گفت:منظور از این اصطلاح زیباى قرآنى(باقیات صالحات) چیست؟ کدام عمل صالح انسانها،بقای جاودان یافته و بعد از مرگشان هم براى آنها تولید ثواب مى کند..؟سعید در پاسخ گفت: قرآن مى فرماید:” مال و پسران، زیور زندگی دنیایند، و باقیات صالحات از نظر پاداش نزد پروردگارت بهتر و از نظر امید نیز برتر است١” و نیز:” و خداوند کسانی را که هدایت یافتهاند بر هدایتشان میافزاید، و باقیات صالحات، نزد پروردگارت از حیث پاداش بهتر و خوشفرجامتر است٢”.در تعریف قرآن ،همه اعمال صالح انسان، باقیات صالحات(خیرات ماندگار) هستند اما این اصطلاح در عرف مسلمین، اعمال نیکى است که پس از مرگ نیز آثارش باقى است و براى پدید آورنده آن ،ثواب مى فرستد چون ساختن مسجد و مدرسه و بیمارستان و دیگر بناهاى خدماتى و…پیامبر اکرم (ص)فرمود:” هرگاه انسان بمیرد، عملش هم قطع میشود، مگر در سه مورد: صدقه جاریه، یا دانشی که مردم از آن سود میبرند، یا فرزند شایستهای که برای او دعا میکند٣”…
امیر گفت:آیا باقیات صالحات ، منحصر در همین سه مورد است؟ سعید پاسخ داد: نه، بیش از اینهاست. امام صادق(ع)فرماید: پس از درگذشت مؤمن، شش چیز است که ثوابش به او میپیوندد: یکم ،فرزندی که برای او آمرزش میطلبد؛ دوم ، قرآنی که بر جای میگذارد و مردم آن را میخوانند؛ سوم، نهال و درختى که میکارد؛چهارم، صدقه آبی که آن را جاری میسازد؛ پنجم، چاهی که آن را حفر میکند و ششم، سنت و روشی که بنیان مینهد و پس از او دیگران به آن عمل میکنند۴”.بطور کلی مصادیق باقیات صالحات شامل همه اقدامات و اعمال نیکی است که آثار و نتایج آن تا سالها و حتی قرنها پس از مرگ انسان باقی و جاری میماند و ثواب و بهره معنوی آن نصیب بانی آن میشود.امام علی(ع) فرمود: “کسی که کارهای شایسته ای از خود به یادگار گذارد که دیگران از آن پیروی کنند، هرگز نمرده است بلکه زنده جاوید است۵”…
مسعود:دقت در بعضى مواردى که از باقیات صالحات نام برده شد،حقایقى رابراى ما آشکار مى کند:”علمى که مردم را سودى برساند”؛ بنیان گزارى سنت نیکى که مردم به آن عمل کنند؛تربیت فرزند صالحى که دعاگوى والدین گردد…حال که دانش شما مى تواند باقیات صالحات شما شود؛ در راه کسب علم و معرفت بکوشید و سپس آن را به دیگران بیاموزید و آنها نیز به دیگران بیاموزند؛این گردش معرفت تا هرکجا پیش رود،ثوابش به شما مى رسد.دیگر باب کردن سنت هاى نیکو در جامعه است مثلاً ایجاد فرهنگ اهتمام به کار خیر در خانواده و جامعه یا تاسیس خیریه ها که تا هر زمان شعاع این نهادها ادامه پیدا کند،ثوابش به پرونده آخرتى شما واریز شده و منتفع مى شوید؛پژوهشى که انجام مى دهید و مطلبى را روشنگرى مى نمائید و کنفرانسى که مى دهید و فایل آن را در دسترس همه مى گذارید؛بنیاد خیرى که بنا مى نهید وپس از شما نیز این بنیاد ادامه مسیر داده و دیگرانى هم به وجد آمده بنیاد های بعدى را برهمان مسیر بنیان مى گذارند مصادیق باقیات صالحات هستند…
از همه مهم تر در زنجیره باقیات صالحات،تعلیم و تربیت نسل جدید است؛اگر فرزندان صالحى تربیت کنید،هر توفیق ثوابى که آنها پیدا کنند،شما هم بهره اى از آن خواهید برد؛هیچ کارى در جهان از نظر ارزش با هدایت و تربیت برابرى نخواهد کرد.تربیت و احیاى یک انسان،در حکم احیا و تربیت همه انسانهاست(من احیىٰ نفساً فکانّما احیى الناس جمیعاً۶)…این است که هریک از ما باید به امر هدایت و تعلیم تربیت اهتمام داشته باشیم که بهترین باقیات صالحات است.همسنگ آن علم و دانشی است که از کسى به یادگار ماند که توسط آن علم، کسانى هدایت شوند و راه را پیدا کنند.امروز چقدر ما مدیون امثال کلینى ها و صدوق ها و مجلسى ها و …هستیم که معارف اهل البیت علیهم السلام را به ما رساندند و دانش دین را در دسترس ما گذاشتند.به خاطر این جهاد علمى شان هماره وامدارشان هستیم زیرا اگر آنان این باقیات صالحات را پدید نمى آوردند،ما اطلاعى از فرهنگ اسلام حقیقى نداشتیم. امروز هم کسانى که از طریق قلم دانش دین را گسترش مى دهند دارند باقیات صالحات براى خود رقم مى زنند…
————-
١.سوره کهف آیه ۴۶
٢.سوره مریم آیه ٧۶
٣.نهجالفصاحه، حدیث٢٣٩
۴.من لا یحضره الفقیه،ج ١ ص ١٨۵
۵.کنزالفوائد، ج١ص٣۴٩
۶.سوره مائده آیه ٣٢
