امام عسکرى(ع) و مناجات

 

 

 
گر ببخشی تو، جای آن دارم/‎‎ور بسوزی، سزای آن دارم/مگرم رحمت تو گیرد دست/ ‎ورنه اسباب ناامیدی هست/گر تو توفیق بندگیم دهی/‎جاودان خط زندگیم دهی/باد نخوت برون کن از خاکم/ متصل کن به عنصر پاکم/روشنم کن چو روز شبخیزان/به شبم زین وجود بگریزان/‎دل من خوش کن از شمایل خود/گردنم پر کن از حمایل خود/دست و دامن گشاده می آیم/‎ همچو مسکین،  پیاده می آیم/ چون گریزم؟ که پای راهم نیست/ ‎چون نشینم؟ که دستگاهم نیست/نیک دانم به خویش بد کردم/چه توان کرد؟ چونکه خود کردم/اى شفیق رفیق دستم گیر/ که منم آن گریزپاى فقیر…‎ پنجاه و یک دعا و مناجات امام یازدهم حضرت عسکرى(ع) در “صحیفه عسکریه” شامل تسبیح و تحمید خداوند، درخواست های جامع برای رفع مشکلات گوناگون و نیایش های ساعات و اوقات و هنگام عبادات، حرزها و نگاهبان ها و…گردآورى شده است١. از جمله آنهاست:”یا عُدَّتی عِنْدَ شِدَّتی وَ یا غَوْثی عِنْدَ کُرْبَتی، وَ یا مُونِسی عِنْدَ وَحْدَتی اُحْرُسْنی بِعَیْنِکَ الَّتی لاَتَنامُ، وَاکْنُفْنی بِرُکْنِکَ الَّذی لا یُرامُ”٢: ای توشه ام در سختی و ای پناهم در گرفتاری و ای مونسم در تنهایی،به دیده ات که نمی خوابد از من نگهبانی کن و در کنف رکن خویش که به آن تعرضى نمى شود، جایم دهم.
 
امام عسکرى(ع)در دوران بسیار سخت حصر در منطقه نظامى و فشارها و ستم هاى حاکمان جور عباسى که در صدد محو آثار امامت و جلوگیرى از تولد پیشواى موعود از نسل آن حضرت مطابق بشارات نبوى بودند، به زبان دعا و مناجات، برای تثبیت امامت فرزند خویش حضرت مهدى(ع) اقدام مى نمودند.از تحمید های آن حضرت است: أَلحمدُلله الذى لم یَخرُجنى من الدنیا حتى أرانى الخلفَ مِنْ بَعدى٣:سپاس خداى را که  عمرم را به پایان نرساند تا اینکه جانشین مرا به من نشان داد.از آن جمله آنهاست این نیایش:اَللّـهُمَّ صَلِّ عَلى وَلِیِّکَ وَابْنِ اَوْلِیآئِکَ، اَلَّذینَ فَرَضْتَ طـاعَتَهُمْ وَاَوْجَبْتَ حَقَّهُمْ، وَاَذْهَبْتَ عَنْهُمُ الرِّجْسَ، وَطَهَّرْتَهُمْ تَطْهیراً، اَللّـهُمَّ انْتَصِرْ بِهِ لِدینِکَ، وَانْصُرْ بِهِ اَوْلِیآئَکَ وَاَوْلِیآئَهُ، وَشیعَتَهُ وَاَنْصارَهُ، وَاجْعَلْنامِنْهُمْ، اَللّـهُمَّ اَعِذْهُ مِنْ شَرِّ کُلِّ باغ وَطاغ، وَمِنْ شَرِّ جَمیعِ خَلْقِکَ، وَاحْفَظْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ، وَعَنْ یَمینِهِ وَعَنْ شِمالِهِ، وَاحْرُسْهُ وَامْنَعْهُ اَنْ یُوصَلَ اِلَیْهِ بِسُوء، وَاحْفَظْ فیهِ رَسُولَکَ وَ آلَ رَسُولِکَ، وَاَظْهِرْ بِهِ الْعَدْلَ، وَاَیِّدْهُ بِالنَّصْرِ، وَانْصُرْ ناصِریهِ، وَاخْذُلْ خاذِلیهِ، وَاقْصِمْ بِهِ جَبابِرَهَ الْکُفْرِ، وَاقْتُلْ بِهِ الْکُفّارَ وَالْمُنافِقینَ، وَجَمیعَ الْمُلْحِدینَ، حَیثُ کانُوا وَاَیْنَ کانُوا، مِنْ مَشارِقِ الاَْرْضِ وَمَغارِبِها، وَبَرِّها وَبَحْرِها، وَامْلاَْ بِهِ الاَْرْضَ عَدْلاً، وَ اَظْهِرْ بِهِ دینَ نَبِیِّکَ عَلَیْهِ وَآلِهِ السَّلامُ، وَاجْعَلْنِى اللّهُمَّ مِنْ اَنْصارِهِ وَاَعْوانِهِ، وَاَتْباعِهِ وَشیعَتِهِ وَاَرِنى فى آلِ مُحَمَّد ما یَاْمُلُونَ،وَفى عَدُوِّهُمْ ما یَحْذَرُونَ، اِلـهَ الْحَقِّ آمینَ۴.

خدایا درود فرست بر نماینده و فرزند نمایندگانت آنان که لازم نمودى فرمانبرداری شان را و واجب کردى حقّشان را و دور کردى از ایشان پلیدى را و به خوبى پاکیزه شان کردى؛ خدایا یارى کن به او دین و آیینت را و یارى کن بوسیله او دوستانت را و هم دوستان او و پیروان و یارانش را و ما را از ایشان قرارمان ده؛ خدایا پناه ده آن جناب را از شرّ هر زورگو و سرکشى و از شرّ تمام آفریدگانت و نگاهش دار از پیش رو و از پشت سرش و از سمت راست و از سمت چپش و نگهداریش کن و جلوگیرى کن آن جناب را از این که پیش آمد بدى برایش رخ دهد و حفظ کن در وجود او پیامبرت و آل پیامبرت را و آشکار کن بدو عدل را و تأییدش کن به یارى خود و یارى کن یاورش را و خوارگردان هرکه یاریش نکند و سرکوب کن بدست او گردنکشان کفر و بى دینى را و بکش بوسیله اش کفار و منافقین و تمام بى دینان را هر کجا که هستند در شرق هاى زمین و غرب هاى آن و خشکى و دریا و پرکن بوسیله او زمین را از عدل و داد و آشکار کن بوسیله آن جناب آیین پیامبرت را که بر او و آلش سلام باد و قرار ده خدایا مرا از یاران و کمک کاران و تابعان و شیعیانش و به من بنمایان در مورد خاندان محمّد آنچه آرزو دارند و در دشمنانشان آنچه بیم دارند اى معبود حق، آمین.

از همین نمونه است نیایشی طولانى که بخشی از آن چنین است: اَللَّهُمَّ وَلا تَدَعْ لِلْجَوْرِ دِعامَهً إِلّا قَصَمُتَها وَلا جُنَّهً إِلّا هَتَکْتَها وَلا مُجْتَمِعَهً إِلّا فَرَّقْتَها وَلا سَرِیَّهَ ثِقْلِ إِلّا هَتَکْتَها وَلا کَلِمَهً مُجْتَمِعَهً إِلّا فَرَّقْتَها وَلا سَرِیَّهَ ثِقْلِ إِلَّا خَفَّتَها وَلا قآئِمَهَ عُلُوٍّ إِلّا حَطَطْتَها وَلا رافِعَهَ عَلَمٍ إِلّا نَکَّسْتَها وَلا خَضْرآءَ إِلّا أَبَرْتَها. اَللَّهُمَّ فَکَوِّرْ شَمْسَهُ وَحُطَّ نُورَهُ وَأَطْمِسْ ذِکْرَهُ وَارْمِ بِالحَقِّ رَأْسَهُ وَفُضَّ جُیُوشَهُ وَأَرْعِبْ قُلُوبَ أَهْلِهِ. اَللَّهُمَّ وَلا تَدَعْ مِنْهُ بَقِیَّهً إِلّا أَفْنَیْتَ وَلا بُنْیَهً إِلّا سَوَّیْتَ وَلا حَلَقَهً إِلّا قَصَمْتَ [فَصَمْتَ] وَلا سِلاحاً إِلّا أَکْلَلْتَ وَلا حَدّاً إِلّا فَلَلْتَ [أَفْلَلْتَ] وَلا کُراعاً إِلَّا اجْتَحْتَ وَلا حامِلَهَ عَلَمٍ إِلّا نَکَّسْتَ. اَللَّهُمَّ وَأَرِنا أَنْصارَهُ عَبادِیدَ بَعْدَ أُلْفَهِ وَشَتّی بَعْدَ اجتِماعِ الکَلِمَهِ وَمُقْنِعِی الرَّؤُوسِ بَعْدَ الظُّهُورِ عَلَی الأُمَّهِ وَأَسْفِرْ لَنا عِنْ نَهارِ العَدْل وَأَرِناهُ سَرْمَداً لا ظُلْمَهَ فِیهِ وَنُوراً لا شَوْبَ مَعَهُ وَأَهْطِلْ عَلَیْنا ناشِئَتَهُ وَأَنْزِلْ عَلَیْنا بَرَکَتَهُ وَأَدِلْ لَهُ مِمَّنْ ناواهُ وَانْصُرْهُ عَلی مَنْ عاداهُ…

بار خدایا! و برای ستم هیچ ستونی بر جای مگذار، مگر این‏که آن را درهم بشکنی و هیچ سپری را، مگر اینکه از میان برداری و هیچ مجمع باطلی را، مگر اینکه پراکنده سازی و هیچ دسته مسلّحی را، مگر اینکه خلع سلاح فرمایی و هیچ پایه بلندی، مگر اینکه آن را فرو اَفکنی و هیچ پرچم افراشته‏ای را، مگر اینکه سرنگونش سازی و هیچ سرسبزی را، مگر اینکه نابود گردانی. بار خدایا! خورشید ستم را تاریک و روشنی‏اش را زایل و یادش را محو گردان و به وسیله حقّ، سر آن را جدا کن و لشکریانش را هلاک ساز و دل‏های اهل آن را ترسان فرمای. بار خدایا! و از برای آن باقیمانده‏ای مگذار جز اینکه بر باد فنا دهی و هیچ بنیادی، مگر این‏که با خاک یکسان نمایی و هیچ رشته‏ای را، مگر این‏که از هم بگسلی و هیچ اسلحه‏ای، مگر این‏که آن را ضعیف سازی و هیچ تیزی را، مگر اینکه کُند نمایی و هیچ زمین دوردستی را، مگر اینکه تحت نفوذ حق قرار دهی و هیچ بردارنده پرچمی، مگر اینکه سرنگون سازی. بار خدایا! و یاران باطل را پس از الفت به هم، در حالی که دشمن یکدیگر شده باشند، به ما بنمایان و بعد از آنکه با یکدیگر متّحدند، پراکنده‏ شان ساز و پس از آنکه بر امّت غالب گردیده‏اند، سرافکنده گردان و روز عدل و داد را آشکار فرمای و آن را همیشگی قرار ده، که شبی در پی آن نیاید و نوری که هیچ چیز دیگری، بر آن نیامیزد و از نخستین ابرِ آن، ما را برخوردار ساز و برکتش را بر ما فرو ریز و آن را بر ستیزه‏جویانِ با وی، غالب گردان و بر هر کس که با وی دشمن باشد، پیروزش بگردان…

—————

 

١.موحد ابطحى،الصحیفه العسکریه، قم،موسسه الامام المهدى.   ٢.همان/٢١٨.   ٣.همان/٢٠۵.   ۴.همان/٢١١ و ٢١٢.    ۵.همان/٢٣١.
 
 
 
دین پژوه و پژوهشگر فلسفه