اهل بیت،همان خانواده است که در قرآن در چند مورد به کار رفته است:نخست، در داستان حضرت موسى(ع) است؛خواهر موسى ، به فرعونیان که دنبال دایه اى براى موسى که او را از آب گرفته بودند، مى گشتند، گفت :”آیا مایلید که من شما را به اهل بیتى (خانوادهاى) راهنمائى کنم که دایه و پرستار این طفل شوند؟”(هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلى أَهْلِ بَیْتٍ یَکْفُلُونَهُ لَکُمْ١)؛مورد دیگر در داستان فرزنددار شدن حضرت ابراهیم است: بعد از آنکه خداوند، بشارتِ داشتن فرزند را به ساره همسر حضرت ابراهیم داد ، او به خاطر پیرى خود و همسرش متعجب شد و فرشتگان به او گفتند: «آیا از کار خدا متعجب هستى که رحمت و برکات خداوند مخصوص شما اهل بیت رسالت است(قالُوا أَ تَعْجَبِینَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ عَلَیْکُمْ أَهْلَ الْبَیْتِ٢).اهل بیت در این آیه نیز داراى هیچ ابهامى نیست و شامل خاندان و خانواده حضرت ابراهیم (ع) است…
مورد دیگر در مورد خانواده و اهل بیت پیامبر(ص) است: خداوند در قرآن،خطاب به اهل بیت پیامبر(ص)مى فرماید:”براستى که خداوند، می خواهد پلیدى را از شما اهل بیت بزداید و کاملاً پاک و پیراسته تان نماید٣”(إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً٣). این آیه در مقام بیان مسئله مهمى درباره «اهل بیت» است. براى بررسى این آیه، چند نکته را باید مورد توجّه قرار داد:کلمه«انّما» که علامت حصر است دلالت دارد که طهارت منحصر در اهل بیت است.«لام» تأکید که بر سر کلمه «یذهب» آمده، ازاله کامل تمام گناهان ومعاصى و ناپاکى ها را از اهل بیت تاکید مى نماید.عبارت «یطهرکم تطهیرا» در آخر آیه ،طهارت براى اهل بیت را کامل و به دور از هرگونه شائبه و شبهه ،تبیین شده است.این سه تأکید نشان میدهد که «اهل بیت» خانواده عادى و معمولى نیستند و داراى خصوصیات منحصر به فرد میباشند.ضمناً با ملاحظه موارد استعمال لفظ «رجس» در قرآن۴، میتوان گفت: این لفظ هم شامل پلیدى محسوس و ظاهرى میشود و هم شامل آلودگى معنوى و نامحسوس و در آیه تطهیر ( که با الف و لام نیز آمده) شامل تمام گناهان میشود۵…
از آنجا که خداوند اهل بیت پیامبر(ص) را از هر گناه و رجسى،پاک و مطهر ساخته است،آنها مى توانند الگوى هر خانواده مسلمان باشند.روایات به وضوح، مصداق «اهل بیت» در این آیه را بیان کرده اند. طبری و سیوطى در تفاسیر خود،١٧و ١۴ حدیث معتبر از صحابه و تابعین نقل کرده اند که پیامبر(ص)،کساء یا عباء را بر سر پنج تن (خود، على، فاطمه،حسن و حسین علیهم السلام ) افکند و ام سلمه که قصد ورود به آن را داشت؛ منع نمود و این جمله را فرمود:”خدایا! اینان اهل بیت من میباشند، پروردگارا! پلیدى را از آنها دور ساز”۶.آیات مشهور دیگرى در قرآن ، بر موقعیت بى نظیر اهل بیت(ع)،صراحت دارد:همچون آیه مودّت:”به مردم بگو! براى تبلیغ و رسالت، پاداشى از شما نمیخواهم؛ مگر مودت و دوستى با خویشانم(قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِى الْقُرْبى٧).صحیح مسلم و صحیح بخارى و مسند احمد بن حنبل و تفسیر ثعلبى همگى از ابن عباس نقل کردهاند که وقتى این آیه نازل شد، مسلمانان از پیامبر(ص)سوال کردند؛ أَقرباى شما چه کسانى هستند؟ فرمود: آنها على و فاطمه و دو فرزندانشان (حسن و حسین) هستند٨…
بعضى آیات دیگر در شأن اهل بیت پیامبر(ص): آیه مباهله٩؛آیه کلمات١٠؛آیه انذار١١؛ آیه مرج البحرین١٢؛آیه نجوى١٣؛آیه سابقون١۴؛ آیه محبت١۵؛آیه انفاق١۶؛آیه حبل الله١٧؛آیه راسخون در علم١٨؛ آیه ولایت١٩؛آیه علم الکتاب٢٠؛آیه اهل الذکر٢١ و… بدین ترتیب،این خانواده بهترین الگو براى خانواده هاى مسلمان هستند تا در همه ابعاد سلوک فردى و جمعى به زندگى آنان بنگرند و از آنان بیاموزند که پیامبر و عترتش بهترین أسوه هستند…
————————
١. قصص/١٢.
٢.دهر/٧٣.
٣. احزاب/٣٣.
۴.مائده/٩٠؛انعام/١٢۵؛یونس/١٠٠.
۵.تفسیر نمونه، ج١٧،ص١٩۵.
۶.تفسیر طبرى، ج٢،ص۵-٧. تفسیر الدرالمنثور سیوطی،ج۵،ص١٩٩.
٧.شورى/٢٣.
٨.دلائل الصدق، حسن بن محمد مظفر، ج٢، ص
٩.نساء/۴٧.
١٠.بقره/٣٧.
١١.شعراء/٢١۴؛
١٢.الرحمن/١٩-٢٢.
١٣.مجادله/١٢.
١۴.واقعه/١٠-١١.
١۵.مریم/٩۶، مائده/۵۴.
١۶.بقره/٢٧۴.
١٧.آل عمران/١٠٣.
١٨.آل عمران/٧.
١٩.مائده/۵۵؛
٢٠.رعد/١٣.
٢١.نحل/۴٣.
