید مى کنند و نیز سلطه هواى نفسانى و غلبه قدرت و شهوت مقام افراد،و جهانخوارى مستکبران جهانى،نمى گذارد شعله هاى جنگ خاموش شود؛ لذا شاهدیم در همین چند دهه اخیر در جنگ هاى خاور میانه واکنون در یمن و سوریه و لیبى و افغانستان و…ملیون ها نفر کشته و زخمى و میلیاردها دلار خسارت وارد شده و همچنان مى شود.سروش گفت:تازه علاوه بر جنگ سرد،جنگ نرم از طریق جنگ اقتصادى و تحریم ها و جنگ هاى تبلیغاتى و رسانه اى و سایبرى هم افزوده شده که ضایعات آنها کمتر از ضایعات جنگ سرد نیست.امیر گفت:بله،لذا نگرانى ها کم نشده و کارى هم از سازمان ملل بر نمى آید زیرا اسیر سلطه همان قدرت هاى بانى جنگ است…
حمید گفت:موضع دین در مورد جنگ چیست؟امیر گفت:محور دین الاهى بر سعادت انسانها و پیامش دوستی، برادری و برابری، صلح و صفاست و توسل به زور و جنگ حالتی اضطراری است.جـنـگ در اسـلام ،معناى دفاعى داشته و این پیکارها به منظور دفع تجاوز و تاءمین آزادى و نجات توده هاى مردم براى گزینش دین دلخواه و محکم ساختن پایه هاى صلح ، با رعایت اصول جوانمردى و شرافت بوده است.وقتى قریش به دشمنى خود با مـسـلمـانـان ،پس از قتل و شکنجه و محاصره اقتصادى ادامـه دادنـد و آنـهـا را از خـانـه و کـاشـانـه شـان بـیـرون رانـدنـد و امـوال آنـان را مـصـادره کـردند، خداوند به مسلمانان اجازه پیکار داد و نخستین آیه در این باره نازل گردید:”به کسانیکه مورد ظلم و قتال واقع شدند،اجازه پیکار داده شد و خدا بر یارى آنها تواناست؛کسانیکه به ناحق،از دیارشان اخراج شدند به جرم آنکه مى گفتند پروردگار ما “الله”است،اخراج شدند٣”؛و نیز:”در راه خـدا بـا کـسـانى که با شما مى جنگند، بجنگید، ولى از اندازه در نگذرید. زیرا خداوند تجاوز کاران را دوست نمى دارد۴”…
حمید دوباره پرسید:آیا اسلام بوسیله شمشیر ،دین را تثبیت نمود؟امیر گفت:هرگز! در قرآن کریم ، آیه اى دال بر اینکه جهاد اسلامى براى وادار ساختن مردم به پذیرش دین است وجود ندارد.بلکه بر عکس مى گوید:هیچ اجبارى در پذیرش دین نیست(لا اکراه فى الدین۵) و مى فرماید:”خـدا شـما را باز نمى دارد که به کسانى که در دین با شما نجنگیده و شما را از دیارتان بیرون نکرده انـد ، نیکى کنید و با ایشان عدالت ورزید؛ زیرا خداوند دادگران را دوست مى دارد؛فـقـط خـدا شما را از دوستى با کسانى باز مى دارد که در [کار] دین با شما جنگ کرده و شما را از خـانـه هـایـتـان بـیـرون رانـده و در بـیـرون رانـدن تان ، همکارى کرده اند و هر کس آنان را به دوستى گیرد، آنان همان ستمگرانند.۶”. آخرین آیه هاى قرآن کریم نیز روابط مسلمانان با دیگران را تعیین فرموده است:امـروز چـیـزهـاى پـاکـیـزه بـر شـمـا حـلال شـده ، و طـعـام کـسـانـى کـه اهـل کـتـابـنـد [با شرایطى]بـراى شـمـا حـلال ، و طـعـام شـمـا بـراى آنـان حـلال است . و [بر شما حلال است ازدواج با] زنان پاکدامن از مسلمان ، و زنان پاکدامن از کسانى کـه پـیـش از شـمـا کـتاب [آسمانى ] به آنان داده شده ، به شرط آنکه مهرهایشان را به ایشان بـدهـیـد، در حـالى کـه خـود پاکدامن باشید …٧”از مهم ترین دلایل گسترش اسلام، نظام اخلاقی و اعتقادی و حقوقی این دین و ابتنای آن بر صداقت و پاکی فردی و برابری و عدالت اجتماعی بود که در آن روزگار برای اقوام سرزمینهای فتح شده، مانند ایرانیان که دارای نظام طبقاتی بودند، جاذبه بسیار داشت، علاوه بر این، بسیاری از لشکر کشیهای صدر اسلام به جنگ منتهی نشد و با مصالحه پایان پذیرفت…
————
١.گزیده اشعار ملک الشعراى بهار،قصیده٢٩
٢.ویکى پدیا،مقاله جنگ
٣.سوره حج،آیات٣٩و۴٠
۴.سوره بقره،آیه١٩٠
۵.سوره بقره،آیه٢۵۶
۶.سوره ممتحنه،آیه٨
٧.سوره مائده،آیه۵
