“از نشانه های خداوند این است که برای شما از جنس خودتان همسرانی آفرید تا در کنارشان بیارامید و میان شما و همسران تان، دوستى و مهربانى نهاد؛همانا در این کار برای مردمی که بیاندیشند نشانه ها و عبرت هاست١”. پیامبر اکرم(ص) فرمود: در اسلام هیچ بنائی نزد خداوند ، بزرگ تر و محبوب تر از ازدواج بنا نشده است٢”؛و نیز فرمود:”ازدواج،سنت من است و هرکس از این سنت زیبای الهی سر برتابد، از من نیست٣”.این همه تاکید بر ازدواج در سخن خدا و سیره پیامبر نشان از آن دارد که “بى همسرى” داراى کراهت شدید است و بى توجهى به این دستور،فرد را از دایره دین دور مى سازد.این آیه ،صریحاً همه را در موضوع ازدواج وظیفه مند مى سازد:”مردان و زنان بی همسر (مجرّد) خود را ازدواج دهید و همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکار خویش را. چنانچه فقیر و تنگدست باشند،خداوند از فضل خود آنان را بی نیاز می کند؛ خداوند گشایش دهنده و داناست۴”. وحشت از فقر، نباید افراد را از ازدواج باز دارد؛ خداوند تضمین نموده از فضل خود آنان را بهره مند نماید…
استحکام بناى ازدواج به مهر و مودت و محبت است.پیدایش روابط عاطفی در میان دو همسر هم در تکوین و هم در تشریع مورد نظر خداوند متعال است که فرموده”بین شما مودت و محبت قرار داد”(جعل بینکم موده و رحمه)تا در کنار هم احساس آرامش کنند. بنابراین اصل در زندگی خانوادگی وجود فضایی آرام و محبت آمیز است و زن و شوهر باید سعی کنند که این مودت و آرامش را حفظ بلکه تقویت نمایند واگر گاهی مشکلات و اختلاف هایی هم پیش آید با تدبیر آن را برطرف نمایند که این بنیان متزلزل نشود که عواقب بسیار بدى خواهد داشت.اسلام برای پیشگیرى از متلاشى شدن زندگى مشترک خانوادگى، اصول و راهکار هائی را در نظر گرفته و توصیه مى نماید که عبارت است از: اصل مشاوره و همفکرى زوجین در امور زندگى،اصل سرپرستى و قیومیت شوهر، اصل حکمیت براى رفع اختلاف در مواردى که دو نفر نتوانند خود مشکل را چاره جویی نمایند و اصل انعطاف پذیرى و گذشت…
در مورد موهبت مودت و رحمت که خداوند در آیه شریفه فرموده،بسیار سخن گفته شده است.مردی نزد پیامبر خدا آمد و گفت:یا رسول اللّه! من از امر ازدواج به شگفت آمده ام زیرا مرد و زنی که یکدیگر را ندیده اند و نمی شناسند، چون میان آنان پیمان و عقد ازدواج برقرار می شود و بعد با یکدیگر به صحبت می نشینند و یکدیگر را بیشتر درک می نمایند، چنان دوستی و محبّتی بین آنها برقرار می گردد که از آن عظیم تر ممکن نیست؟! پیامبر فرمودند:پایه ریزی امر ازدواج را خداوند سبحان در ذات و فطرت بشر قرار داده به طوری که نیازمندی به آن را در درون خویش احساس می کند،آنگاه به آیه ذیل استشهاد نمود و آن را قرائت کرد(وَ جَعَلَ بَیْنَکُم مَوَدَّهً وَ رَحْمَهً اِنَّ فِی ذلِکَ لایاتٍ لِقَومٍ یَتَفَکَّرون) خداوند بین شما (زنان و مردان) محبّتی خاص قرار داده و به یکدیگر مهربان نموده است. همانا در این امر نشانه ها و آیاتی است برای آنانی که تفکّر کنند۵…
خداوند با اینکه مردان را در زندگى قیمومت بخشیده و سرپرستى و حفظ قوام زندگى زناشوئى را به دست آنان سپرده و فرموده:مردان سرپرست و نگاهبان زنان هستند به خاطر بعضى برترى هائى که خدا قرار داده و به خاطر نفقاتى که از اموال شان مى پردازند(الرّجالُ قَوّامُونَ عَلَی النّساء بِما فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُم عَلی بعضٍ وَ بما اَنْفَقُوا مِن اموالِهِم۶) اما همه گونه دستور به محبت و مهر را به آنان داده تا هرگز زنان فکر نکنند که مردان شان به آنان بى توجه اند و کانون خانواده ، سرد شود.امام صادق(ع) فرمودن:”از ویژگی های اخلاق پیامبران، دوست داشتن زنان خویش بوده است”(مِنْ أَخلاقِ الانبیاء حُبُّ النّساءِ٧).چنین مى شود که بناى ازدواج،نیمى از دین و نیمى از سعادت و نیمى از عبادت محسوب مى گردد.به فرموده پیامبر(ص):”کسی که ازدواج کند، نیمی از دین خود (و احکامی که بر دوش دارد) را حفظ کرده است، پس به خدا پناه ببرد و استمداد جوید نسبت به نیمه دیگر آن٨” و “کسی که با همسر منتخب خویش ازدواج کند، نیمی از سعادت و خوشبختی را درک کرده است٩”و”کسی که با همسر منتخب خویش ازدواج کند، نیمی از بندگی و اطاعت حضرت حق به وی داده شده است١٠”…
————————
١.روم/٢١.
٢.من لایحضره الفقیه، ج٣، ص٣٨٢.
٣.بحارالانوار،ج١٠٠،ص٢٢٠باب کراهت بى همسرى.
۴.نور/٣٢.
۵.تفسیر روض الجنان و روح البیان، ج١۵،ص٢۵٠؛ تفسیر اثنی عشری، ج١،ص٢٨٢.
۶.نساء/٣۴.
٧.مکارم الاخلاق، ص١٩٧؛وسائل الشیعه، ج٢٠،ص٢١ باب استحباب حبّ النساء المحللات.
٨.امالی، شیخ طوسی، ص۵١٨؛ مکارم الاخلاق، ص١٩۶ باب فی الراغبه فی التّزویج؛ عوالی الآلی، ج٣ص٢٨٩باب النکاح.
٩. مستدرک الوسائل، ج١۴،ص١۵۴.
١٠. بحارالانوار، ج١٠٠،ص٢٢٠.
