بال گستر

 
 
زبان استعاره هم زبان شیرینی است.هم هنر تشبیه را با خود دارد و هم عمق بخشیدن به معنا را.
می خواهی بگوئی برای دوستانت،آغوش خود را بگشا؛با چهره خندان از آنها استقبال کن؛ فروتنانه آنها را بپذیر و…به زبان استعاره می گوئی: برای آنان بال بگستر. یعنی همچون پرندگان که برای جوجه ها و فرزندان خود بال می گسترند تا آنها در گرما و حریر بال های آنان پناه گیرند،تو نیز برای عزیزانت،بال رحمت و مهربانی بگستر!
 
خداوند خطاب به پیامبر رحمت ، صلی الله علیه و آله ، می فرماید: وَ اخْفِضْ جَناحَک لِمَنِ اتَّبَعَک مِنَ الْمُؤْمِنِینَ. یعنی بال بگستر برای آن مومنانی که از تو پیروی می نمایند.جناح ،بال است و خفض جناح ،همان بال گستردن.
 
این که پیامبر -که درود خدا بر او باد-موظف می شود آغوش لطف و کرامتش را برای مومنان بگشاید و بال مهربانی  خویش را برایشان بگسترد، بهترین تعریف از رابطه فرستاده خدایی است که صفتتش رحمان است و رحیم…
 
همین تعبیر را قرآن کریم با کمی تأکید بیشتر برای فرزندان نسبت به والدین خویش به کار می برد و می فرماید: به آنان نیکی کن و در هنگام پیری حتی به اندازه یک أُف به ایشان مگو  و از خود مران و با آنان سخن کریمانه  بگوی و برای آنها بال فروتنی و مهربگستر… وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا کَرِیمًا وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَهِ…  این بال گستردن فروتنانه و مهربانانه،  شأن والدین توست و وظیفه الاهی تو.
 
از این استعاره زیبا و دو نمونه قرآنی یادشده پل می زنیم به رابطه امام و امت.امام عصر ارواحنا فداه جانشین و خلیفه پیامبر است  که به دستور الاهی ( وَ اخْفِضْ جَناحَک لِمَنِ اتَّبَعَک مِنَ الْمُؤْمِنِینَ)برای مومنان بال مهربانی می گسترد و به امور آنان رسیدگی کرده و خیرخواهی می نماید و هماره ایشان را در نظر دارد و دعا می فرماید.در نقطه مقابل ،مومنان هم وظیفه دارند برای ایشان که پدر مهربان امت هستند بال فروتنی و تبعیت و قول کریمانه بگسترند و شرط ادب و پیروی بجا آورند و چیزی که مکروه ایشان باشد انجام ندهند.این است خفض جناح که رابطه طرفینی امام و مومنان است… 

 

دین پژوه و پژوهشگر فلسفه