-دوستان من! در بررسی جلوه های مختلف حسابرسى در قیامت ،به دو اصطلاح بر مى خوریم: تکفیر سیئات و تبدیل سیئات به حسنات. خواهش دارم بحث نشست امروز را این موضوعات قرار دهیم.جواد به دنبال این سخن امیر،گفت: یکى از جلوه های رحمانیت خداوند متعال همین مسأله تکفیر یعنى پوشاندن و محو کردن گناهان انسانهاست.در چندین موضع از قرآن فرموده اگر این کارها را انجام دهید ما گناهان شما را مى پوشانیم و مى بخشیم.بلکه مهربانى و رحمانیت خود را یک مرحله بالاتر برده و مى فرماید نه تنها گناهانتان را محو مى کنیم بلکه آنها را تبدیل به حسنات مى نمائیم.اجازه بدهید بعضى آیات مربوط به این موضوع را بخوانم اول در مورد تکفیر سیئات:”کسى که ایمان به خداوند آورد و کار شایسته اى انجام دهد کارهاى بدش را مى پوشاند(محو مى کند)”(مَنْ یُؤْمِنْ بِاللّهِ وَ یَعْمَلْ صالِحاً یُکَفِّرْ عَنْهُ سَیِّئاتِهِ١) و دوم در مورد تبدیل سیئات به حسنات:”آنکه توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد،خداوند بدیهاى او را به خوبى ها تبدیل نماید و خدا آمرزنده مهربان است(مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحًا فَأُوْلئِکَ یُبَدِّلُ اللّهُ سَیِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ کانَ اللّهُ غَفُورًا رَحیمًا٢)…
صالح هم که به جمع پیوسته بود گفت: آیا مى توان گفت: طبق این دو آیه که جواد قرائت نمود توبه،ایمان و عمل صالح هم گناهان را محو مى کند هم به جاى آنها اعمال نیک را به پرونده هرکس مى افزاید؟ جواد گفت: بله، پس از اینکه انسان مرتکب خطا و گناه شد خداوند راهی به عنوان توبه در پیش پای او قرار داده که به وسیلۀ آن بتواند آثار گناه و خطاى خود را پاک کند.در قرآن حدود ۱۴ آیه در مورد تکفیر و محو گناه آمده است.مکانیزم دیگر بعد از توبه،انجام اعمال صالح است که موجب محو گناهان مى شود:” و نماز را در دو طرف روز و اوایل شب بپادار، همانا کارهاى نیکو (همچون نماز)، بدىها را محو مى کند”(أَقِمِ الصَّلاهَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ٣).یعنى اقامه نماز در اوقات خاص و به ترتیبى که در آیه شریفه آمده، از جمله حسناتى است که موجب پاک شدن سیئات انسان مى شود…
امیر گفت:دیگر چه عواملى موجب محو سیئات و تبدیل آنها به حسنات مى شود؟جواد پاسخ داد: چنانکه ملاحظه کردید کلمه “عمل صالح” عام است و شامل انجام همه اوامر الاهى است.البته بطور خاص بر بعضى اعمال مثل نماز در آیه فوق الذکر تاکید شده است.عامل بعدى را قرآن، “تقوىٰ” معرفى مى نماید که در آیات چندى به آن اشاره شده است از جمله: “و هرکه تقوىٰ پیشه نماید، (خداوند) گناهانش را مى پوشاند و پاداشش را بزرگ مىگرداند(وَ مَن یَتِّق اللّهَ یُکفِّر عَنهُ سَیّئاتِهِ و یُعظِم لَهُ أَجرا۴)یعنى تقوى هم گناهان را محو مى کند و هم پاداش عظیمى را نصیب مى کند.عامل دیگر،صدقه دادن پنهانى است:”اگر صدقات را آشکارا بدهید، پس آن کار خوبى است؛ ولى اگر آنها را مخفى ساخته وبه نیازمندان بدهید، پس این براى شما بهتر است وقسمتى از گناهان شما را مى زداید و خداوند به آنچه انجام مى دهید آگاه است”(إِن تُبدُوا الصَّدقتِ فَنِعِمّا هِىَ و إِن تُخفوها و تُؤتُوهَا الفُقراءَ فَهوَ خَیرٌ لَکُم و یُکفِّر عَنکُم مِن سَیِّئاتِکُم۵). این موضوع،جایگاه ویژه صدقات پنهانى را مى رساند زیرا بخاطر پنهانى بودن،مستمندان و نیازمندان شرمنده نمى شوند…
امیر دوست داشت باز هم عوامل تبدیل سیئات به حسنات در پرونده آدمى را بداند،جواد گفت:یکى دیگر از عوامل پرداخت کفّارات است.در آیات قرآن و روایات معصومین در بسیاری از موارد برای گناهان، کفاره تعیین شده؛ مانند عفو از حق قصاص که کفاره گناهان ولىِّ مقتول است( فَمَن تَصدَّقَ بِه فَهوَ کَفّارهٌ لَه۶) همچنین کفاره خوردن روزه و یا شکستن قسم که براى هریک کفاره اى تعیین شده که انجام هر یک ، موجب بخشش گناهان میشود٧. سخن را در این موضوع با یک حدیث زیبا و تأثیر گذار که نشانه مهربانى فوق العاده الاهى است به پایان مى بریم:امام صادق علیه السلام فرمود: هرگاه توبه انسان،کاملا خالص باشد، خداوند آن چنان آثار گناه را می پوشاند که حتی فرشتگانی را که مامور ثبت اعمال او هستند به فراموشی وا می دارد و به اعضاء پیکر او که مامور گواهی بر اعمال وی در قیامت هستند دستور می دهد که گناهان او را، مستور دارند، و به زمین که گناه بر آن کرده و گواه بر عمل او در قیامت است نیز فرمان می دهد که آن را کتمان کند به گونه ای که روز قیامت هنگامی که در صحنه رستاخیز حضور می یابد، هیچ کس و هیچ چیز برضد او گواهی نخواهد داد٨…
——————-
١.سوره تغابن،آیه٩
٢.سوره فرقان،آیه٧٠
٣.سوره هود،آیه ١١۴
۴.سوره طلاق،آیه ۵؛آل عمران/١٩٣؛فتح/۵؛زمر/٣۵
۵.سوره بقره،آیه٢٧١
۶.سوره مائده ،آیه ۴۵
٧.همان،آیه ٨٩
٨.اصول کافی،ج ۲، ص ۴۳۰ (باب التوبه، حدیث١)
