هر اندیشه و ایده و گفتار و کردار صالح و شایستهاى که مفید افتد و اثرات و برکاتش (حتی بعد از مرگ پدیدآورندهاش) در اختیار افراد و جوامع حال و آینده قرار گیرد، باقیات صالحات(نیکى های ماندگار) نام دارد و تا زمانى که آن آثار و برکات ادامه دارد، پاداشهایی را بعد از مرگ برای آن نیکوکاران به دنبال دارد. مواردی چون وقف، فرزند صالح ،علم نافع،هدایت،نهادهای خیر و بنیادهای نیکوکاری و…از جمله مصادیق باقیات صالحات اند.قرآن کریم در دو آیه بر این امر مهم تأکید نموده است: مال و فرزندان، پیرایه و زینت زندگی دنیائى اند و باقیات صالحات،نزد پروردگار تو از نظر ثواب و امید بستن به آنها،نیکوتر است( والْمَالُ وَالْبَنُونَ زِینَهُ الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَالْبَاقِیَاتُ الصَّالِحَاتُ خَیْرٌ عِندَ رَبِّکَ ثَوَابًا وَخَیْرٌ أَملا) و نیکىهاى ماندگار، ثوابش نزد پروردگارت بهتر و خوش فرجامتر است( وَ الْبَاقِیَاتُ الصَّالِحَاتُ خَیرْ عِندَ رَبِّکَ ثَوَابًا وَ خَیرْ مَّرَدًّا)…
پرونده اعمال انسان با مرگ او پایان مى پذیرد مگر در مورد باقیات صالحات،که پرونده باز مى ماند و تا زمانى که آن خیرات و نیکى ها که او کاشته و بوجود آورده،ادامه داشته باشد،آن نیکى ها در پرونده او ثبت مى شود اگرچه سال ها و قرن ها از مرگ او گذشته باشد.بر اساس روایات،همه عبادات انسان چون موجب پاداش جاوید در آخرت است مى تواند جزو باقیات صالحات محسوب شود اما مصداق خاص آن،نیکى های ماندگار پس از حیات دنیوى است همچون “صدقه جاریه”اى که پس از مردن شخص نیز جریان داشته باشد و این صدقه حتی اگر تا روز قیامت هم باقى باشد، پاداشش به آن شخص میرسد؛” روش خیر و سیره هدایت کننده”ای که ایجاد کرده و خود به آن عمل مینموده و دیگران هم پس از او به آن عمل مینمایند.”فرزند صالح” که از خود به یادگار گذاشته و براى او استغفار مى نماید…
جالب است همه نیکوکاری هائى که امروزه با عنوان”مسئولیت اجتماعى”مطرح است،مى تواندمصداق هائى برای آن “صدقه جاریه”،محسوب شود همچون چاه آبى که حفر کرده و در اختیار مردم گذاشته است؛بوستانى که ساخته و وقف نموده است؛مدرسه و مسجد و بیمارستان و کتابخانه و نواخانه و صدها نهاد خیریه دیگر که فردی یا گروهى ساخته اند و در اختیار مردم نهاده اند.دیگر ،فرزند نیک و اولاد صالح است.هرچه برای تربیت صحیح و ایمانى فرزندان،سرمایه گذاری شود،سودش به خود انسان مى رسد و اعمال صالح آنها در پرونده خود انسان ثبت مى شود؛ این است که پدران و مادران،در تربیت فرزندان باید اهتمام فوق العاده داشته و نباید لحظه ای از رشد معنوی و اخلاقی آنها غافل شوند که هم به خود جفا کرده اند و هم به فرزندان…
در میان باقیات صالحات و نیکى های ماندگار،از همه با اهمیت تر،هدایت است و سیره و سنت حسنه ماندگار.چنان که در سخن پیامبر به امیر مومنان علیهما السلام تاکید شده است:”اگر خداوند به وسیله تو یک نفر را هدایت کند،برای تو بهتر است از آنچه خورشید بر آن مى تابد” هیچ چیزی با ارزش هدایت انسانها برابری نمى کند.تلاش برای هدایت انسان ها از بالاترین مصادیق باقیات صالحات است.زیرا وقتى یک نفر هدایت شد،فرزندان او هم هدایت می شوند و این سلسله تا قیامت ادامه خواهد داشت و همه خیرات آنها در پرونده آن هادی ثبت و ضبط مى گردد.امروز هدایت انسانها به سوی آخرین حجت خدا و پیوند دادن آنها با مقام مهدوی،بالا ترین باقیات صالحات و نیکى های ماندگار است…
