نصّ دیگر امامت در قرآن آیه “انّما أنت منذرٌ و لکلّ قومٍ هادٍ”١ است.هاد،همان هادى (هدایتگر)است و معناى آیه چنین است:همانا تو (اى پیامبر)،بیم دهنده هستى و برای هر قومى،هادى و هدایتگرى است.ابن عباس مى گوید: هنگامى که این آیه نازل شد، پیامبر اکرم (ص)دست خود را بر سینه گذاشت و فرمود: “من مُنذرم و براى هر قومى هادى است. آن گاه اشاره به شأن حضرت على(ع)نمود و فرمود: تنها به واسطه تو است که هدایت شوندگان بعد از من هدایت مى شوند” .این آیه به وضوح روشن مى دارد که خداوند براى هر قومى در هر عصر و زمانى هدایت کننده اى مى فرستد چه پیامبر باشد یا جانشین پیامبر تا آنها را به راه حق و حقیقت،هدایتگر باشد؛در نتیجه زمین هیچگاه از هادى خالى نخواهد بود، چه پیامبر و چه امام و هادى. اگر گفته شود مراد از هادى،همان پیامبر است،لازم مى آید در زمان هائى که پیامبرى نبوده،هدایتگرى هم نباشد،در حالیکه اینگونه نبوده و خداوند زمین را هیچگاه از حجت و راهنما و هدایتگر خالى نمى گزارد و هماره هدایتگرى وجود داشته و خواهد داشت…
در تفاسیر و روایات،به تفصیل از نزول این آیه در موضوع هدایتگرى على (ع)سخن گفته شده است:طبرى در تفسیر خود در ذیل آیه فوق به سند صحیح عین مطلب بالا را به نقل از ابن عباس آورده است٢.حاکم نیشابورى به سند صحیح از امام على(ع) نقل مى نماید که حضرت فرمود: “رسول خدا منذر و من هادىام”٣؛کلینى صاحب کتاب کافى نیز از امام باقر(ع) در تفسیر آیه “انما أنت منذر و لکل قوم هاد”نقل کرده که حضرت فرمود: “رسول الله(ص)، منذر است و براى هر زمانى امام و هادى است که مردم را به آنچه پیامبر خدا (ص)آورده ، دعوت مىکند”۴.امام باقر(ع)در روایت دیگرى در مورد همین آیه مى فرماید:رسول خدا(ص) منذر و على(ع)هادى است؛ آگاه باش به خدا سوگند که آیه از ما بیرون نخواهد رفت و دائما در بین ما است تا روز قیامت”۵…
دیگر مفسران اهل سنت نیز همین مطالب را آورده اند: فخر رازی مفسر صاحب نام اهل سنت ،سخن ابن عباس را آورده:مى گوید:پیامبر(ص)دست مبارکش را بر سینه خود گذاشت و فرمود «انا المنذر» (من بیم دهنده هستم)، و سپس اشاره به شانه علی (ع) کرد و فرمود: “و انت الهادی یا علی! بک یهتدی المهتدون من بعدی” یعنى تو هدایت کننده ای ای علی! و به وسیله تو بعد از من هدایت شوندگان هدایت می شوند”۶.سیوطى ،دیگر مفسر مشهور اهل سنت نیز در تفسیر الدر المنثور که از معروف ترین تفاسیر اهل سنت است، روایات متعددی در تفسیر این آیه از پیامبر اکرم (ص) نقل می کند که:”پیامبر اکرم (ص) در موقعی که این آیه نازل شد دست خود را به سینه مبارکشان گذاشتند و فرمودند: من بیم دهنده هستم و آن گاه به شانه حضرت علی (ع) اشاره کرده و فرمودند هادی تویی ای علی …”٧. ذهبی در «تلخیص»، ابن کثیر در تفسیر خود،ابن صباغ مالکی در «الفصول المهمه» و گنجی شافعی در «کفایه الطالب»، ابن حیان اندلسی در «بحر المحیط» و نیشابوری در تفسیر خویش و حموینی در «فرائد السمطین» و گروه دیگری در کتاب های تفسیر خود آورده اند٨…
فضیل گوید از امام صادق(ع) پرسیدم معنای جمله «و لکل قوم هاد» چیست؟ فرمود: “هر امامی هادیِ مردمان قرنی است که در میان آنان زندگی می کند”. ابو بصیر نیر مى گوید به امام صادق(ع) عرض کردم : معنای آیه «انما انت منذر و لکل قوم هاد» چیست؟ فرمود: رسول خدا(ص)فرمود: من منذرم و علی هادی است، حال به نظر تو ای ابا محمد! آیا در امروز هادی و هدایت گری وجود دارد؟ عرض کردم: فدایت شوم، همواره از شما هادیانی یکی پس از دیگری وجود داشته تا نوبت به شخص شما رسیده، فرمود خدا رحمتت کند ای ابا محمد، اگر این چنین بود که وقتی آیه که در حق مردی (امامی) نازل شده با مردن آن مرد می مرد، قرآن می مرد ولی قرآن کریم در باز ماندگان جاری است چنانچه در گذشتگان جاری بود”٩.علاّمه طباطبایی نیز در ذیل این حدیث می گوید: شمول آیه شریفه به علی (ع) از باب جرى بر مصداق است، که از همین باب بر باقی ائمه علیهم السلام نیز جریان می یابد و مقصود از روایاتی هم که می گفتند: آیه در حق علی (ع)نازل شده، همین جری(رویّه) است١٠…
———————-
١.رعد/٧.
٢.جامع البیان، ج ١٣،ص١۴٢.
٣.مستدرک حاکم،ج٣،ص١٢٩.
۴.کافى،ج١،ص١٩١.
۵.کافى،ج١،ص١٩٢.
۶.فخر رازی، تفسیر کبیر، ج ۱۹، ص١۴.
٧.سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج ۴، ص۴۵.
٨.احقاق الحق، جلد ۳، ص ۸۸ – ۹۲.
٩ و١٠.تفسیر المیزان،ج١١،ص۴۴٩.
