بانوی مکه، گرچه خداوند مال بود
در جستجوی موهبتی لایزال بود
آباد، باغ عترت از آن ازدواج شد
میلاد یاس در گرو آن وصال بود…
بعد از گزارش مسیره، حضرت خدیجه در ازدواج با حضرت رسول رغبت نمود؛ خدیجه زنی خردمند و دوراندیش بود، او شریفترین و ثروتمندترین زنان قریش بود و در جاهلیت، طاهره خوانده میشد. قومش برای ازدواج با او بسیار حریص بودند، خواستگاریها کرده بودند و حاضر شده بودند مهریههای سنگین بپردازند، اما او در پی موهبتی لایزال بود؛لذا فرستاده ای نزد محمد (ص) فرستاد و علاقمندی خود را جهت ازدواج با ایشان اظهار داشت.
حضرت با عموهای خود مشورت کردند، سپس به همراه ابوطالب و حمزه و دو تن دیگر از عموهایشان، برای خواستگاری نزد عمرو بن خویلد، عموی خدیجه رفتند. ابوطالب او را از عمرو بن خویلد، خواستگاری کرد؛ سپس عموی خدیجه اندکی سخن گفت، بعد حضرت خدیجه نیز صحبت آغاز کرد.
بعد از این سخنان، ابوطالب خطبه عقد جاری کرد و بیست ماده شتر جوان صداق او نمود. بعد از مراسم خواستگاری، ابوطالب ناقهای کشت و محمد به همراه همسرش، وارد خانه شدند.سیره نویسان، سن شوهر را ۲۵ سال و سن همسر او را ۲۸ سال یا بیشتر نوشته و بر باکره بودن ایشان تاکید کردهاند. [1]
خَدیجَه دختر خُوَیلِد (درگذشت ۱۰ بعثت)، مشهور به خدیجه کبری و امالمؤمنین، نخستین همسر پیامبر و مادر حضرت زهرا بود. او پیش از بعثت با پیامبر ازدواج کرد و نخستین زنی بود که به او ایمان آورد و تمام دارایی خود را در راه گسترش اسلام صرف کرد. پیامبر در زمان حیاتش برای او احترام بسیاری قائل بود و پس از وفاتش نیز همواره با احترام و محبت از او یاد میکرد.
خدیجه برای پیامبر، حضرت فاطمه، قاسم و عبدالله را به دنیا آورد. با این حال، برخی منابع زینب، رقیه و امکلثوم را نیز دختران پیامبر و خدیجه معرفی کردهاند. اما بنا بر دیدگاه برخی از محققان شیعه، تنها فاطمه دختر خدیجه و پیامبر بوده و سه دختردیگر، دخترخواندههای پیامبر محسوب میشوند.
خدیجه، بانویی شریف، ثروتمند و دارای اعتبار در روزگار خود بود. در روایتی از پیامبر اکرم، چهار زن به عنوان سرور زنان جهان معرفی شدهاند: خدیجه کبری، فاطمه ، مریم و آسیه. [2]
پیامبر همچنین خدیجه را از زنان کامل و از بهترین زنان جهان دانسته است. [3]
در منابع اسلامی، خدیجه با القاب متعددی چون طاهره، زکیه، مرضیه، صدیقه، سیده نساء قریش، خیرالنساء و کبری (بانوی بلندمرتبه) یاد شده است. [4]
همچنین در دعاها و زیارات، از او با کنیه، امالمؤمنین و صفاتی چون «الصدیقه الطاهره الزکیه الراضیه المرضیه» یاد شده است. [5]
گزارشهای تاریخی نشان میدهد که حضرت خدیجه بهترین مشاور، وزیر و مایه آرامش پیامبر بود.پیامبر پس از وفات او، همواره از خدیجه با تکریم یاد میکرد. در پاسخ به سخن عایشه که خدیجه را تنها همسری مُسن دانسته بود، فرمود: خداوند هیچگاه برایم همسری بهتر از او جایگزین نکرد؛ او مرا تصدیق کرد هنگامی که هیچکس مرا تصدیق نکرد، یاریم کرد زمانی که هیچکس مرا یاری نکرد، و از اموالش در اختیارم قرار داد، هنگامی که دیگران دریغ کردند. [6]
در منابع شیعه، حضرت خدیجه به عنوان مادر امامان معصوم شناخته شده است. در دعای ندبه، امام زمان(عج) به عنوان فرزند خدیجه(س) معرفی شده است: « وَابْنُ خَدِیجَهَ الْغَرَّاءِ». [7]
در روز عاشورا، امام حسین(ع) نیز در برابر دشمنان، خدیجه(س) را به عنوان مادر بزرگ خود و نخستین زن مسلمان معرفی کرد و آنان را بر این حقیقت سوگند داد: «أُنشدکم الله هل تعلمون أن جدتی خدیجه بنت خویلد أول نساء هذه الامه إسلاما؟ قالوا : اللهم نعم». [8]
در زیارتنامهای از امام صادق(ع) برای امام سجاد(ع)، از حضرت خدیجه(س) بهعنوان مادرِ بزرگ او یاد شده و بر او سلام فرستاده شده است. [9]
در روایتی دیگر پیامبر،حضرت خدیجه را در کنار خود و امامان از مقربانی دانسته که از نوشیدنی خالص بهشت، تسنیم، بهرهمند هستند. [10]
خدیجه سه سال پیش از هجرت، در ۶۵ سالگی در مکه درگذشت و در قبرستان معلاه دفن شد.گفته شده که پیامبر آن سال را به دلیل در گذشت ابوطالب و خدیجه، عام الحزن(سال غم و اندوه)نامیدند.
_________
۱.عاملی، الصحیح من سیره النبی الاعظم، ۱۴۲۷ق، ج۲، ص۲۰۸.
۲.ابن کثیر، البدایه والنهایه، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۱۲۹.
۳. مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱۵، ص۶۰.
۴.مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰۰، ص۱۸۹.
۵.سیلاوی، الأنوار الساطعه، ۱۴۲۴ق، ص۲۴.
۶.ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۲۴.
۷. مفاتیح الجنان، دعای ندبه.
۸.علامه مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۴، ص۳۱۸.
۹. شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۲۷، ص۵۹۶.
۱۰. بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۱۵۰.
